Fizjoterapia w psychiatrii

W książce, będącej pierwszym w Polsce wydaniem podręcznika fizjoterapii w psychiatrii przedstawiono podstawowe zagadnienia z zakresu zdrowia psychicznego, najważniejsze zaburzenia i choroby psychiczne oraz metody ich farmakologicznego leczenia. Ponadto omówiono metody usprawniania stosowane współcześnie u osób z zaburzeniami psychicznymi, m.in. zabiegi fizjoterapeutyczne, różne formy psychoterapii, terapię przez zabawę, sztukę (arteterapię), muzykoterapię i rehabilitację neuropsychologiczną. Podręcznik jest przeznaczony dla studentów fizjoterapii i praktykujących fizjoterapeutów. Może być też przydatny dla studentów innych kierunków medycznych.

I. Podstawy psychiatrii 1 1. Zdrowie psychiczne - podstawowe zagadnienia - Monika Talarowska, Piotr Gałecki 3 1.1. Wprowadzenie 3 1.2. Model leczenia środowiskowego 4 1.3. Pojęcie normy i patologii 5 1.3.1. Pojęcie normy 5 1.3.2. Pojęcie patologii 6 1.3.3. Elementy patologii 7 1.3.4. Definicja zaburzenia psychicznego 8 1.3.5. Systemy klasyfikacyjne zaburzeń psychicznych 9 1.4. Częstość występowania zaburzeń psychicznych w Polsce 10 1.5. Narodowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego 12 2. Psychopatologia ogólna - Piotr Gałecki 15 2.1. Wprowadzenie 15 2.2. Zaburzenia pamięci 16 2.3. Zaburzenia spostrzegania 17 2.4. Zaburzenia myślenia 18 2.5. Zaburzenia emocji i nastroju 20 2.6. Zaburzenia woli 21 2.7. Zaburzenia świadomości 23 2.8. Objawy ogniskowe 24 2.9. Zaburzenia intelektu 25 3. Schizofrenia i inne psychozy - Antoni Florkowski 27 3.1. Wprowadzenie 27 3.2. Epidemiologia 27 3.3. Etiologia 27 3.4. Obraz kliniczny 28 3.5. Klasyfikacja 29 3.6. Rokowanie 30 3.7. Leczenie 30 3.8. Inne psychozy 30 3.8.1. Zaburzenie schizotypowe 30 3.8.2. Zaburzenie schizoafektywne 31 3.8.3. Krótkotrwałe zaburzenia psychotyczne 31 3.8.4. Uporczywe zaburzenia urojeniowe 32 4. Depresje i zaburzenia afektywne (nastroju) - Antoni Florkowski 33 4.1. Wprowadzenie 33 4.2. Epidemiologia 33 4.3. Etiopatogeneza 33 4.4. Klasyfikacja zaburzeń nastroju w ICD-10 34 4.5. Przebieg i typy depresji 34 4.6. Obraz kliniczny chorobowych zaburzeń nastroju 35 4.7. Depresja, ból i objawy somatyczne 37 5. Zaburzenia lękowe - Piotr Wierzbiński 39 5.1. Wprowadzenie 39 5.1.1. Pojęcie lęku. Historia i klasyfikacja zaburzeń lękowych 39 5.2. Etiologia 41 5.3. Epidemiologia 42 5.4. Zaburzenia lękowe z napadami paniki (lęk paniczny, lęk napadowy) . . . . 42 5.4.1. Leczenie 43 5.5. Zaburzenia lękowe w postaci fobii - agorafobia 43 5.6. Specyficzne (izolowane) postacie fobii 44 5.7. Fobia społeczna 45 5.8. Zaburzenia lękowe uogólnione 46 5.9. Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne (nerwica natręctw) 46 5.10. Zaburzenia stresowe 48 5.10.1. Ostra reakcja na stres 48 5.10.2. Zaburzenia stresowe pourazowe 48 5.11. Zaburzenia adaptacyjne 50 5.12. Zaburzenia dysocjacyjne (konwersyjne) 50 5.13. Zaburzenia występujące pod postacią somatyczną 52 5.14. Inne zaburzenia nerwicowe 54 6. Uzależnienia. Zaburzenia psychiczne związane z nadużywaniem alkoholu - Antoni Florkowski 55 6.1. Wprowadzenie 55 6.2. Działanie alkoholu 56 6.3. Wpływ stężenia alkoholu we krwi na funkcjonowanie człowieka 57 6.4. Ostre zatrucie alkoholem etylowym 57 6.5. Ostry zespół abstynencyjny 58 6.6. Zespół abstynencyjny z majaczeniem 58 6.7. Napady padaczkowe 59 6.8. Psychozy alkoholowe 59 6.8.1. Majaczenie drżenne 59 6.8.2. Ostra halucynoza (omamica) alkoholowa 60 6.8.3. Przewlekła