Otyłość i jej powikłania

Część I. Choroba otyłościowa – rozpoznanie, patogeneza i konsekwencje kliniczne 1 1. Definicja, epidemiologia i diagnostyka choroby otyłościowej Lucyna Ostrowska, Beata Zyśk 3 Definicja nadwagi i otyłości 3 Otyłość na przestrzeni wieków 5 Epidemiologia choroby otyłościowej 13 Rozpoznanie i metody diagnostyczne choroby otyłościowej 19 2. Tkanka tłuszczowa jako ważny narząd w organizmie człowieka Lucyna Ostrowska 53 Tkanka tłuszczowa – powstawanie i rozwój 53 Rodzaje tkanki tłuszczowej w organizmie człowieka 56 Funkcje tkanki tłuszczowej w organizmie człowieka 61 Regulacja tkanki tłuszczowej w organizmie człowieka 66 Aktywność endokrynna tkanki tłuszczowej w organizmie człowieka 72 Zaburzenia funkcji tkanki tłuszczowej w organizmie człowieka 80 3. Etiologia i patogeneza choroby otyłościowej Lucyna Ostrowska 87 Etiologia choroby otyłościowej 87 Patogeneza choroby otyłościowej 120 4. Zaburzenia łaknienia związane z nadmierną masą ciała Monika Bąk-Sosnowska 149 Przyczyny zaburzeń odżywiania 151 Klasyfikacja zaburzeń odżywiania związanych z przejadaniem się 152 Żarłoczność psychiczna 152 Zaburzenie z napadami objadania 155 Uzależnienie od pożywienia 157 Zespół jedzenia nocnego 159 5. Powikłania choroby otyłościowej Paweł Bogdański, Marta Walczak, Joanna Michałowska 161 Choroby układu sercowo-naczyniowego 164 Choroby układu oddechowego 175 Choroby układu pokarmowego 177 Choroby układu wewnątrzwydzielniczego 180 Choroby nerek i dróg moczowych 183 Choroby układu krwiotwórczego 186 Choroby układu kostno-stawowego 188 Choroby układu nerwowego 189 Choroby zakaźne i zaburzenia immunologiczne 190 Choroby nowotworowe 192 6. Choroba otyłościowa – skutki społeczne, psychologiczne i ekonomiczne 199 Systemowe i ekonomiczne aspekty choroby otyłościowej Jakub Gierczyński 199 Otyłość – grzech łakomstwa czy choroba? Margit Kossobudzka 213 Część II. Leczenie choroby otyłościowej 223 7. Leczenie niefarmakologiczne choroby otyłościowej 225 Leczenie dietetyczne choroby otyłościowej Magdalena Białkowska 225 Aktywność fizyczna w chorobie otyłościowej 241 Arkadiusz Brzozowski, Tomasz Chomiuk Suplementy diety w terapii wspomagającej leczenie choroby otyłościowej 250 Monika Szulińska, Matylda Kręgielska-Narożna Psychologiczne aspekty leczenia choroby otyłościowej 267 Monika Bąk-Sosnowska 8. Terapia zaburzeń odżywiania Ewa Wojtyna 281 Zaburzenia odżywiania a otyłość 281 Konceptualizacja przypadku a wybór metody leczenia 282 Farmakologiczne aspekty leczenia zaburzeń odżywiania 286 Psychoterapeutyczne aspekty leczenia zaburzeń odżywiania 290 Utrzymanie zdrowych nawyków w kontekście leczenia zaburzeń odżywiania 294 9. Farmakoterapia choroby otyłościowej Paweł Bogdański, Monika Szulińska 299 Cele farmakoterapii otyłości 299 Wskazania do farmakoterapii otyłości 299 Czas terapii 300 Ocena skuteczności farmakoterapii w codziennej praktyce klinicznej 300 Cechy leku odpowiedniego dla długotrwałego leczenia otyłości 301 Orlistat (Xenical) 302 Chlorowodorek bupropionu i chlorowodorek naltreksonu (Mysimba) 308 Analog ludzkiego glukagonopodobnego peptydu 1 – liraglutyd (Saxenda) 320 Wybór opcji terapeutycznej 337 Redukcja masy ciała i dowody na utrzymanie zredukowanej masy ciała 337 Wpływ farmakoterapii na choroby współistniejące 338 Farmakoterapia otyłości – wpływ na pozostałe czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego 340 Wpływ farmakoterapii na zdrowie psychiczne i jakość życia 342 Algorytm decyzyjny – lek z wyboru u pacjentów chorujących