Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka to już piąte wydanie cenionego przez studentów i adeptów dietetyki podręcznika. Zawiera aktualną wiedzę o żywieniu człowieka zarówno zdrowego, jak i chorego, w różnych grupach wiekowych i stanach fizjologicznych, zwracający uwagę na ważne problemy współczesnej dietetyki. W książce omówiono podstawy żywienia człowieka – od znaczenia składników odżywczych przez unormowania prawne, po zagadnienia związane z innowacjami w naukach biologicznych. Przedstawiono aktualną klasyfikację diet z ich szczegółową charakterystyką, wadami i zaletami tych diet, a także współczesne możliwości zastosowania ich u pacjenta. Omówiono również zasady żywienia w wybranych stanach patologicznych, pacjentów chorych neurologicznie, kardiologicznie, pacjentów z chorobami metabolicznymi, pacjentów po zabiegach chirurgicznych, czy pacjentów chorujących onkologicznie. Publikacja zawiera również aktualną wiedzę dotyczącą żywienia dzieci i młodzieży, zaburzeń odżywiania w różnych grupach wiekowych w różnych sytuacjach klinicznych. Podręcznik odpowiada obowiązującemu programowi nauczania dietetyki, został całkowicie zaktualizowany i wzbogacony w nowe treści dotyczące nowoczesnych zasad żywienia człowieka zdrowego i chorego.

Wykaz skrótów xxi 1. Podstawy żywienia człowieka z elementami biochemii 1 1.1. Sytuacja żywnościowa i żywieniowa na świecie i w Polsce 3 1.2. Procesy energetyczne i gospodarka wodna w organizmie 11 1.2.1. Procesy energetyczne – pojęcie procesu przemiany materii 11 1.2.1.1. Podstawowa przemiana materii – PPM (Basal Energy Expenditure – BEE) 12 1.2.1.2. Ponadpodstawowa przemiana materii 16 1.2.1.3. Całkowita przemiana materii. Całkowity wydatek energetyczny (Total Energy Expenditure – TEE) 17 1.2.2. Wartość energetyczna pożywienia i zapotrzebowanie energetyczne organizmu 20 1.2.3. Gospodarka wodna w organizmie 21 1.2.4. Równowaga kwasowo-zasadowa 27 1.3. Składniki odżywcze i ich znaczenie w żywieniu 29 1.3.1. Wstęp 29 1.3.2. Węglowodany 30 1.3.2.1. Budowa i podział 30 1.3.2.2. Cukry proste – monosacharydy 31 1.3.2.3. Węglowodany złożone 38 1.3.2.4. Rola węglowodanów przyswajalnych 45 1.3.2.5. Trawienie i wchłanianie węglowodanów 46 1.3.2.6. Metabolizm węglowodanów 48 1.3.2.7. Katabolizm węglowodanów i innych składników odżywczych 54 1.3.2.8. Zawartość węglowodanów w produktach spożywczych 57 1.3.2.9. Zapotrzebowanie na węglowodany 57 1.3.3. Błonnik pokarmowy, inaczej włókno pokarmowe 59 1.3.4. Tłuszcze 65 1.3.4.1. Budowa i podział tłuszczów 65 1.3.4.2. Tłuszcze właściwe 65 1.3.4.3. Woski 78 1.3.4.4. Tłuszcze złożone 78 1.3.4.5. Sterole 85 1.3.4.6. Rola tłuszczów w organizmie człowieka 87 1.3.4.7. Trawienie i wchłanianie tłuszczów 88 1.3.4.8. Metabolizm tłuszczów 89 1.3.4.9. Tłuszcze pożywienia 91 1.3.4.10. Zapotrzebowanie na tłuszcze 93 1.3.5. Białka 95 1.3.5.1. Budowa białek 95 1.3.5.2. Podział i charakterystyka białek 103 1.3.5.3. Struktura białek 106 1.3.5.4. Właściwości białek 108 1.3.5.5. Rola i przemiany białek w organizmie człowieka 109 1.3.5.6. Trawienie i przyswajanie białek 111 1.3.5.7. Metabolizm białek 113 1.3.5.8. Biosynteza białek 116 1.3.5.9. Źródła białek 119 1.3.5.10. Wartość odżywcza białek 119 1.3.5.11. Zapotrzebowanie na białko 125 1.3.6. Witaminy 126 1.3.6.1. Witaminy rozpuszczalne w wodzie 131 1.3.6.2. Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach 150 1.3.7. Składniki mineralne 162 1.3.7.1. Makropierwiastki 164 1.3.7.2. Mikropierwiastki 175 1.4. Normy żywienia i wyżywienia 186 1.4.1. Pojęcie norm żywienia i wyżywienia 186 1.4.2. Podział produktów spożywczych 191 1.4.3. Charakterystyka wartości odżywczej 12 grup produktów spożywczych 192 1.4.4. Wskaźnik jakości żywieniowej 198 1.4.5. Produkty zamienne 198 1.5. Zasady planowania i oceny żywienia różnych grup ludności 201 1.5.1. Planowanie jadłospisów okresowych 201 1.5.2. Średnia norma żywienia i wyżywienia dla grupy mieszanej 203 1.5.3. Metody oceny jadłospisów 205 1.5.4. Zasady żywienia różnych grup ludności 208 1.5.5. Metody oceny stanu odżywienia społeczeństwa 224 1.6. Żywność funkcjonalna 231 1.6.1. Probiotyki i prebiotyki 233 1.6.2. Synbiotyki 236 1.7. Żywność genetycznie modyfi kowana 237 1.8. Nutrigenomika – żywienie a genom człowieka 242 1.9. Bezpieczeństwo i higiena żywności w świetle ustawodawstwa 244 1.10. Edukacja żywieniowa 250 2. Klasyfikacja i charakterystyka diet 255 2.1. Podstawy klasyfi kacji diet 257 2.2. Dieta podstawowa 260 2.3. Dieta bogatoresztkowa 269 2.4. Dieta łatwo strawna 275 2.5. Dieta łatwo strawna z ograniczeniem tłuszczu 282 2.6. Dieta łatwo strawna z ograniczeniem substancji pobudzających wydzielanie soku żołądkowego 288 2.7. Dieta o zmienionej konsystencji 294 2.7.1. Dieta papkowata 294 2.7.2. Dieta płynna 298 2.7.3. Dieta płynna wzmocniona 299 2.7.4. Dieta do żywienia przez zgłębnik lub przetokę 302 2.7.5. Dieta kleikowa 317 2.8. Dieta ubogoenergetyczna 319 2.9. Dieta o kontrolowanej zawartości kwasów tłuszczowych 330 2.10. Dieta łatwo strawna bogatobiałkowa 340 2.11. Dieta z ograniczeniem łatwo przyswajalnych węglowodanów 345 2.12. Dieta łatwo strawna niskobiałkowa 364 2.13. Praktyczne wdrażanie klasyfi kacji diet zalecanej przez Instytut Żywności i Żywienia 370 2.14. Dieta wegetariańska 371 2.15. Dieta śródziemnomorska 377 2.16. Dieta DASH, inaczej zdrowy sposób żywienia 380 2.17. Dieta dla planety 385 2.18. Suplementy diety 387 3. Żywienie w wybranych chorobach 391 3.1. Żywienie dietetyczne w chorobach układu pokarmowego 393 3.1.1. Żywienie w chorobach jamy ustnej i przełyku 393 3.1.2. Żywienie w nieżytach żołądka 398 3.1.3. Żywienie w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy 403 3.1.4. Żywienie w chorobach jelita cienkiego i grubego 406 3.1.5. Najczęstsze choroby wątroby i zalecane żywienie 424 3.1.5.1. Najczęstsze choroby wątroby 424 3.1.5.2. Żywienie w chorobach wątroby 428 3.1.6. Żywienie w zapaleniu pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych 439 3.1.7. Żywienie w kamicy żółciowej 440 3.1.8. Żywienie w zapaleniu trzustki (pancreatitis) 442 3.2. Żywienie po zabiegach chirurgicznych 448 3.3. Leczenie żywieniowe 452 3.3.1. Ocena stanu odżywienia 452 3.3.2. Drogi podania substancji odżywczych w leczeniu żywieniowym 455 3.3.2.1. Leczenie żywieniowe dojelitowe 455 3.3.2.2 Żywienie pozajelitowe 466 3.4. Żywienie dietetyczne w