Badanie fizykalne w praktyce położnej

Nowa odsłona serii Biblioteka Położnej Jedyna taka publikacja na rynku wydawniczym skierowana do położnych. Książka omawia zagadnienia dotyczące badania fizykalnego w ginekologii, ginekologii wieku dziecięcego, badania fizykalnego gruczołów piersiowych, badania fizykalnego w ciąży i czasie porodu, połogu oraz noworodka i niemowlęcia. Szczególną wartością publikacji są rozdziały dotyczące USG wykonywanego w czasie ciąży, porodu i połogu mieszczącego się w zakresie kompetencji położnej. Książka została wzbogacona również o materiały multimedialne, w tym 49 krótkich filmów nawiązujących do opisanych treści. Publikacja jest skierowana nie tylko do studentów kierunków medycznych, lecz także osób już wykonujących swój zawód. Może być wykorzystywana w ich codziennej praktyce zawodowej i być źródłem wiedzy w kształceniu podyplomowym.

1. Badanie fizykalne – zagadnienia ogólne 1 1.1. Wprowadzenie – uwarunkowania formalnoprawne badania fizykalnego w praktyce zawodowej położnej Monika Przestrzelska, Grażyna Iwanowicz-Palus, Dorota Matuszyk 1 1.2. Badanie podmiotowe – wywiad Dorota Matuszyk, Monika Przestrzelska, Grażyna Iwanowicz-Palus 6 Ogólne zasady postępowania podczas zbierania wywiadu 17 1.3. Badanie przedmiotowe Grażyna Iwanowicz-Palus, Dorota Matuszyk, Monika Przestrzelska 24 Badanie przedmiotowe – podstawy anatomii topograficznej Grażyna Iwanowicz-Palus, Dorota Matuszyk, Monika Przestrzelska 25 Badanie przedmiotowe – sprzęt stosowany do badania Dorota Matuszyk, Monika Przestrzelska, Grażyna Iwanowicz-Palus 33 Badanie przedmiotowe – techniki badania Dorota Matuszyk, Grażyna Iwanowicz-Palus, Monika Przestrzelska 34 Badanie przedmiotowe – schemat badania ogólnego, pozycje podczas badania Grażyna Iwanowicz-Palus, Dorota Matuszyk, Monika Przestrzelska 37 1.4. Badanie fizykalne – uwarunkowania kulturowe i prawne zgody na badanie Monika Przestrzelska, Grażyna Iwanowicz-Palus, Dorota Matuszyk 52 Uwarunkowania kulturowe 52 Uwarunkowania prawne zgody na badanie w świetle prawodawstwa polskiego 55 1.5. Badanie podmiotowe i badanie przedmiotowe – zasady dokumentowania wyników badania Grażyna Iwanowicz-Palus, Monika Przestrzelska, Dorota Matuszyk 59 2. Badanie fizykalne w ginekologii 65 2.1. Badanie ginekologiczne podmiotowe Ewa Rzońca, Magdalena Korżyńska-Piętas, Agnieszka Bień, Artur Wdowiak 65 Wywiad 65 2.2. Badanie przedmiotowe w ginekologii Justyna Krysa, Mariola Mróz, Artur Wdowiak 78 Badanie zewnętrzne w ginekologii Justyna Krysa, Mariola Mróz, Artur Wdowiak 80 Badanie fizykalne jamy brzusznej w ginekologii Mariola Mróz, Justyna Krysa, Artur Wdowiak 91 Badanie ginekologiczne wewnętrzne Mariola Mróz, Justyna Krysa, Artur Wdowiak 97 2.3. Wybrane elementy badania USG w ginekologii Mariusz Święc, Monika Chojnowska 111 Wskazania do wykonania badania 111 Metody wykonywania USG ginekologicznego 112 Badanie narządów płciowych 113 2.4. Dokumentacja medyczna w ginekologii Justyna Krysa, Magdalena