Drogowskazy w geriatrii to książka przygotowana przez lekarzy geriatrów dysponujących obszerną wiedzą i wieloletnim doświadczeniem. Autorzy przedstawiają możliwości geriatrii w diagnostyce i leczeniu osób starszych, u których choroby związane z procesami starzenia stają się widocznym wyzwaniem dla medycyny. W publikacji przybliżono m.in.: mechanizmy starzenia się organizmu (szlaki sygnalne starzenia i długowieczności oraz modulujące tempo starzenia), wybrane narzędzia całościowej oceny geriatrycznej (COG), metody oceny statusu poznawczego i zaburzeń zachowania pacjenta geriatrycznego oraz regulacje prawne wobec osób z otępieniem. Autorzy dzielą się praktyczną wiedzą w zakresie problemów chirurgii i ortopedii geriatrycznej (ocena geriatryczna pacjenta, aktywna opieka okołooperacyjna, przygotowanie do planowanego zabiegu pacjenta z wielochorobowością, rozpoznawanie i leczenie bólu oraz majaczenia u pacjenta geriatrycznego w okresie przedoperacyjnym i pooperacyjnym). W książce wiele uwagi poświęcono także leczeniu pacjentów w stanie kruchości (diagnostyka, interwencje profilaktyczne i lecznicze oraz błędy w leczeniu chorych w stanie kruchości), a także pacjentów geriatrycznych z cukrzycą, depresją i otępieniem oraz ze spowolnieniem ruchowym. W opisach konkretnych przypadków przedstawiono zastosowane terapie geriatryczne. Publikacja powstała z myślą o specjalistach m.in. medycyny rodzinnej, chorób wewnętrznych oraz diabetologach, a także specjalistach dziedzin zabiegowych, tak aby wesprzeć ich w niesieniu pomocy pacjentom geriatrycznym.

1. Jestem stary. Szlaki sygnalne starzenia i długowieczności - Jarosław Derejczyk, Piotr Religa 1 1.1. W poszukiwaniu genu długowieczności 1 1.2. Szlaki modulujące tempo starzenia 10 1.2.1. Szlak insuliny i insulinopodobnego czynnika wzrostu-1 (INS/IGF-1) 10 1.2.2. Szlak mTOR 12 1.2.3. Szlak AMPK - kinazy białkowej aktywowanej adenozynomonofosforanem (AMP) 14 1.2.4. Szlak sirtuinowy 14 1.2.5. Szlak czynnika jądrowego NF-KB 15 1.2.6. Szlak ApoE 18 1.2.7. Cukrzyca jako stan przyspieszający starzenie 18 1.3. Uwarunkowania środowiskowe a długowieczność 19 Piśmiennictwo 30 2. Mam sto lat. Osoba stuletnia w środowisku jako pacjent - Jarosław Derejczyk 35 2.1. Gerontologiczny punkt widzenia na proces starzenia i starość 35 2.2. Latarnia w ciemności - biogerontologia 40 2.3. Geriatria wobec długowieczności 60 Piśmiennictwo 63 3. Zapomniałem! Ocena statusu poznawczego i zaburzeń zachowania pacjenta geriatrycznego w jego środowisku - Adam Bednorz, Jarosław Derejczyk, Dorota Religa 67 3.1. Osłabione funkcje poznawcze 80 3.2. Podejrzenie otępienia 89 3.3. Diagnostyka zespołu otępiennego 92 3.3.1. Zasady oceny procesów poznawczych 93 3.3.2. Neuropsychologia w geriatrii - dla chcących wiedzieć więcej 103 3.4. Funkcje wykonawcze w całościowej ocenie geriatrycznej (COG) 118 3.5. Zaburzenia zachowania w chorobach neurodegeneracyjnych 130 3.6. Skrót informacji na temat pacjentów z uszkodzeniami funkcji poznawczych 150 3.7. Regulacje prawne wobec osób z otępieniem - nadużycia 163 3.7.1. Przemoc wobec osób starszych 168 3.7.2. Ochrona danych