Oddajemy do rąk Czytelników kolejną pozycję Biblioteki Polskiego Towarzystwa Epileptologii Dokonano w nim interdyscyplinarnego przeglądu obecnej wiedzy na temat szczególnych problemów, które należy uwzględnić w diagnostyce różnicowej najczęściej występujących w tym wieku stanów napadowych. Omówione zostały również zasady postępowania diagnostycznego i leczenia padaczki u osób starszych. Badania epidemiologiczne wskazują, że częstość występowania padaczki jest najwyższa u osób w starszym wieku. Ta grupa stanowi wyjątkowe wyzwanie w zakresie diagnozy i leczenia ze względu na różnice w obrazie klinicznym i etiologii w porównaniu z młodszymi osobami, obecność chorób współistniejących i zaburzenia poznawcze u znacznej części pacjentów oraz zmiany fizjologiczne, które wpływają na postępowanie farmakologiczne. Pomimo ogromu i złożoności problemu przeprowadzono w tej populacji zaskakująco mało badań klinicznych. Napady i padaczka u osób starszych są ważnym i coraz częstszym klinicznym problemem, na co szczególną uwagę muszą zwracać lekarze neurolodzy, psychiatrzy i lekarze medycyny rodzinnej. Padaczka u osób starszych musi być zawsze rozpatrywana w kontekście współwystępowania innych chorób oraz wzajemnych ich relacji. W serii dotychczas ukazały się: Padaczka. Diagnostyka różnicowa padaczkowych i niepadaczkowych incydentów napadowych Padaczka. Etiologia Padaczka. Obraz kliniczny napadów padaczkowych

Wykaz skrótów leków XI 1. Wprowadzenie – Joanna Jędrzejczak 1 2. Epidemiologia – Joanna Jędrzejczak 4 3. Zaburzenia metaboliczne u osób starszych – Barbara Błaszczyk 8 Hipoglikemia 9 Napady drgawkowe w schorzeniach nerek9 Choroby wątroby i napady drgawkowe 11 Zaburzenia elektrolitowe 13 Etiologia padaczki u osób starszych 21 4. Padaczka o podłożu naczyniowym – Joanna Jędrzejczak 23 Czynniki ryzyka 25 Diagnoza i decyzja o wdrożeniu leczenia 27 Prognoza 29 Padaczka jako czynnik zapowiadający udar mózgu 30 5. Padaczka o podłożu chorób zwyrodnieniowych – Joanna Jędrzejczak 34 Napady padaczkowe w chorobie Alzheimera 34 Napady padaczkowe i inne zespoły neurodegeneracyjne 40 Rodzaje napadów padaczkowych w chorobach zwyrodnieniowych 41 Napady w chorobie Huntingtona 42 Napady w naczyniowym otępieniu i zaburzeniach funkcji poznawczych o etiologii naczyniowej 42 Relacje procesu neurodegeneracji i padaczki 43 6. Padaczka o etiologii nowotworowej u starszych dorosłych – Arkadiusz Nowak 48 Epidemiologia guzopochodnej padaczki u starszych pacjentów 48 Mechanizmy epileptogenezy u pacjentów z guzami mózgu 49 Etiologia nowotworowa padaczki 54 Obraz kliniczny guzopochodnej padaczki 58 Leczenie padaczki o etiologii nowotworowej u starszych pacjentów 64 7. Kobieta chora na padaczkę i menopauza – Ewa Motta 74 Menopauza 74 Układ hormonalny i padaczka 75 Okres przekwitania a częstość napadów padaczkowych 76 Hormonalna terapia zastępcza a napady padaczkowe 78 Wpływ menopauzy na układ kostny 81 8. Diagnoza padaczki i obraz kliniczny napadów padaczkowych u osób starszych – Joanna Jędrzejczak 85 Kliniczna diagnoza napadów padaczkowych u osób