halucynoza (omamica) alkoholowa 60 6.8.4. Obłęd alkoholowy 60 6.8.5. Zespół Korsakowa 61 6.9. Narkomania i uzależnienie od leków 61 6.9.1. Definicje 61 6.9.2. Uzależnienie od konopi indyjskich 63 6.9.3. Uzależnienie od amfetaminy 63 6.9.4. Uzależnienie od kokainy 64 6.9.5. Uzależnienie od halucynogenów 64 6.9.6. Uzależnienie od lotnych rozpuszczalników 64 6.9.7. Uzależnienie od leków przeciwlękowych i nasennych 65 6.9.8. Następstwa i objawy uzależnienia 65 6.9.9. Leczenie 66 7. Zaburzenia snu - Kinga Bobińska 68 8. Zaburzenia osobowości - Dominika Berent 72 8.1. Wprowadzenie 72 8.2. Rodzaje zaburzeń osobowości 73 8.3. Podsumowanie 75 9. Zespoły otępienne - Waldemar Kryszkowski 77 9.1. Wprowadzenie 77 9.2. Epidemiologia 77 9.3. Klasyfikacje 77 9.4. Definicja 78 9.5. Rozpoznanie 78 9.5.1. Krótka skala oceny stanu psychicznego 80 9.5.2. Test rysowania zegara 80 9.5.3. Badanie neuropsychologiczne 81 9.5.4. Różnicowanie otępienia z innymi chorobami 81 9.6. Choroba Alzheimera 81 9.7. Otępienie naczyniowe 85 9.8. Otępienie z ciałami Lewy'ego 86 9.9. Otępienie czołowo-skroniowe 86 9.10. Podsumowanie 87 10. Niepełnosprawność intelektualna - Kinga Bobińska 90 10.1. Wprowadzenie 90 10.2. Etiologia 90 10.3. Klasyfikacja 91 10.4. Rozpoznanie 94 10.5. Leczenie 95 11. Psychiatria dzieci i młodzieży - Antoni Florkowski 96 11.1. Wprowadzenie 96 11.2. Klasyfikacja zaburzeń psychicznych występujących u dzieci (podstawowe grupy) 97 11.3. Zaburzenia związane z zachowaniem destrukcyjnym 97 11.3.1. Zespół nadpobudliwości ruchowej z deficytem uwagi (ADHD) 97 11.3.2. Zaburzenia zachowania 98 11.3.3. Prowokacyjne przeciwstawianie się 98 11.4. Zaburzenia emocjonalne 98 11.4.1. Lęk separacyjny 98 11.4.2. Unikanie kontaktów społecznych 99 11.4.3. Nadmierny lęk w postaci fobii 99 11.4.4. Depresja dziecięca 99 11.4.5. Fobia szkolna 99 11.5. Zaburzenia nawyków i odżywiania 100 11.5.1. Zaburzenia czynności fizjologicznych 100 11.5.2. Zaburzenia mowy 100 11.5.3. Tiki 100 11.5.4. Jadłowstręt psychiczny 100 11.5.5. Bulimia 101 11.6. Zaburzenia rozwoju 102 11.6.1. Upośledzenie umysłowe 102 11.6.2. Autyzm wczesnodziecięcy 102 11.7. Zaburzenia identyfikacji z płcią 103 11.7.1. Transseksualizm 103 12. Podstawowa charakterystyka leczenia farmakologicznego w psychiatrii - Piotr Gałecki 105 12.1. Wprowadzenie 105 12.2. Leki przeciwpsychotyczne (neuroleptyki) 105 12.3. Leki przeciwdepresyjne (tymoleptyki) 107 12.4. Leki przeciwlękowe (anksjolityki) 109 12.5. Leki normotymiczne 110 12.6. Leczenie elektrowstrząsami 111 12.7. Psychochirurgia 111 II. Wybrane zagadnienia z zakresu fizjoterapii i rehabilitacji w psychiatrii 113 13. Zachowania wobec choroby - Krzysztof Zboralski 115 13.1. Wprowadzenie 115 13.2. Adaptacja pacjenta do choroby 116 13.3. Postawy sprzyjające zdrowiu 119 13.4. Podsumowanie 120 14. Choroba psychiczna w rodzinie - Agata Orzechowska 121 15. Dziecko pacjentem psychiatrycznym - Małgorzata Przybył 127 15.1. Wprowadzenie 127 15.2. Specyfika procesu diagnostycznego u dzieci i młodzieży 128 15.3. Terapia 131 16. Oddziaływania psychoterapeutyczne wobec pacjentów psychiatrycznych - Iwona Mikołajczyk, Monika Talarowska 134 16.1. Wprowadzenie 134 16.2. Podejścia psychoterapeutyczne 136 16.2.1. Terapia behawioralna 136 16.2.2. Terapia poznawcza według Aarona Becka 137 16.2.3. Psychologia humanistyczna i egzystencjalna 137 16.2.4. Ericksonowska koncepcja interwencji terapeutycznej 141 16.2.5. Terapia systemowo-interakcyjna 142 