osobowych i ubezwłasnowolnienie 171 3.7.3. Usługi finansowe 173 3.8. Starszy kierowca 174 3.8.1. Badanie pacjentów / kierowców w podeszłym wieku 179 3.8.2. Leki u starszego kierowcy 184 3.8.3. Sytuacja w Polsce 184 Piśmiennictwo 187 4. Będę miał operację - Elżbieta Pyrkosz-Cifonelli 199 4.1. Zabieg operacyjny u starszego chorego - chirurgia geriatryczna 199 4.2. Ocena chorego w starszym wieku a ryzyko zabiegu 203 4.3. Całościowa ocena geriatryczna (COG) u pacjentów oddziału chirurgicznego 211 4.4. Proaktywna opieka nad starszym pacjentem kierowanym do leczenia operacyjnego - POPS 215 4.5. Wnioskowanie z raportów, audytów i dużych baz danych 216 4.6. Czego chcę dla mojego operowanego pacjenta 219 4.7. W poszukiwaniu sposobu przedoperacyjnej oceny ryzyka zachorowalności i śmiertelności 224 4.8. Zakres optymalizacji przedoperacyjnej 234 4.9. Optymalizacja przed operacją w trybie planowym 239 Piśmiennictwo 243 5. Mobilizacja rezerw. Przygotowanie do planowego zabiegu operacyjnego osoby starszej - Elżbieta Pyrkosz-Cifonelli, Piotr Seiffert 247 5.1. Starszy chory z problemami medycznymi - choroba niedokrwienna serca 247 5.2. Przedoperacyjna ocena kardiologiczna u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca i innymi stanami kardiologicznymi 253 5.3. Farmakologiczna optymalizacja przed planową operacją u starszych pacjentów z chorobą niedokrwienną serca i/lub czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego 261 5.4. Przygotowanie do planowego zabiegu operacyjnego osoby starszej z nadciśnieniem tętniczym 266 5.5. Przygotowanie do planowego zabiegu operacyjnego osoby starszej z niewydolnością serca 279 5.6. Przygotowanie do planowego zabiegu operacyjnego starszego pacjenta ze stenozą aortalną 286 5.7. Przygotowanie do planowego zabiegu operacyjnego osoby starszej z nadciśnieniem płucnym 290 5.8. Przygotowanie do planowego zabiegu operacyjnego starszego chorego z przewlekłą niewydolnością nerek 296 5.9. Przygotowanie do planowego zabiegu operacyjnego starszego pacjenta z anemią 311 5.10. Niedożywienie i leczenie żywieniowe. Przygotowanie do zabiegu operacyjnego 324 5.11. Przygotowanie do planowego zabiegu operacyjnego osoby starszej. Prehabilitacja 335 Piśmiennictwo 350 6. Biodro w dobrych rękach. Opieka nad starszym pacjentem ze złamaniem biodra - Elżbieta Pyrkosz-Cifonelli 359 6.1. Standard ortogeriatryczny 359 6.2. Postępowanie okołooperacyjne 370 6.3. Rozpoznawanie i leczenie bólu oraz majaczenia w okresie przedoperacyjnym i pooperacyjnym 397 6.4. Przygotowanie do wypisu 405 6.5. Prewencja wtórna złamań - profilaktyka upadków i leczenie hamujące osteoporozę 413 Piśmiennictwo 427 7. Jak statek z papieru. Frailty. Leczenie chorych w stanie kruchości - Piotr Seiffert 431 7.1. Zarys teoretyczny i diagnostyka kruchości 431 7.1.1. Zarys historyczny 432 7.1.2. Podstawy biologiczne 433 7.1.3. Diagnostyka 435 7.2. Interwencje profilaktyczne i lecznicze 438 7.2.1. Interwencje niefarmakologiczne 438 7.2.2. Interwencje farmakologiczne 439 7.3. Prowadzenie chorego w stanie kruchości w praktyce klinicznej 440 7.4. Przykładowe błędy w leczeniu chorych