Rywalizacja między Chinami a Stanami Zjednoczonymi w coraz większym stopniu wpływa na sytuację w Azji Południowo-Wschodniej oraz jej krajobraz polityczny, militarny i gospodarczy. Państwa regionu muszą adaptować się do nowych uwarunkowań, stawiając czoła wyzwaniom, które są wynikiem zmieniającego się układu sił. Wietnam, dzięki strategicznemu położeniu geograficznemu, coraz szybciej rozwijającej się gospodarce, a także rosnącemu zaangażowaniu w procesy integracyjne na poziomie regionalnym i globalnym, znalazł się w centrum tego geopolitycznego starcia.
Przeprowadzone badania potwierdzają, że zarówno Chiny, jak i Stany Zjednoczone odgrywają znaczącą rolę w polityce Wietnamu. Warto jednak zauważyć, że pomimo polepszenia stosunków z USA władze w Hanoi nadal priorytetowo traktują relacje z Chińską Republiką Ludową. Chiny są istotniejszym partnerem na płaszczyźnie politycznej pod względem rangi partnerstwa, politycznego wpływu czy zacieśniania relacji na forach multilateralnych. Przodują również w zakresie dyplomacji, co potwierdzają większą intensywnością spotkań na wielu szczeblach, liczbą placówek dyplomatycznych czy siłą wpływu. Także w warstwie gospodarczej ChRL pozostaje dla Wietnamu ważniejszym graczem, choć Stany Zjednoczone też zajmują istotne miejsce w tym obszarze. Mimo że w ostatnich latach w sferze militarnej Amerykanie zyskują w oczach Wietnamczyków jako wiarygodny partner, należy pamiętać, że współpraca ta ma swoje ograniczenia, a jednym z nich jest obawa o reakcję Pekinu na wietnamsko-amerykańskie zacieśnianie relacji. Sytuacja jest odmienna, jeśli chodzi o wpływy na płaszczyźnie społeczno-kulturowej Pekin zdecydowanie więcej traci w opinii społeczeństwa wietnamskiego, zaś Stany Zjednoczone są postrzegane jako bardziej atrakcyjny partner.
Analiza zebranego materiału badawczego potwierdza, że Wietnam to potęga średniego rzędu, która ma doświadczenie w funkcjonowaniu w układzie dwubiegunowym. Dzięki temu umiejętnie wykorzystuje zarówno tradycyjne, jak i nowoczesne środki dyplomatyczne, kładąc nacisk na współpracę międzynarodową i integrację, by w takim układzie przetrwać, a zarazem odnieść korzyści.
Wykaz najczęściej występujących skrótów 7
Wstęp (Małgorzata Pietrasiak) 9
Rozdział I. Wietnamska dyplomacja okresu đổi mới (Małgorzata Pietrasiak) 21
1.1. Ho Chi Minh, hochiminhizm i wietnamska szkoła dyplomacji 21
1.2. Zadania dyplomacji đổi mới i jej uwarunkowania 34
1.3. Polityka zagraniczna i dyplomacja na XIII Zjeździe Komunistycznej Partii Wietnamu 47
1.4. Wewnętrzne podziały w KPW a procesy decyzyjne w kształtowaniu polityki zagranicznej 51
Rozdział II. Rywalizacja mocarstw w Azji Południowo-Wschodniej (Małgorzata Pietrasiak) 59
2.1. Strategia mocarstw i sytuacja geopolityczna w regionie Azji Południowo‑Wschodniej 59
2.2. Główne wskaźniki makroekonomiczne w ujęciu porównawczym i wnioski instytutów eksperckich dotyczących pozycji Chin i USA w Azji Południowo-Wschodniej 71
2.3. Wietnam w ASEAN. Regionalne wsparcie dla „bambusowej dyplomacji” 83
Rozdział III. Bliscy towarzysze czy nieufni partnerzy? Charakterystyka relacji wietnamsko-chińskich (Michał Zaręba) 89
3.1. Zarys historyczny relacji wietnamsko-chińskich 89
3.2. Relacje Wietnamu z Chinami w latach 2011–2024 106
3.3. Ilościowa analiza spotkań wietnamsko‑chińskich w latach 2011–2024 114
3.4. Rola wspólnoty ideologicznej w relacjach Wietnamu z Chinami 119
3.5. Kwestie regionalne w relacjach wietnamsko‑chińskich 123
3.6. Znaczenie relacji gospodarczych w stosunkach wietnamsko-chińskich 128
3.7. Wietnamskie spojrzenie na Chiny i Chińczyków 132
Rozdział IV. Od nieufności do współpracy. Oblicza stosunków wietnamsko-amerykańskich (Michał Zaręba) 135
4.1. Zarys historyczny relacji wietnamsko-amerykańskich 135
4.2. Relacje wietnamsko-amerykańskie w latach 2011–2024 158
4.3. Ilościowa analiza spotkań wietnamsko-amerykańskich w latach 2011–2024 166
4.4. Wpływ różnic ideologicznych i postrzegania praw człowieka na relacje dwustronne 171
4.5. Kwestie regionalne w relacjach wietnamsko-amerykańskich 173
4.6. Znaczenie relacji gospodarczych w stosunkach wietnamsko‑amerykańskich 175
4.7. Wietnamskie spojrzenie na Stany Zjednoczone i Amerykanów 177
Rozdział V. Dyplomacja obronna Wietnamu (Robert Czulda) 181
5.1. Dyplomacja obronna – teoria i praktyka 181
5.2. Założenia strategiczne polityki bezpieczeństwa Wietnamu 188
5.3. Instrumenty militarne – potencjał i wykorzystanie 197
5.4. Wielostronne aktywności dyplomacji wojskowej Wietnamu 211
Zakończenie (Michał Zaręba, Małgorzata Pietrasiak, Robert Czulda) 223
Bibliografia (wybrana) 235
Spis diagramów 247
Spis tabel 249
Spis wykresów 251
Za darmo