na otyłość 342 10. Farmakokinetyka wybranych leków stosowanych w leczeniu otyłości i chorób towarzyszących Halina Car, Emil Trofimiuk, Piotr Nowicki 347 Farmakokinetyka leków, najistotniejsze parametry i ich znaczenie w zdrowiu i otyłości 348 Wybrane grupy leków o zmienionych parametrach farmakokinetycznych stosowane u osób chorujących na otyłość 374 Charakterystyka wybranych leków stosowanych w leczeniu otyłości ze szczególnym uwzględnieniem ich parametrów farmakokinetycznych 374 Dawkowanie wybranych leków stosowanych w leczeniu cukrzycy u pacjentów z otyłością 396 Dawkowanie wybranych leków działających w ośrodkowym układzie nerwowym u pacjentów chorujących na otyłość 398 Dawkowanie wybranych antybiotyków i chemioterapeutyków stosowanych u pacjentów chorujących na otyłość 401 Dawkowanie wybranych leków stosowanych w schorzeniach układu oddechowego u pacjentów chorujących na otyłość 408 Dawkowanie wybranych leków stosowanych w schorzeniach układu krążenia u pacjentów chorujących na otyłość 409 Dawkowanie wybranych leków przeciwzakrzepowych, przeciwpłytkowych i fibrynolitycznych stosowanych u pacjentów chorujących na otyłość 414 Dawkowanie wybranych leków przeciwbólowych stosowanych u pacjentów chorujących na otyłość 415 11. Chirurgia bariatryczna 421 Chorzy na otyłość olbrzymią w dobie pandemii COVID-19 Mariusz Wyleżoł 422 Wskazania i przygotowanie do operacji bariatrycznej Mariusz Wyleżoł 424 Metody i wyniki chirurgicznego leczenia chorych na otyłość olbrzymią Mariusz Wyleżoł 440 Opieka nad chorym po operacji bariatrycznej Mariusz Wyleżoł 456 Rola dietetyka w leczeniu chorego na otyłość olbrzymią przed i po operacji bariatrycznej Iwona Boniecka 472 Rola psychologa i neurologopedy w leczeniu chorego na otyłość olbrzymią Przemysław I. Skowroński, Anna Lis-Skowrońska, Mariusz Wyleżo 505 Rola fizjoterapeuty w leczeniu chorego na otyłość olbrzymią Aleksandra Kochańska, Katarzyna Wilczyńska, Hanna Wiszniewska, Mariusz Wyleżoł 526 Farmakoterapia pacjentów po operacji bariatrycznej Tomasz Tomkalski 543 Część III. Standardy diagnostyczne i terapeutyczne powikłań otyłości w pytaniach i odpowiedziach 561 12. Sercowo-naczyniowe powikłania choroby otyłościowej 563 Nadciśnienie tętnicze a otyłość Jacek Lewandowski, Piotr Sobieraj 563 Aterogenna dyslipidemia – możliwości diagnostyczne i terapeutyczne Marcin Barylski, Artur Mamcarz 581 Choroba wieńcowa u otyłego pacjenta – wyzwanie dla współczesnej kardiologii Małgorzata Buksińska-Lisik, Dominik Wretowski, Grzegorz Suwalski, Przemysław Kwasiborski 593 Otyłość a niewydolność serca Marcin Wełnicki, Artur Mamcarz 614 Migotanie przedsionków a otyłość Michał Kowara, Marcin Grabowski 624 Powikłania zakrzepowo-zatorowe w otyłości Justyna Domienik-Karłowicz, Piotr Pruszczyk 631 Rehabilitacja kardiologiczna u chorych z otyłością – cele, metody, ograniczenia Maciej Janiszewski, Ewa Wujek-Krajewska, Marek Kuch 636 13. Zaburzenia tolerancji glukozy647 Insulinooporność, stan przedcukrzycowy Monika Karczewska-Kupczewska, Irina Kowalska 647 Cukrzyca typu 2 Dorota Zozulińska-Ziółkiewicz 664 14. Powikłania otyłości ze strony przewodu pokarmowego Mirosław Jarosz 683 Jakie są powikłania otyłości ze strony przewodu pokarmowego? 