Przeszczepianie nerek

1. Podstawowe informacje z zakresu anatomii i funkcji nerek, moczowodów i pęcherza moczowego 1 1.1. Anatomia nerki 1 1.2. Najczęstsze wady wrodzone nerek dotyczące ich liczby lub położenia 3 1.3. Funkcje nerki 5 1.4. Przepływ krwi przez nerkę – przesączanie kłębuszkowe 6 1.5. Tętnice nerkowe 7 1.6. Żyły nerkowe 10 1.7. Moczowód – budowa, funkcja i unaczynienie 13 1.8. Pęcherz moczowy – położenie, budowa i unaczynienie 15 2. Techniki chirurgiczne nielaparoskopowego pobierania do przeszczepienia nerek od zmarłych i żywych dawców 17 2.1. Wstęp 17 2.2. Technika chirurgiczna pobierania nerek od dawcy wielu narządów jamy brzusznej ze stwierdzoną śmiercią mózgową (DBD) i od dawcy po nieodwracalnym zatrzymaniu krążenia (DCD) 19 2.2.1. Wstęp 19 2.2.2. Technika chirurgiczna pobierania nerek z ich rozdzieleniem w organizmie dawcy 24 2.2.3. Technika chirurgiczna pobierania nerek w bloku 43 2.2.4. Technika chirurgiczna rozdzielenia nerek pobranych w bloku 46 2.3. Techniki chirurgiczne pobierania tylko nerek od dawcy ze stwierdzoną śmiercią mózgową (DBD) i od dawcy po nieodwracalnym zatrzymaniu krążenia (DCD) 48 2.3.1. Wstęp 48 2.3.2. Technika chirurgiczna pobrania tylko nerek od dawcy ze stwierdzoną śmiercią mózgową bez otwarcia klatki piersiowej 49 2.3.3. Technika chirurgiczna pobrania tylko nerek od dawcy ze stwierdzoną śmiercią mózgową z otwarciem klatki piersiowej (w skrócie) 61 2.3.4. Technika chirurgiczna pobrania tylko nerek od dawcy po nieodwracalnym zatrzymaniu krążenia bez otwierania klatki piersiowej (bez perfuzji in situ, z bezpośrednim dostępem do aorty brzusznej) 65 2.3.5. Technika chirurgiczna pobrania tylko nerek od dawcy po nieodwracalnym zatrzymaniu krążenia z otwarciem klatki piersiowej 69 2.4. Technika pobierania nerek od żywych dawców – metoda otwarta pozaotrzewnowa, małoinwazyjna 71 3. Przygotowanie nerki do przeszczepienia (bench surgery, back table) 83 3.1. Transport nerki ze szpitala dawcy do szpitala biorcy 83 3.2. Transport nerki na salę operacyjną 85 3.3. Przygotowanie chirurga i sali operacyjnej do inspekcji nerki. Niezbędne materiały 86 3.4. Wyjęcie nerki z pojemnika transportowego 88 3.5. Wyjęcie nerki z urządzenia transportowego służącego do ciągłej hipotermicznej perfuzji nerki 93 3.6. Szczegółowa inspekcja nerki lewej 107 3.6.1. Przygotowanie żyły nerkowej lewej 107 3.6.2. Przygotowanie tętnicy nerkowej lewej 114 3.6.3. Przygotowanie moczowodu nerki 120 3.6.4. Testowanie szczelności naczyń nerkowych oraz jakości wypłukania narządu. Wykrywanie mechanicznych uszkodzeń miedniczki nerkowej i zwężeń moczowodu 122 3.6.5. Kontrola moczowodu nerki pod kątem obecności chorób lub urazów mechanicznych i zwężeń 129 3.6.6. Ocena stopnia zaawansowania miażdżycy ściany aorty brzusznej i światła odejścia od niej tętnicy nerkowej 132 3.6.7. Sterylne ponowne zapakowanie nerki 136 3.7. Przygotowanie nerki prawej 138 3.8. Chirurgiczne metody wydłużania i rekonstrukcji żyły nerkowej prawej 148 3.8.1. Najbardziej popularne techniki chirurgiczne wydłużania żyły nerkowej prawej 151 3.9. Trudne inspekcje nerek, podejmowanie decyzji (decision making) – przykłady 160 3.9.1. Nerka prawa pobrana z trzema żyłami nerkowymi na łacie z żyły głównej dolnej, lecz bez żyły głównej dolnej 160 3.9.2. Rekonstrukcja