Korżyńska-Piętas 119 2.5. Procedura postępowania w przypadku podejrzenia gwałtu Agnieszka Bień, Marta Zarajczyk 125 Badanie podmiotowe 128 Badanie przedmiotowe 131 Wsparcie emocjonalne 136 Podsumowanie 137 3. Badanie fizykalne w ginekologii wieku rozwojowego Anna Torres 139 Wstęp 139 3.1. Badanie podmiotowe – wywiad Anna Torres 140 Ocena wieku ginekologicznego – wystąpienie pierwszej miesiączki 141 Ocena cyklu miesiączkowego 141 Ocena obecnego stanu zdrowia – występowanie dolegliwości 142 Zebranie informacji dotyczących przebiegu porodu i okresu noworodkowego 142 Przebyte choroby i stosowane leczenie 143 Ocena obciążeń rodzinnych: występowanie chorób dziedzicznych, endokrynologicznych i onkologicznych 143 Ustalenie stylu życia 144 Zebranie danych dotyczących warunków środowiskowo-rodzinnych 144 3.2. Badanie przedmiotowe Anna Torres 145 Badanie zewnętrzne w ginekologii wieku rozwojowego 146 Badanie wewnętrzne w ginekologii wieku rozwojowego 152 Rola badań obrazowych pacjentki pediatrycznej 155 Informacja i edukacja 155 Niebezpieczeństwa badania ginekologicznego u dzieci 156 Regulacje prawne w ginekologii wieku rozwojowego 157 3.3. Konsultacja ginekologiczna pacjentki niepełnosprawnej fizycznie lub intelektualnie Anna Torres 158 3.4. Dokumentowanie wyników badań Anna Torres 158 4. Badanie fizykalne gruczołów piersiowych Edyta Barnaś, Joanna Błajda, Grażyna Iwanowicz-Palus 161 Wstęp 162 4.1. Budowa gruczołu piersiowego Grażyna Iwanowicz-Palus, Edyta Barnaś, Joanna Błajda 163 4.2. Badanie fizykalne gruczołów piersiowych Edyta Barnaś, Joanna Błajda, Grażyna Iwanowicz-Palus 167 Badanie podmiotowe 168 Oglądanie gruczołów piersiowych 174 Badanie palpacyjne 177 Techniki badania piersi 179 Badanie i ocena regionalnych węzłów chłonnych 185 Ocena obfitości tkanki tłuszczowej 186 Dokumentowanie wyników badań 187 4.3. Program badań przesiewowych w profilaktyce raka piersi Grażyna Iwanowicz-Palus, Edyta Barnaś, Joanna Błajda 188 Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi 191 4.4. Mobilne aplikacje medyczne z zakresu profilaktyki raka piersi Joanna Błajda, Edyta Barnaś, Grażyna Iwanowicz-Palus 194 Podsumowanie 198 5. Badanie fizykalne w ciąży 201 5.1. Badanie podmiotowe kobiety ciężarnej Agnieszka Bień, Marta Zarajczyk, Grażyna Iwanowicz-Palus 201 Wywiad ogólny 202 Wywiad ginekologiczny 204 Wywiad położniczy 205 Wywiad środowiskowy 210 Wyznaczanie terminu porodu 214 5.2. Badanie przedmiotowe kobiety ciężarnej Dominika Stobnicka, Agnieszka Bień, Grażyna Iwanowicz-Palus, Marta Zarajczyk 219 Badanie ogólne kobiety ciężarnej 219 Rozpoznanie ciąży – kliniczne objawy 231 5.3. Elementy badania położniczego ciężarnej Marta Zarajczyk, Agnieszka Bień, Grażyna Iwanowicz-Palus 235 Pomiar obwodu brzucha 236 Badanie wysokości dna macicy 236 Ocena miednicy kostnej 237 Badanie położnicze wewnętrzne we wczesnej ciąży 246 Ocena czynności skurczowej macicy 249 Osłuchiwanie – ocena czynności serca płodu 251 Badanie i ocena ruchów płodu 253 