683 Niealkoholowa choroba stłuszczeniowa wątroby 684 Marskość 690 Rak wątrobowokomórkowy 691 Kamica żółciowa 693 Rak pęcherzyka żółciowego 696 Ostre zapalenie trzustki 697 Rak trzustki 698 Choroba refluksowa żołądkowo-przełykowa 699 Zapalenie nadżerkowe przełyku 702 Przełyk Barretta 703 Rak przełyku 704 Zapalenie nadżerkowe żołądka 706 Rak żołądka 706 Choroba trzewna 707 Biegunka 709 Zespół jelita nadwrażliwego 710 Choroba uchyłkowa 714 Polipy 715 Rak jelita grubego 716 Zaburzenia defekacji (nietrzymanie stolca) 717 15. Otyłość u chorego z nowotworem złośliwym Aleksandra Kapała, Magdalena Jodkiewicz, Agnieszka Surwiłło-Snarska 723 Czy otyłość ma związek z zachorowaniem na raka? 723 Czy otyłość ma wpływ na rokowanie chorego z nowotworem złośliwym? 724 Czy otyłość ma znaczenie u chorych poddanych zabiegom chirurgicznym z powodu nowotworu złośliwego? 724 Czy „cukier żywi raka”? 725 Czy osoba chora na raka może się odchudzać? 725 Jakie są zasadnicze elementy diet odchudzających proponowanych pacjentom onkologicznym? 725 Czy w procesie redukcji masy ciała konieczne jest włączenie aktywności fizycznej? 726 Jak praktycznie wygląda opieka dietetyczna nad chorym otyłym z nowotworem złośliwym w poradni metabolicznej Narodowego Instytutu Onkologii w Warszawie? 727 Jakie badania wykonuje się u chorych kwalifikowanych do diet redukcyjnych? 728 Jakie leki są stosowane w leczeniu otyłości u chorego z nowotworem złośliwym? 728 Czy osoba z nowotworem złośliwym może być poddana operacji bariatrycznej? 730 Jakie są wskazania do suplementacji witaminami, pierwiastkami śladowymi i minerałami u chorych stosujących diety redukcyjne? 730 Czy i kiedy pacjent otyły z nowotworem złośliwym wymaga wsparcia psychologa? 731 16. Otyłość a choroby narządu ruchu 733 Osteoporoza Maria Rell-Bakalarska, Małgorzata Wieteska 733 Hiperurykemia i dna moczanowa Ewa Walewska, Maria Rell-Bakalarska 741 Choroba zwyrodnieniowa stawów Robert Rupiński 751 17. Otyłość w dermatologii Agnieszka Beata Serwin 763 Czy otyłość wpływa na prawidłowe funkcje skóry? 763 Jakie zmiany skórne występują często u osób otyłych? 764 Czy otyłość wpływa na zwiększone ryzyko infekcji skóry? 765 Czy otyłość jest czynnikiem ryzyka rozwoju łuszczycy? 767 Czy otyłość może wpływać na obraz kliniczny i przebieg łuszczycy? 769 Czy otyłość może wpływać na skuteczność leczenia chorób skóry? 770 Czy łuszczyca wiąże się z zespołem metabolicznym i jego powikłaniami? 771 Czy otyłość może wiązać się z nieprawidłowym owłosieniem? 772 Czy otyłość może być powiązana z chorobami łojotokowymi skóry? 772 Czy leczenie chorób skóry może wiązać się z rozwojem otyłości? 774 18. Otyłość w ginekologii i położnictwie 777 Otyłość w ginekologii Medard M. Lech 777 Otyłość w położnictwie Ewa Wender-Ożegowska 800 19. Choroby układu endokrynnego u pacjenta z otyłością 819 Choroba Hashimoto, niedoczynność tarczycy a otyłość Anna Popławska-Kita 820 Wpływ otyłości na nadnercza Beata Matyjaszek-Matuszek 835 Wpływ otyłości na gonady Monika Lenart-Lipińska, Beata Matyjaszek-Matuszek 841 Zaburzenia podwzgórzowo-przysadkowe w otyłości Beata Matyjaszek-Matuszek 850 Zależność między parathormonem a witaminą D u pacjenta z otyłością Beata Matyjaszek-Matuszek 854 20. Zaburzenia układu oddechowego i bezdech senny w otyłości Tomasz Piorunek, Beata Brajer-Luftmann, Tomasz Trafas 859 Czy otyłość zaburza parametry wentylacyjne płuc? 859 Czy otyłość ma wpływ na wymianę gazową w płucach? 860 Czy otyła osoba częściej chrapie? 861 Czy otyłość wpływa na przebieg astmy? 862 Czy otyłość może mieć wpływ na przebieg przewlekłej obturacyjnej choroby płuc? 863 Czy otyłość zwiększa ryzyko wystąpienia raka płuca i może mieć wpływ na rokowanie? 864 Czy otyłość może doprowadzić do zespołu obturacyjnego bezdechu sennego? 866 Czy otyłość może doprowadzić do zespołu hipowentylacji? 