dwóch tętnic nerkowych o takiej samej średnicy – „common ostium” 163 3.9.3. Rekonstrukcja uciętej przy torebce nerki w czasie pobrania tętnicy nerkowej dodatkowej biegnącej do górnego bieguna nerki 168 3.9.4. Przygotowanie do przeszczepienia nerki prawej z czterema tętnicami, żyła nerkowa pobrana z żyłą główną dolną i jednym moczowodem 171 4. Technika chirurgiczna przeszczepiania nerki 174 4.1. Ułożenie chorego na stole operacyjnym 174 4.2. Założenie cewnika do pęcherza moczowego 175 4.3. Obłożenie pola operacyjnego 176 4.4. Wybór dostępu chirurgicznego do przeszczepienia nerki (najczęściej stosowane cięcia) 177 4.4.1. Cięcie w kształcie kija hokejowego (hockey stick incision) 177 4.4.2. Cięcie poprzeczne (Gibson incision – cięcie Gibsona) 183 4.4.3. Cięcie poprzeczne długości 10–12 cm stosowane u młodych szczupłych kobiet 184 4.4.4. Cięcie klasyczne do przeszczepienia nerki 185 4.4.5. Cięcie pośrodkowe 185 4.5. Ustawienie chirurgicznego haka automatycznego 186 4.6. Wyjęcie nerki z pojemnika transportowego, pobranie nerki na stół operacyjny 190 4.7. Określenie najlepszego położenia nerki i miejsc wykonania zespoleń naczyniowych 190 4.8. Biopsja nerki 193 4.8.1. Biopsja otwarta 193 4.8.2. Biopsja igłowa głęboka 194 4.9. Przeszczepienie nerki po prawej stronie 195 4.9.1. Wstęp 195 4.9.2. Technika chirurgiczna przeszczepienia nerki po prawej stronie talerza biodrowego 197 4.9.3. Zakończenie operacji – o czym warto pamiętać 226 4.10. Przeszczepienie nerki po lewej stronie 231 4.11. Doświadczenia własne autora – trudne przypadki przeszczepiania nerek 236 4.11.1. Wstęp 236 4.11.2. Pierwszy przypadek – trzecie przeszczepienie nerki z jednoczesnym usunięciem jednej z wcześniej przeszczepionych, niewydolnych nerek 236 4.11.3. Przypadek drugi – retransplantacja nerki z zespoleniem tętnicy nerkowej usuniętego przeszczepu z tętnicą nerkową nowej nerki koniec do końca 244 4.11.4. Przypadek trzeci – przeszczepienie nerki (wszczepienie tętnicy/tętnic nerkowych) do protezy naczyniowej (odnogi przeszczepu rozwidlonego aortalno-biodrowego lub aortalno-udowego) 248 4.11.5. Przeszczepienie nerki z dwoma moczowodami 250 4.11.6. Przeszczepienie dwóch nerek od jednego dawcy 253 5. Metody leczenia powikłań chirurgicznych po przeszczepieniu nerki 256 5.1. Krwawienie 256 5.2. Pęknięcie przeszczepionej nerki 259 5.3. Zakrzepica tętnicy nerkowej i/lub uszkodzenie tętnicy biodrowej 261 5.4. Zwężenie tętnicy nerkowej przeszczepionej nerki 262 5.5. Zakrzepica żyły nerkowej przeszczepionej nerki 262 5.6. Przetoka moczowa/zaciek moczu 264 5.7. Zwężenie moczowodu przeszczepionej nerki 274 5.8. Limfocele 280 5.9. Zakażenie rany 285 5.10. Zakażenie lub nawracające zakażenie dróg moczowych po przeszczepieniu nerki spowodowane szynowaniem zespolenia moczowodowo-pęcherzowego cewnikiem JJ 286 5.11. Rozejście się rany 286 6. Technika chirurgiczna usunięcia przeszczepionej nerki – graftektomia lub transplantektomia 287 6.1. Wstęp 287 6.2. Transplantektomia wczesna 288 6.3. Transplantektomia późna 288 6.3.1. Doświadczenie własne autora 289 6.3.2. Technika chirurgiczna transplantektomii późnej 291 7. Chirurgiczna kwalifikacja biorców nerek do przeszczepienia 297 8. Sukces przeszczepienia nerki i bezpieczeństwo biorcy na stole operacyjnym 299 Literatura 301 Skorowidz 313