Monografia „Leczenie biologiczne chorób reumatycznych” jest poświęcona jednej z najnowocześniejszych dostępnych obecnie metod terapeutycznych w dziedzinie reumatologii. Publikacja przygotowana przez zespół ekspertów z różnych ośrodków zajmujących się leczeniem biologicznym, pod redakcją naukową prof. dr hab. n. med. Włodzimierza Samborskiego.
Zaadresowana jest głównie do reumatologów, ale przydatne informacje znajdą w niej także lekarze specjaliści w dziedzinie dermatologii, gastroenterologii, okulistyki, którzy posługują się w praktyce lekami biologicznymi i lekarze podstawowej opieki zdrowotnej, którzy kierują pacjentów z podejrzeniem chorób reumatycznych o podłożu zapalnym.
Czytelnik znajdzie tu szczegóły dotyczące leczenia biologicznego w następujących schorzeniach:
- reumatoidalne zapalenie stawów
- zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa
- łuszczycowe zapalenie stawów
- nieradiologiczne spondyloartropatie
- toczeń rumieniowaty układowy
- twardzina układowa
- układowe zapalenia naczyń
- choroba Stillau dorosłych
- młodzieńcze idiopatyczne zapalenia stawów
Odrębne rozdziały poświęcono inhibitorom kinaz JAK, bezpieczeństwu leczenia biologicznego, zabiegom operacyjnym u pacjentów z chorobami reumatycznymi. Opisano ważny aspekt psychologiczny w leczeniu biologicznym. Uwzględniono także programy lekowe zarówno w reumatologii dorosłych, jak i dziecięcej. Nie pominięto niezwykle istotnego aspektu interakcji leków biologicznych, a na koniec zarysowano perspektywę na przyszłość w kontekście toczących się badań klinicznych.
Wykaz skrótów XIII
Przedmowa 1
1. Historia leczenia przeciwzapalnego i modyfikującego chorób reumatycznych – od aspiryny do inhibitorów kinaz janusowych – Włodzimierz Samborski 5
1.1. Aspiryna i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) 5
1.2. Glikokortykosteroidy 6
1.3. Klasyczne leki modyfikujące przebieg choroby (LMPCh) 7
1.4. Leki biologiczne 12
1.5. Biosymilary w reumatologii 22
1.6. Syntetyczne celowane leki modyfikujące przebieg choroby 24
2. Reumatoidalne zapalenie stawów – Bożena Targońska-Stępniak, Ewa Wielosz 31
2.1. Dane epidemiologiczne 31
2.2. Czynniki ryzyka wpływające na rozwój RZS 32
2.3. Mechanizmy patogenetyczne rozwoju RZS 35
2.4. Obraz kliniczny RZS 36
2.5. Objawy pozastawowe 37
2.6. Rokowanie. Choroby towarzyszące, śmiertelność 38
2.7. Badania laboratoryjne 39
2.8. Badania obrazowe 41
2.9. Kryteria klasyfikacyjne, ocena aktywności 42
2.10. Różnicowane 45
2.11. Leczenie 46
3. Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa – Dorota Sikorska, Włodzimierz Samborski 53
3.1. Epidemiologia 54
3.2. Patogeneza 54
3.3. Obraz kliniczny i kryteria klasyfikacyjne 55
3.4. Leczenie 56
3.5. Programy lekowe w Polsce 60
4. Łuszczycowe zapalenie stawów – Dorota Sikorska, Włodzimierz Samborski 61
4.1. Epidemiologia 62
4.2. Obraz kliniczny 62
4.3. Kryteria klasyfikacyjne 63
4.4. Ocena aktywności choroby 64
4.5. Zasady terapii 66
4.6. Farmakoterapia 68
4.7. Leki innowacyjne 69
4.8. Programy lekowe w Polsce 71
5. Nieradiologiczne spondyloartropatie – Piotr Kuszmiersz, Zofia Guła, Mariusz Korkosz 73
5.1. Biologiczne oraz celowane syntetyczne leki modyfikująceprzebieg choroby 75
5.1.1. Inhibitory czynnika martwicy nowotworów (iTNF) 76
5.1.2. Inhibitory interleukiny 17 78
5.1.3. Inhibitory kinaz janusowych 79
5.2. Aktualne rekomendacje terapeutyczne 79
5.2.1. Rekomendacje ASAS-EULAR z 2022 r. 80
5.2.2. Program lekowy NFZ przeznaczony nr-axSpA w Polsce 82
5.3. Przyszłość terapii innowacyjnych w nr-axSpA 85
6. Toczeń rumieniowaty układowy – Dorota Sikorska, Włodzimierz Samborski 89
6.1. Epidemiologia 90
6.2. Patogeneza 90
6.3. Obraz kliniczny 91
6.4. Kryteria klasyfikacyjne 94
6.5. Leczenie 95
6.6. Leki biologiczne 98