5.4. Badania laboratoryjne i dodatkowe w ciąży Grażyna Iwanowicz-Palus, Mariola Kicia 256 Badanie poziomu β-hCG 260 Badanie grupy krwi – czynnika Rh i przeciwciał odpornościowych do antygenów czerwonych krwinek 260 Morfologia krwi obwodowej 264 Badanie ogólne moczu 268 Badanie cytologiczne 271 Badanie czystości pochwy (biocenozy pochwy) 274 Badanie stężenia glukozy we krwi 276 Badanie na obecność kiły 278 Badanie w kierunku HIV 279 Badanie HCV 280 Badanie w kierunku toksoplazmozy (IgG, IgM) 282 Badanie w kierunku różyczki (IgG, IgM) 283 Badanie antygenu HBs (HBsAg) 284 Posiew z pochwy i odbytu na obecność paciorkowców z grupy β-hemolizujących (GBS) 285 Oznaczenie TSH, czyli hormonu przysadkowego (tyreotropiny) 287 Badania przesiewowe prenatalne 289 Badanie stomatologiczne 291 Podsumowanie 292 5.5. Wybrane elementy badania USG w położnictwie Monika Chojnowska, Mariusz Antoni Święc 293 Diagnostyka USG ciąży wczesnej 298 Badanie USG między 11.⁺⁰ a 13.⁺⁶ tygodniem ciąży 302 Diagnostyka USG w II i III trymestrze ciąży 314 Badanie USG po terminie porodu 339 Badanie dopplerowskie 339 Test Manninga 340 5.6. Dokumentacja medyczna kobiety ciężarnej – karta przebiegu ciąży Agnieszka Bień 344 6. Badanie fizykalne kobiety rodzącej 355 6.1. Ocena stanu ogólnego i położniczego rodzącej – ocena czynników ryzyka powikłań okołoporodowych Grażyna Iwanowicz-Palus, Agnieszka Bień, Marta Zarajczyk 355 6.2. Badanie przedmiotowe – położnicze kobiety rodzącej Grażyna Iwanowicz-Palus, Marta Zarajczyk, Agnieszka Bień 359 Ocena wielkości i kształtu brzucha 359 Ocena wysokości dna macicy 360 Ocena napięcia mięśnia macicy – ocena czynności skurczowej mięśnia macicy 360 Ocena usytuowania płodu w jamie macicy – badanie chwytami Leopolda 362 Badanie położnicze wewnętrzne 369 6.3. Ocena wybranych sytuacji położniczych na podstawie badania położniczego zewnętrznego i wewnętrznego Grażyna Iwanowicz-Palus, Marta Zarajczyk, Agnieszka Bień 390 Położenie podłużne główkowe potylicowe przednie 390 Położenie podłużne główkowe potylicowe tylne 395 Nieprawidłowości w ułożeniu główki płodu 398 Ułożenia odgięciowe 403 6.4. Dokumentacja medyczna przebiegu porodu Agnieszka Bień, Grażyna Iwanowicz-Palus, Marta Zarajczyk 411 6.5. Śródporodowe badanie ultrasonograficzne (USG) Magdalena Rudzińska, Marta Łukasz, Anna Kajdy 417 Ultrasonograficzna ocena ustawienia i postępu główki płodu podczas porodu 418 Metody badania USG 420 Badanie USG przed porodem lub przed przyjęciem na blok porodowy 422 Badanie USG w ocenie śródporodowej 424 Podsumowanie 430 7. Badanie fizykalne położnicy Marta Zarajczyk, Grażyna Iwanowicz-Palus, Agnieszka Bień 433 7.1. Badanie podmiotowe w okresie połogu Marta Zarajczyk, Agnieszka Bień, Grażyna Iwanowicz-Palus 434 7.2. Badanie przedmiotowe w okresie połogu Marta Zarajczyk, Agnieszka Bień, Grażyna Iwanowicz-Palus 438 Obserwacja i ocena stanu ogólnego 438 Obserwacja i ocena stanu położniczego w narządzie rodnym 440 Ocena połogowych zmian ogólnoustrojowych 