w stanie kruchości 445 Piśmiennictwo 445 8. Dolce vita - słodkie życie Janina Kokoszka-Paszkot 449 8.1. Diagnostyka i objawy cukrzycy w starszym wieku 449 8.1.1. Przydatność COG w prowadzeniu chorych z cukrzycą 452 8.1.2. Wysiłek fizyczny u pacjenta geriatrycznego z cukrzycą 454 8.1.3. Postępowanie farmakologiczne - wybór terapii hiperglikemii 455 8.1.4. Pochodne biguanidów - metformina 457 8.1.5. Pochodne sulfonylomocznika 457 8.1.6. Inhibitory DPP IV - gliptyny 458 8.1.7. Inhibitory kotransportera sodowo-glukozowego 2 (SGLT-2) 458 8.1.8. Insulinoterapia 459 8.1.9. Modele terapii cukrzycy w geriatrii 460 8.1.10. Indywidualizacja drogi osiągania celów 460 8.1.11. Modele insulinoterapii 461 Piśmiennictwo 466 8.2. Hipoglikemia i hiperglikemia - motory napędowe zespołów geriatrycznych 466 8.2.1. Czynniki ryzyka rozwoju cukrzycy w populacji geriatrycznej 467 8.2.2. Wpływ hipoglikemii na ryzyko sercowo-naczyniowe i mózg 471 8.2.3. Metaanalizy, badania randomizowane a pacjent geriatryczny z cukrzycą 473 Piśmiennictwo 477 8.3. Podniesienie efektywności opieki nad chorym z zespołem stopy cukrzycowej 478 8.3.1. Patogeneza zespołu stopy cukrzycowej (ZSC) 482 8.3.2. Jak pomóc pacjentowi z rozpoznanym zespołem stopy cukrzycowej 484 Piśmiennictwo 488 9. W labiryncie wyborów - doświadczenia własne - Jarosław Derejczyk 489 9.1. Podejście geriatryczne do pacjentów w zaawansowanej starości 489 9.2. Cele badania geriatrycznego 495 9.3. Zasady prowadzenia badania geriatrycznego - warunki przeprowadzania COG 506 9.3.1. Miejsce badania 506 9.3.2. Jak poprowadzić wywiad? 508 9.3.3. Badanie geriatryczne i przydatny sprzęt 517 9.3.4. Testy i pytania, których nie powinno zabraknąć 525 9.4. ABC terapii geriatrycznych 535 9.5. Leczenie chorych z depresją i otępieniem 543 9.6. Majaczenie nakładające się na otępienie 552 9.7. Leczenie chorych ze spowolnieniem ruchowym 555 9.8. Nie dość, że zaparcie, to jeszcze bezsenność - pozornie błahe problemy 561 9.9. Co będzie istotne w terapiach geriatrycznych w przyszłości 566 Piśmiennictwo 567 10. Terapie geriatryczne. Przypadki z życia wzięte 571 10.1. Pacjent zakażony SARS-CoV-2 - Dorota Religa 571 10.1.1. Dyskusja 577 10.1.2. Zapobieganie 578 10.1.3. Prognozowanie, leczenie i monitorowanie 580 Piśmiennictwo 583 10.2. Upadek u starszej osoby z powodu bloku przedsionkowo-komorowego III stopnia indukowanego riwastygminą - Elżbieta Pyrkosz-Cifonelli 584 10.2.1. Omówienie przypadku 586 10.2.2. Wnioski 587 10.3. Pacjentka z krwiopluciem - opis przypadku - Jarosław Derejczyk 588 10.3.1. Interpretacja 590 Piśmiennictwo 599 10.4. Kobieta 81-letnia z powtarzającymi się upadkami - Piotr Seiffert 600 10.4.1. Całościowa ocena geriatryczna pacjentki 600 10.4.2. Omówienie 606 Piśmiennictwo 612 10.5. Nawracające zakażenie Clostridioides difficile (Clostridioides difficile infection - CDI) - Piotr Seiffert 613 10.5.1. Omówienie 615 Piśmiennictwo 620 10.6. Pacjent z zespołem stopy cukrzycowej - Janina Kokoszka-Paszkot 621 10.6.1. Opis przypadku 621 10.6.2. Komentarz 631 Piśmiennictwo 634 Skala 4AT 637 Geriatryczna Skala Oceny Depresji 638 Skorowidz 639