starszych 85 Obraz kliniczny 85 Diagnostyka różnicowa 87 Badania dodatkowe 95 Rola EEG 96 Rola badań neuroobrazujących 96 9. Obraz EEG u osób w wieku podeszłym chorych na padaczkę – Piotr Zwoliński 99 Defnicje 99 Przyczyny padaczki u osób w wieku podeszłym 104 Ostre napady objawowe 110 Diagnostyka różnicowa napadów padaczkowych i innych stanów napadowych u osób starszych 113 10. Diagnostyka różnicowa omdleń – Halina Sienkiewicz-Jarosz 115 Klasyfkacja i etiologia omdleń 116 Źródła pomyłek – omdlenie przypominające napady drgawkowe padaczkowe 119 Diagnostyka różnicowa omdleń 119 Kiedy należy zweryfikować rozpoznanie padaczki 125 Postępowanie terapeutyczne w omdleniach 126 11. Przemijające zaburzenia krążenia mózgowego (TIA) – Danuta 128 Trudności w diagnostyce różnicowej pomiędzy napadem padaczkowym a incydentem TIA 129 Trudności diagnostyczne w różnicowaniu objawów porażenia ponapadowego (porażenia Todda) z porażeniem kończyn występującym w przebiegu udaru 132 Znaczenie badań neuroobrazowych w diagnostyce różnicowej napadów padaczkowych i ostrych incydentów naczyniowych 134 12. Upadki związane ze starzeniem – perspektywa neurologa – Andrzej Friedman 138 Choroba Parkinsona i parkinsonizmy atypowe 139 Ataksje rdzeniowo-móżdżkowe (SCA) 140 Choroby otępienne 141 Napady upadania („drop attacks”) 141 Pacjent w wieku podeszłym, którego głównym problemem są upadki – postępowanie 141 13. Zaburzenia ruchowe związane ze snem – Mariusz Siemiński 144 Nocne napady padaczkowe – związana ze snem padaczka hipermotoryczna 145 Zaburzenie zachowania związane z fazą snu z szybkimi ruchami gałek ocznych (RBD) 147 Porażenie przysenne 149 Parasomnie snu bez szybkich ruchów gałek ocznych (snu NREM) 149 Proste zaburzenia ruchowe związane ze snem 151 14. Postępowanie terapeutyczne u osób starszych – Beata Majkowska-Zwolińska 157 Ogólne zasady leczenia u osób starszych i specyficzne wyzwania terapeutyczne 157 Przebieg leczenia i rokowanie 160 Rozpoczęcie leczenia 161 Dawkowanie LPP 161 Monitorowanie leczenia 162 Wybór leku 162 LPP u osób starszych ze współwystępującymi schorzeniami 168 Leczenie chirurgiczne 174 15. Interakcje lekowe u osób starszych chorujących na padaczkę – Barbara Błaszczyk, Stanisław Jerzy Czuczwar 181 Defnicja interakcji 182 Interakcje leków przeciwpadaczkowych 183 16. Padaczka a układ kostny – Marek Tałałaj 192 Przebudowa tkanki kostnej 192 Badanie densytometryczne 193 Znaczenie badań biochemicznych 193 Patogeneza zmian kostnych w przebiegu padaczki 194 Wpływ leków przeciwpadaczkowych na układ kostny 194 Zalecenia 198 17. Zaburzenia psychiczne u osób starszych chorych na padaczkę – Tomasz Szafrański 204 Konsekwencje występowania zaburzeń psychicznych u chorych na padaczkę 206 Rozpoznawanie zaburzeń psychicznych w padaczce 207 Stosowanie kwestionariuszy przesiewowych 208 Depresja i lęk u osób starszych chorych na padaczkę 211 Stosowanie leków przeciwdepresyjnych 213 Czy leki przeciwpadaczkowe mogą powodować psychiatryczne działania niepożądane? 215 Zaburzenia funkcji poznawczych i otępienie 216 Psychozy 219 Skorowidz 225