870 21. Nefropatia związana z otyłością w pytaniach i odpowiedziach Michał Holecki 875 Czy otyłość stanowi istotny problem dla nerek? 875 Jakie zmiany czynnościowe i morfologiczne obserwuje się w nerkach u chorych z otyłością? 876 Czy ilość tkanki tłuszczowej lub stopień otyłości mają znaczenie w rozwoju nefropatii? 877 Jakie zmiany histologiczne obserwuje się w nerkach chorych z otyłością? 877 Czy istnieją wskaźniki ryzyka rozwoju nefropatii związanej z otyłością? 877 W jaki sposób oceniać czynność nerek u chorych z otyłością? 878 Jaki jest przebieg i rokowanie nefropatii związanej z otyłością? 878 Czy zapobieganie rozwojowi nefropatii związanej z otyłością jest możliwe? 879 22. Otyłość wieku starszego. Otyłość sarkopeniczna Zyta Beata Wojszel 881 Jak często problem otyłości dotyczy osób starszych? 881 W jaki sposób fizjologiczne zmiany zachodzące w procesie starzenia przyczyniają się do rozwoju otyłości u osób starszych? 882 Czy wskaźnik masy ciała jest dobrym wskaźnikiem, na podstawie którego powinno się oceniać stan odżywienia i szacować konsekwencje otyłości u starszych pacjentów? 883 Jakie są następstwa otyłości u osób w starszym wieku? 884 Co to jest zespół słabości? 884 Dlaczego otyłość jest czynnikiem ryzyka upośledzenia funkcji poznawczych i otępienia? 885 Czy otyłość może mieć jakieś korzystne następstwa w starości? 886 Co to jest otyłość sarkopeniczna? 887 Jakie są skutki otyłości sarkopenicznej? 887 W jaki sposób można rozpoznać otyłość sarkopeniczną? 887 Komu należy zalecać utratę nadmiernej masy ciała w starości? 888 Jakie są korzyści utraty nadmiernej masy ciała w starości? 889 Jakie jest ryzyko związane z zamierzoną utratą nadmiernej masy ciała w starości? Czego należy się obawiać? 889 Jakie są możliwości terapeutyczne w otyłości występującej u osób starszych? 890 Jak należy prowadzić terapię dietą, by zmniejszyć ryzyko powstania zespołu otyłości sarkopenicznej i w sytuacji występowania tego stanu? 890 Jakie formy aktywności fizycznej powinno się zalecać osobom starszym? 891 Dlaczego ważne jest połączenie restrykcji kalorycznych z ćwiczeniami fizycznymi podczas terapii otyłości u chorych w starszym wieku? 891 Co utrudnia wdrożenie zmian w zakresie stylu życia u osób starszych? 892 Czy operacje bariatryczne należy traktować jako bezpieczną metodę w terapii otyłości u osób starszych? 892 23. Otyłość a zaburzenia psychiczne Agata Szulc, Piotr Gałecki 895 Czy każdy może świadomie kontrolować jedzenie? 895 Co to jest napadowe objadanie się? Czym się różni od bulimii psychicznej? 897 Czy można się uzależnić od jedzenia? 899 Czy istnieje emocjonalne jedzenie? 901 Czy otyłość powoduje depresję? Czy może odwrotnie? 903 Czy otyłość może powodować otępienie? 907 Czy otyłość u osób ze schizofrenią powinien leczyć psychiatra? 908 24. Otyłość a zaburzenia seksualne Michał Lew-Starowicz 913 Czy otyłość sprzyja występowaniu dysfunkcji seksualnych? 913 Jakie uwarunkowania biologiczne związane z otyłością wpływają na występowanie zaburzeń seksualnych? 914 Jakie czynniki psychologiczne wpływają na seksualność osób z otyłością? 915 Jakie korzyści dla życia seksualnego wynikają z redukcji nadwagi? 915 25. Otyłość a choroby neurologiczne Joanna Cegielska, Katarzyna Stopińska, Izabela Domitrz 919 Udar mózgu – różne aspekty otyłości w przebiegu naczyniowych chorób mózgu 923 Choroby zwyrodnieniowe ośrodkowego układu nerwowego 932 Choroby obwodowego układu nerwowego i mięśni 936 Bóle głowy 948 26. Otyłość a choroby zakaźne Anatol Panasiuk 955 Czy otyłość predysponuje do infekcji? 