Nowy ład?

Książkę otwiera refleksja na temat dynamiki struktur społecznych i nierówności, ujęć teoretycznych i procesów globalnych. Opis i analiza struktury społecznej oraz dynamiki nierówności społecznych w rozwiniętych społeczeństwach kapitalistycznych dokonywane są z różnych perspektyw. Podział dóbr wewnątrz tych społeczeństw jest coraz bardziej nierówny. Programy polityki zwalczania ubóstwa nie zmniejszają tego zjawiska, rośnie też dziedziczenie nierówności. Wskazuje się też ekonomiczne, polityczne i społeczne procesy, które prowadzą do wzrostu nierówności w Europie. Są to neoliberalna polityka gospodarcza, która powoduje, że działania rynkowe i konkurencja rynkowa zastępują usługi publiczne. W społeczeństwach europejskich mają miejsce dwa równoległe procesy: wzrasta liczebnie klasa średnia i rosną obszary wykluczenia społecznego. Zmiana społeczna jest rezultatem działań aktorów społecznych. Rosnące nierówności społeczne są następstwem świadomych decyzji politycznych i gospodarczych. W latach 90. zmiany te objawiły się jako powstanie masowego i chronicznego bezrobocia i w konsekwencji, wytworzenie się kategorii społecznej – bezrobotnych. Pracownicy zakładów przemysłowych z dnia na dzień stawali się zbędni i z przedstawicieli „przodującej klasy robotniczej” przekształcali się najpierw w klientów urzędów pracy, a następnie – w klientów pomocy społecznej. W Łodzi było to szczególnie widoczne, ponieważ upadały wielkie zakłady przemysłowe, w których często pracowały całe rodziny.

Wprowadzenie (Jolanta Grotowska-Leder, Ewa Rokicka) 11 Profesor Warzywoda-Kruszyńska o swoim życiu. Wywiad Magdaleny Rek-Woźniak i Wojciecha Woźniaka 23 Ważniejsze publikacje w dorobku naukowym Profesor Wielisławy Warzywody-Kruszyńskiej 39 Część 1 DYNAMIKA SPOŁECZNYCH STRUKTUR I NIERÓWNOŚCI. PODEJŚCIA TEORETYCZNE I PROCESY GLOBALNE / DYNAMICS OF SOCIAL STRUCTURES AND INEQUALITIES. THEORETICAL APPROACHES AND GLOBAL PROCESSES Harri Melin, Social inequalities 51 – Nierówności społeczne 62 Nikolai Genov, Structural options and constraints for upgrading organizational rationality. Case of the eurozone crisis 63 – Aspekty strukturalne i ograniczenia modernizacji racjonalności organizacyjnej w dobie kryzysu w strefie euro 72 Krystyna Janicka, Kazimierz M. Słomczyński, Od nierówności do polaryzacji: biegunowość struktury klasowej a pogłębiające się różnice w postawach i zachowaniach natury społecznej i politycznej 73 – From inequality to polarisation: class structure divide and the differences in social and political attitudes 92 Włodzimierz Wesołowski, Teoretyczne aspekty badania elit politycznych 93 – Theoretical aspects of studying political elites 120 Edmund Lewandowski, Osobliwości struktury społecznej Polski w ujęciu historycznym 121 – Peculiarities of Polish social structure in historical perspective 136 Jolanta Grotowska-Leder, Współczesne ubóstwo w perspektywie strukturalnej 137 – Contemporary poverty in the structural perspective 157 Ewa Rokicka, Jakość życia – konteksty, koncepcje, interpretacje 159 – Quality of life – context, concepts, interpretations 177 Krzysztof Frysztacki, Wracając do problematu teorii socjologicznej i praktyki społecznej 179 – On the question of sociological theory and social practice once again 187 Część 2 NIERÓWNOŚCI I UBÓSTWO – ODPOWIEDZI POLITYCZNE / INEQUALITIES AND POVERTY. POLICY RESPONSES Dieter Eissel, Shift from welfare state to competition state. Case of Germany 191 – Od państwa opiekuńczego do państwa opartego na konkurencji. Przypadek Niemiec 206 Dagmar Kutsar, Kairi Kasearu, Avo Trumm, Involuntary outsiders or those just taking time off? Young people who are not in education, employment or training in Estonia 207 – Neets – młodzi ludzie poza edukacją, zatrudnieniem i szkoleniami w Estonii 218 Lynda Henley Walters, Intergenerational inheritance of poverty: bad news for children, challenge for policy 219 – Międzypokoleniowe dziedziczenie ubóstwa: złe wieści dla dzieci, wyzwanie dla polityki społecznej 234 Danuta Walczak-Duraj, Ład aksjonormatywny w gospodarce rynkowej – ciągłość czy zmiana 235 – Axio-normative order in market economy – continuity or change? 252 Jacek Wódz, Polityczne wymiary zróżnicowań regionalnych w Polsce. Kilka refleksji z punktu widzenia socjologii i antropologii polityki 253 – Political dimensions of regional disparities in Poland. Some reflections from the perspective of sociology and anthropology of politics 268 Grażyna Mikołajczyk-Lerman, Dziecko niepełnosprawne – czy pełnoprawny obywatel? 269 – Child with a disability – is a full citizen? 285 Część 3 SPOŁECZNE KONSEKWENCJE PRZEMIAN STRUKTURALNYCH. Z BADAŃ EMPIRYCZNYCH / SOCIAL CONSEQUENCES OF STRUCTURAL CHANGES. FROM THE FIELDWORK Paweł Starosta, Sieciowy komponent kapitału społecznego 289 – Network social capital 331 Kazimiera Wódz, Jolanta Klimczak-Ziółek, Społeczne implikacje przekształceń strukturalnych w dawnych okręgach przemysłowych Europy 333 – Social implications of structural transformation in the old industrial regions of Europe 346 Maria Zielińska, Tomasz Kołodziej, Autopercepcja położenia społecznego w kontekście zmian struktury społecznej w perspektywie regionalnej i ogólnopolskiej 347 – Self-perception of social positions in the context of changes of social structure. Regional and national perspective 364 Elżbieta Tarkowska, Biedni o politykach 367 – The poor about politicians 378 Agnieszka Golczyńska-Grondas, Małgorzata Potoczna, Znaczenie badań biograficznych w analizach ubóstwa i wykluczenia społecznego 379 – Biographical research in the analysis of poverty and social exclusion 396 Zdzisława Kawka, Przemiany rodziny w Polsce z perspektywy statystycznej. Między kryzysem a nadzieją 399 – Transformation of the family in Poland from the statistical perspective. Between crisis and hope 410 Piotr Szukalski, Rodzina przyszłości w perspektywie demograficznej 411 – The family in the future – demographic perspective 427 Noty o autorach 429