6.7. Możliwości terapeutyczne w Polsce 100
7. Twardzina układowa – Przemysław Kotyla 103
7.1. Rys historyczny 103
7.2. Epidemiologia 104
7.3. Podtypy choroby 105
7.4. Rozpoznanie 107
7.5. Patogeneza 108
7.5.1. Zaburzenia immunologiczne 108
7.6. Obraz kliniczny choroby 116
7.7. Leczenie 124
7.8. Ocena zaawansowania i aktywności choroby 128
7.9. Leki biologiczne i terapie eksperymentalne w twardzinie układowej 130
7.9.1. Włóknienie skóry i narządów wewnętrznych 131
7.9.2. Zmiana aktywności komórek immunokompetentnych 132
8. Układowe zapalenia naczyń – Bogna Grygiel-Górniak 139
8.1. Ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń 140
8.2. Mikroskopowe zapalenie naczyń 145
9. Leczenie biologiczne choroby Stilla i zespołu aktywacji makrofagów – Katarzyna Życińska, Jagoda Kruszewska 159
9.1. Rys historyczny 160
9.2. Diagnostyka i różnicowanie 161
9.3. Fenotypy i przebieg choroby Stilla 162
9.4. Patogeneza 163
9.5. Zespół MAS 165
9.6. Leczenie 167
9.7. Leczenie zespołu MAS 171
9.8. Nowe potencjalne cele terapeutyczne leczenia choroby Stilla 171
10. Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów – Elżbieta Smolewska, Violetta Opoka-Winiarska 175
10.1. Kryteria kwalifikacyjne MIZS 175
10.2. Aktualne rekomendacje dotyczące terapii MIZS 177
10.3. Leczenie młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów 181
11. Inhibitory kinaz JAK – Przemysław Kotyla 189
11.1. Zastosowanie kliniczne inhibitorów JAK 193
11.2. Znaczenie kinaz janusowych i transmisji sygnałowej w organizacji odpowiedzi przeciwzakaźnej 195
11.3. Ograniczenie stosowania i środki ostrożności 196
12. Monitorowanie skuteczności leczenia – Rafał Wojciechowski, Sławomir Jeka 201
12.1. Monitorowanie skuteczności leczenia w reumatoidalnym zapaleniu stawów 204
12.2. Monitorowanie skuteczności leczenia w osiowych spondyloartropatiach zapalnych 208
12.3. Monitorowanie skuteczności leczenia w łuszczycowym zapaleniu stawów 215
12.4. Monitorowanie skuteczności leczenia w toczniu rumieniowatym układowym 220
12.5. Monitorowanie skuteczności leczenia w układowych zapaleniach naczyń 226
12.6. Monitorowanie skuteczności leczenia w pierwotnym zespole Sjögrena 227
12.7. Monitorowanie skuteczności leczenia przy użyciu metod diagnostyki obrazowej 228
13. Bezpieczeństwo leczenia biologicznego – Katarzyna Gajewicz-Sawicka, Sławomir Jeka 241
13.1. Wirusowe zapalenie wątroby typu B 242
13.2. Wirusowe zapalenie wątroby typu C 245
13.3. Zakażenie wirusem HIV 247
13.4. Gruźlica 248
13.5. Infekcje 250
13.6. Nowotwory 252
13.7. Choroby demielinizacyjne 252
13.8. Niewydolność serca i inne choroby sercowo-naczyniowe 253
13.9. Inhibitory kinaz janusowych 253
13.10. Ciąża i laktacja 255
14. Zabiegi operacyjne u pacjentów z chorobami reumatycznymi – Dorota Sikorska, Włodzimierz Samborski 261
14.1. Przerywanie terapii przed zabiegami chirurgicznymi 262
15. Psychologiczne aspekty leczenia biologicznego – Ewa Mojs, Dorota Wiśniewska-Szeplewicz 267
15.1. Ból 272
15.2. Emocje 275
15.3. Stres 276
15.4. Zmęczenie 277
15.5. Pacjent jako partner 278
16. Programy lekowe w reumatologii dorosłych – Wojciech Romanowski 287
17. Programy lekowe w reumatologii dziecięcej – Joanna Lipińska 295
18. Przyszłość leczenia biologicznego chorób reumatycznych z perspektywy badań klinicznych – Magdalena Richter, Włodzimierz Samborski 305
18.1. Rozwój nowych leków biologicznych 306
18.2. Reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów, spondyloartropatie zapalne 306
18.3. Inne układowe choroby tkanki łącznej 308
18.4. Leki biopodobne (biosimilars) 309
18.5. Terapie komórkowe i genowe – medycyna spersonalizowana 310
19. Interakcje leków biologicznych stosowanych w reumatologii, aspekty praktyczne – Jarosław Woroń 315
Skorowidz 327
-14%