955 Czy płeć wpływa na odporność? 956 Czy dystrybucja tkanki tłuszczowej odgrywa rolę w zakażeniu? 956 Czy osoby z otyłością są bardziej zagrożone w czasie zakażenia SARS-CoV-2? 956 Czy otyli mają wyższe ryzyko zachorowania na grypę? 958 Co determinuje wyższe ryzyko infekcji układu oddechowego w otyłości? 959 Otyłość i niedobór masy ciała jako czynniki ryzyka infekcji 959 Czy otyłość zwiększa podatność na zakażenia szpitalne? 960 Jak wygląda kwestia szczepień u osób z otyłością? 961 Czy otyłość może mieć wpływ na nieswoiste zapalenie jelit? 961 27. Otyłość a schorzenia narządu wzroku Małgorzata Mrugacz 963 Jaki typ zaćmy dominuje u chorych z otyłością? 963 Czy otyłość stanowi czynnik ryzyka występowania i progresji zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem? 966 Jakie mogą być powikłania cukrzycy w narządzie wzroku u chorych na otyłość? 967 Jakie są charakterystyczne zmiany w oczach u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i chorujących na otyłość? 969 Czy otyłość może wpływać na powstanie zespołu suchego oka? 970 Czy istnieje związek między jaskrą i otyłością? 972 Czy otyłość u dzieci może stwarzać ryzyko wystąpienia zmian ocznych? 974 Jaką rolę odgrywają zabiegi bariatryczne w powstawaniu zmian ocznych? 975 Czy znamię naczyniówki może mieć związek z otyłością? 976 28. Problemy ratownika medycznego w postępowaniu z chorym na otyłość w opiece przedszpitalnej Jerzy Robert Ładny, Klaudiusz Nadolny, Robert Niebrzydowski 979 Czy otyłość brzuszna (centralna), związana ze zwiększeniem ilości trzewnej tkanki tłuszczowej, może być istotnym czynnikiem predykcyjnym zwiększonego ryzyka zgonu? 979 Jaka jest epidemiologia interwencji zespołów ratownictwa medycznego u pacjentów bariatrycznych? 980 Na czym polegają najczęstsze problemy dotyczące czynności medycznych udzielanych osobom otyłym? 981 Na czym polegają trudności w transporcie pacjenta otyłego? 981 Jaki jest stan wyposażenia jednostek ratownictwa medycznego w Polsce? 983 Jaki sprzęt medyczny powinien znajdować się na wyposażeniu karetki bariatrycznej? 985 Jak dużym problemem dla zespołów ratownictwa medycznego są pacjenci z powikłaniami po zabiegach bariatrycznych? 986 Jaki jest wpływ otyłości pacjenta na przebieg i skuteczność medycznych czynności ratunkowych? 987 Czy nadwaga i otyłość pogarszają rokowania ofiar wypadków i katastrof? 989 Co ma wpływ na farmakokinetykę leków u osób otyłych? 989 29. Otyłość u dzieci w pytaniach i odpowiedziach Paweł Matusik 993 Jaki jest prawidłowy przyrost masy ciała i rozwój tkanki tłuszczowej u dzieci i młodzieży? 994 Jakie są kryteria diagnostyczne w przypadku podejrzenia nadwagi, otyłości i otyłości ciężkiej lub olbrzymiej w populacji pediatrycznej? 995 Jakie są środowiskowe przyczyny rozwoju otyłości u dzieci i młodzieży? 997 Jakie badania diagnostyczne wykonać u dziecka chorującego na otyłość? 999 Czy u dzieci i młodzieży możemy rozpoznawać zespół metaboliczny? 1000 Lekarz czy dietetyk – kto powinien zajmować się leczeniem żywieniowym dzieci z nadwagą i otyłością? 1002 Jak w praktyce zwiększać aktywność fizyczną u dzieci i młodzieży chorującej na otyłość? 1003 Kiedy dziecko z otyłością kierować do psychologa? 1004 Kiedy dziecko z otyłością kierować do poradni specjalistycznej? 1004 Czy otyłość ciężką lub olbrzymią u dzieci można leczyć za pomocą operacji bariatrycznych? 1005 Jakie jest miejsce farmakoterapii w leczeniu otyłości i jej powikłań u dzieci i młodzieży? 1006 Skorowidz 1013