16.2.6. Terapia psychodynamiczna 143 16.2.7. Psychoterapia grupowa 143 17. Arteterapia jako forma rehabilitacji w psychiatrii - Anna Gutowska 146 17.1. Wprowadzenie 146 17.2. Sztuka i człowiek - wzajemne relacje 146 17.3. Sztuka i medycyna 147 17.4. Arteterapia - definicja, rodzaje, cele i funkcje 148 17.5. Arteterapia jako jedna z metod rehabilitacji w psychiatrii 152 17.6. Podsumowanie 158 18. Terapeutyczna funkcja zabawy - Wojciech Świtalski 161 18.1. Istota i funkcje zabawy 161 18.2. Zabawa a rozwój dziecka 162 18.3. Przykłady zastosowania zabawy w terapii 164 18.4. Wskazówki dla prowadzących terapię przez zabawę 167 18.5. Podsumowanie 170 19. Muzykoterapia w psychiatrii - Dorota Kotynia 173 19.1. Wprowadzenie 173 19.2. Rozwój i definicje muzykoterapii 173 19.3. Formy muzykoterapii 174 19.4. Wpływ muzyki na funkcje mózgu 175 19.5. Muzykoterapia w koncepcjach psychoterapeutycznych 175 19.6. Muzykoterapia w psychiatrii 177 19.7. Przykłady muzyki wykorzystywanej w muzykoterapii 177 19.8. Podsumowanie 178 20. Aktywność ruchowa osób starszych - Katarzyna Król 179 21. Działania terapeutyczne i profilaktyczne wobec osób uzależnionych od narkotycznych środków psychoaktywnych - Iwona Mikołajczyk 193 21.1. Wprowadzenie 193 21.2. Leczenie 194 21.3. Profilaktyka 196 22. Rehabilitacja neuropsychologiczna - Monika Talarowska 200 22.1. Zadania neuropsychologii 200 22.2. Procesy poznawcze 201 22.2.1. Wrażenia, spostrzeżenia i wyobrażenia 201 22.2.2. Procesy uwagi 202 22.2.3. Uczenie się 203 22.2.4. Procesy pamięciowe 203 22.2.5. Pamięć operacyjna 205 22.2.6. Myślenie i rozwiązywanie problemów. Pojęcia 206 22.2.7. Język i mowa 207 22.3. Zjawiska związane z uszkodzeniem OUN i procesami kompensacyjnymi 207 22.3.1. Diaschiza 208 22.3.2. Spontaniczny powrót do zdrowia 209 22.3.3. Neurogeneza i plastyczność mózgu 209 22.3.4. Łagodne zaburzenia funkcji poznawczych 213 22.4. Pomoc pacjentom z uszkodzeniami OUN 213 22.4.1. Interwencja kryzysowa 214 22.4.2. Psychoterapia 214 22.4.3. Rehabilitacja neuropsychologiczna 214 22.5. Czynniki wpływające na efektywność terapii neuropsychologicznej . . . . 215 22.6. Wybrane modele terapii 216 22.6.1. Szkoła reorganizacji funkcji psychicznych 216 22.6.2. Model modułowej mózgowej organizacji funkcji psychicznych 216 22.6.3. Neurolingwistyczna szkoła łuriowska - analityczna reorganizacja funkcji psychicznych 217 22.6.4. Nurt pragmatyczny 217 22.6.5. Trening poznawczy 217 22.6.6. Terapia wspomagana komputerowo 217 22.7. Zasady prowadzenia terapii neuropsychologicznej 218 22.7.1. Zasada wczesnego rozpoczynania zajęć terapeutycznych 218 22.7.2. Zasada etapowości 218 22.7.3. Zasada postawy psychoterapeutycznej 219 22.7.4. Zasada elastyczności w formułowaniu celów i strategii 219 22.7.5. Zasada kompensacji 219 22.7.6. Zasada stopniowania trudności, poglądowości i indywidualizacji 219 22.7.7. Zasada terapii systemowej 219 22.7.8. Zasada organizacji pracy z chorym 220 22.7.9. Zasada oddziaływań holistycznych 220 22.7.10. Zasada długoterminowej opieki 220 22.8. Ocena występowania cech uszkodzenia OUN 220 22.8.1. Test rysowania zegara 221 22.8.2. Krótka skala oceny stanu psychicznego (MMSE) 221 22.8.3. Montrealska skala oceny funkcji poznawczych (MoCA) 221 22.8.4. Krótki kwestionariusz stanu psychicznego według Pfeiffera (SPMSQ) .. 222 23. Prawa pacjentów psychiatrycznych - Jarosław J. Mackiewicz 227 24. Rehabilitacja osób chorych psychicznie - Antoni Florkowski 235 Skorowidz 237