chorobach układu moczowego 472 3.4.1. Żywienie w zapaleniu kłębuszków nerkowych 472 3.4.2. Niewydolność nerek 477 3.4.3. Żywienie w odmiedniczkowym zapaleniu nerek 517 3.4.4. Żywienie w kamicach nerkowych 519 3.5. Żywienie dietetyczne w chorobach metabolicznych 527 3.5.1. Cukrzyca dorosłych – zalecenia żywieniowe 527 3.5.2. Otyłość 550 3.5.3. Wychudzenie i niedożywienie 563 3.5.4. Dna moczanowa 566 3.5.5. Hiperlipidemie 569 3.6. Żywienie dietetyczne w chorobach układu krążenia 576 3.6.1. Choroby z wydolnością i niewydolnością układu krążenia 576 3.6.2. Nadciśnienie tętnicze 578 3.6.3. Choroba niedokrwienna serca 581 3.6.4. Zawał mięśnia sercowego 583 3.6.5. Miażdżyca 585 3.6.6. Profi laktyka chorób układu krążenia 587 3.7. Żywienie w wybranych chorobach neurologicznych 591 3.7.1. Udar mózgu 591 3.7.2. Choroba Parkinsona 596 3.8. Żywienie w chorobach nowotworowych u dorosłych 602 3.9. Żywienie w zakażeniach i zatruciach pokarmowych 610 3.9.1. Zakażenie pałeczką Salmonella 611 3.9.2. Zatrucie enterotoksyną gronkowcową 613 3.9.3. Zatrucie jadem kiełbasianym – toksyną botulinową 614 3.9.4. Zalecenia żywieniowe w zakażeniach i zatruciach pokarmowych 615 3.10. Mikrobiota jelitowa 617 3.11. Żywienie w chorobie Hashimoto 623 4. Żywienie dzieci zdrowych i chorych 631 4.1. Charakterystyka okresu noworodkowego i niemowlęcego 633 4.2. Żywienie niemowląt 644 4.2.1. Karmienie pokarmem matki 649 4.2.2. Wprowadzanie pokarmów uzupełniających 654 4.2.3. Karmienie piersią i mlekiem modyfi kowanym 657 4.2.4. Preparaty do początkowego i dalszego żywienia niemowląt 660 4.3. Żywienie wcześniaków i noworodków z małą masą urodzeniową 678 4.3.1. Żywienie wcześniaków 678 4.3.2. Żywienie niemowląt z dystrofi ą wewnątrzmaciczną 683 4.4. Charakterystyka wymiotów – postępowanie żywieniowe 687 4.5. Żywienie w refl uksie żołądkowo-przełykowym 689 4.6. Żywienie w przypadku braku łaknienia 693 4.7 Żywienie w zaparciu 695 4.8 Żywienie w zaburzeniach w odżywianiu – biegunka 699 4.9. Żywienie w zespole złego wchłaniania – choroba trzewna 715 4.10. Żywienie w mukowiscydozie 728 4.11. Żywienie w niealergicznej nadwrażliwości pokarmowej 733 4.12. Preparaty mlekozastępcze stosowane w dietach eliminacyjnych 735 4.13. Żywienie w fenyloketonurii 748 4.14. Żywienie w niedoborach witaminowych 769 4.15. Żywienie w krzywicy 771 4.16. Żywienie w tężyczce 774 4.17. Żywienie w cukrzycy wieku rozwojowego 777 4.18. Żywienie w otyłości (młodzieńczej) 798 4.19. Żywienie w chorobach wątroby 806 4.19.1. Choroby wątroby u dzieci o ostrym przebiegu (w tym ostrej niewydolności) 806 4.19.1.1. Wirusowe zapalenie wątroby 806 4.19.2. Przewlekłe choroby wątroby 809 4.20. Żywienie w zapaleniu trzustki 813 4.21. Żywienie w zespole nerczycowym 818 4.22. Żywienie w chorobie reumatycznej 822 4.23. Żywienie w niedokrwistości 824 4.24. Żywienie w chorobach zakaźnych przebiegających z gorączką 828 4.25. Żywienie w alergiach pokarmowych (nadwrażliwości alergicznej) 834 4.26. Żywienie w stanach pooperacyjnych 847 4.27. Żywienie pozajelitowe stosowane u dzieci 850 4.28. Żywienie w oparzeniach 857 4.29. Żywienie w padaczce lekoopornej – dieta ketogenna 866 Piśmiennictwo 873 Skorowidz 879