451 7.3. Ocena stanu emocjonalnego po porodzie Agnieszka Bień, Grażyna Iwanowicz-Palus 456 Przygnębienie poporodowe (postpartum blues, maternity blues, baby blues, baby blues syndrome) 458 Depresja poporodowa (postpartum depression) 459 Psychoza poporodowa (postpartum psychosis) 461 Hipomania poporodowa (postpartum hypomania) 462 Poporodowy zespół stresu pourazowego (PTSD, posttraumatic stress disorder) 462 Narzędzia stosowane w skriningu depresji w okresie okołoporodowym 463 7.4. Ocena gruczołów piersiowych w przebiegu laktacji Bożena Kulesza-Brończyk, Dorota Ćwiek 470 Wywiad 470 Analiza dokumentacji 478 Obserwacja matki 478 Oglądanie piersi 479 Badanie palpacyjne piersi 482 Ocena wielkości, kształtu i chwytności brodawek 484 Badania dodatkowe 491 Badanie piersi w okresie ciąży w aspekcie przyszłej laktacji 492 7.5. Badanie ultrasonograficzne (USG) w połogu Marta Łukasz, Magdalena Rudzińska, Anna Kajdy 493 Ultrasonograficzna ocena macicy po porodzie 494 Diagnostyka USG chorób piersi w ciąży i laktacji 502 Podsumowanie 509 7.6. Dokumentowanie wyników badań i podejmowanych działań medycznych Marta Zarajczyk, Grażyna Iwanowicz-Palus, Agnieszka Bień 510 8. Badanie fizykalne noworodka i niemowlęcia 517 8.1. Charakterystyka okresu noworodkowego Agnieszka Skurzak, Barbara Zych, Witold Błaż 517 8.2. Ocena stanu noworodka po porodzie Agnieszka Skurzak, Barbara Zych, Witold Błaż 533 Ocena stanu noworodka według skali Apgar 533 Standaryzacja procesu diagnostycznego wobec noworodka nowo narodzonego 534 Ocena dojrzałości noworodka według skali Dubowitza i Ballarda 538 Ocena adekwatności masy ciała do czasu trwania ciąży 545 Badanie w kierunku występowania ewentualnych nieprawidłowości uwarunkowanych chromosomalnie 546 Adaptacja noworodka do warunków zewnętrznych 547 8.3. Badanie podmiotowe – wywiad Agnieszka Skurzak, Barbara Zych, Witold Błaż 551 8.4. Badanie przedmiotowe (fizykalne) – technika badania Agnieszka Skurzak, Barbara Zych, Witold Błaż 552 8.5. Ocena poszczególnych narządów i układów ciała Agnieszka Skurzak, Barbara Zych, Witold Błaż 574 Badanie głowy 575 Ocena narządów zmysłów 577 Jama ustna 581 Badanie szyi – kształt, osadzenie, symetria, napięcie mięśniowe, zakres ruchów 583 Klatka piersiowa Barbara Zych, Agnieszka Skurzak, Witold Błaż 584 Układ krążenia Barbara Zych, Agnieszka Skurzak, Witold Błaż 595 Jama brzuszna Barbara Zych, Agnieszka Skurzak, Witold Błaż 607 Badanie zewnętrznych narządów moczowo-płciowych Barbara Zych, Agnieszka Skurzak, Witold Błaż 613 Układ kostno-stawowy Barbara Zych, Agnieszka Skurzak, Witold Błaż 618 Skóra Barbara Zych, Agnieszka Skurzak, Witold Błaż 626 Ośrodkowy układ nerwowy Barbara Zych, Agnieszka Skurzak, Witold Błaż 631 8.6. Dokumentacja medyczna noworodka Barbara Zych, Agnieszka Skurzak, Witold Błaż 642 8.7. Książeczka zdrowia dziecka Grażyna Iwanowicz-Palus 651 Zakres informacji zawartych w książeczce zdrowia dziecka 652 Podsumowanie 667 Materiały multimedialne 669 Skorowidz 671