Wewnątrzpartyjne uwarunkowania polityki japońskiej Partii Liberalno-Demokratycznej wobec Chin w latach 1955-2006

Książka koncentruje się na problematyce podziałów wewnątrz Partii Liberalno-Demokratycznej (PLD) oraz ich wpływu na relacje Japonii z Chinami. Nacisk położono na analizę procesów decyzyjnych ze szczególnym uwzględnieniem czynników ideologicznych i osobowościowych, składu „głównych nurtów” (wewnątrzpartyjnych koalicji skupiających frakcje) oraz ewolucji systemu frakcyjnego. Autor dochodzi do wniosku, że o ile polityka PLD wobec Chin była determinowana przez zmiany struktury systemu międzynarodowego, o tyle uwarunkowania wewnątrzpartyjne działały niczym filtr dla bodźców z otoczenia międzynarodowego, wpływając w pewnym stopniu na japońską linię dyplomatyczną.

WSTĘP 9 ROZDZIAŁ I. PARTIA LIBERALNO-DEMOKRATYCZNA I PODZIAŁY WŚRÓD JEJ CZŁONKÓW 23 PROCES DECYZYJNY W PLD 24 Organy władzy ustawodawczej i wykonawczej w Japonii 24 Główne organy PLD 27 Proces ustawodawczy 29 FRAKCJE PERSONALNE 33 Uwarunkowania japońskiej frakcyjności partyjnej 34 Cechy frakcji w PLD 38 Funkcje frakcji w PLD 44 Typologia frakcji w PLD 47 Dynamika rywalizacji międzyfrakcyjnej w PLD 56 Rola frakcji w procesie decyzyjnym 59 POZOSTAŁE GRUPY WEWNĄTRZ- I PONADPARTYJNE 62 Klany parlamentarzystów 62 Grupy polityczne 65 Ligi parlamentarne 66 Organizacje pozarządowe 68 PODSUMOWANIE 70 ROZDZIAŁ II. SPÓR PIERWSZEGO POKOLENIA PRZYWÓDCÓW FRAKCJI O POLITYKĘ WOBEC CHIN (1955-1972) 72 HATOYAMA ICHIRO I ISHIBASHI TANZAN (1955-1957) 76 Rządy Hatoyamy Ichiro i jego wizja stosunków z Chinami 76 Stracona okazja do zbliżenia z ChRL za rządów Ishibashiego Tanzana 82 KISHI NOBUSUKE (1957-1960) 88 „Główny nurt” Kishiego Nobusuke i źródła jego protajwańskości 88 Ku zamrożeniu kontaktów z ChRL 91 Ku nowemu sojuszowi ze Stanami Zjednoczonymi 97 IKEDA HAYATO (1960-1964) 103 Hamowane odprężenie w stosunkach japońsko-chińskich 103 Umowa Liao-Takasaki 107 Incydent z Zhou Hongqingiem 112 Wygaszenie sporu z Tajwanem 116 SATO EISAKU (1964-1972) 120 Umiarkowana protajwańskość „głównego nurtu” Sato Eisaku 121 Powrót do „logiki zimnej wojny” 126 Kulminacja napięcia w relacjach z ChRL 129 „Szok Nixona” i spóźnione próby zbliżenia z ChRL 135 PODSUMOWANIE 141 ROZDZIAŁ III. SPRAWA CHIŃSKA NA TLE „WOJNY KAKU-FUKU” (1972-1980) 143 TANAKA KAKUEI (1972-1974) 146 Rywalizacja o sukcesję po premierze Sato 147 Normalizacja stosunków dyplomatycznych z ChRL 155 Utworzenie Seirankai 163 Opór obozu protajwańskiego wobec umowy lotniczej z ChRL 166 MIKI TAKEO (1974-1976) 172 „Gołąb” wśród „jastrzębi” 172 Negocjacje w sprawie traktatu pokojowego z ChRL 175 FUKUDA TAKEO (1976-1978) 180 „Zawieszenie broni” w „wojnie Kaku-Fuku” 180 Droga do zawarcia Traktatu o pokoju i przyjaźni z ChRL 182 OHIRA MASAYOSHI (1978-1980) 189 Wznowienie wojny „Kaku-Fuku” 190 Sprawa chińska na tle „starcia czterdziestodniowego” i „wyborów happeningowych” 193 PODSUMOWANIE 197 ROZDZIAŁ IV. POLITYKA PLD WOBEC CHIN W OKRESIE „OGÓLNEGO GŁÓWNEGO NURTU” (1980-1993) 198 SUZUKI ZENKO (1980-1982) 202 Początek „polityki harmonii” 203 Pierwszy kryzys podręcznikowy 205 NAKASONE YASUHIRO (1982-1987) 208 Gabinet „Tanakasone” 208 Problem wizyty w świątyni Yasukuni i drugi kryzys podręcznikowy 212 Opór wobec „propekińskiego konsensusu” 219 TAKESHITA NOBORU (1987-1989) 225 Trzecie pokolenie przywódców frakcji 225 Koniec ery Showa 230 UNO SOSUKE I KAIFU TOSHIKI (1989-1991) 233 „Główny nurt” Uno Sosuke i reakcja Japonii na masakrę na placu Tiananmen 233 „Główny nurt” Kaifu Toshikiego i problem zniesienia sankcji wobec ChRL 236 Koniec zimnej wojny 239 MIYAZAWA KIICHI (1991-1993) 243 Kontynuacja idei Ikedy i Ohiry243 Problem „kobiet pocieszycielek” i wizyta pary cesarskiej w ChRL 246 PODSUMOWANIE 250 ROZDZIAŁ V. STOSUNKI JAPOŃSKO-CHIŃSKIE W DOBIE DEREGULACJI SYSTEMU FRAKCYJNEGO W PLD (1993-2006) 252 KONO YOHEI (1993-1995) 258 Postawa polityczna Kono Yoheia i reforma wewnątrzpartyjna 258 Problem wizyty Li Denghuia i przeprosin za zbrodnie wojenne 261 Zawieszenie pomocy finansowej dla Chin 265 HASHIMOTO RYUTARO (1995-1998) 268 Nastawienie Hashimoto Ryutaro wobec Chin i historii Japonii 268 Dalsza eskalacja napięcia w relacjach japońsko-chińskich 270 Kwestia nowych wytycznych sojuszu japońsko-amerykańskiego 276 OBUCHI KEIZO (1998-2000) 281 Wewnątrzpartyjne uwarunkowania polityki Obuchiego Keizo wobec Chin 281 20 rocznica podpisania Traktatu o pokoju i przyjaźni z ChRL 283 MORI YOSHIRO (2000-2001) 287 Mori Yoshiro i jego postawa wobec Chin 287 Problem wizyty Li Denghuia i chińskich statków badawczych 290 „Bunt Kato” i dalsze osłabienie obozu propekińskiego 292 KOIZUMI JUN’ICHIRO (2001-2006) 298 Poglądy polityczne Koizumiego Jun’ichiro i plany reformy strukturalnej 298 Stosunki japońsko-chińskie w cieniu wizyt w świątyni Yasukuni 303 Kryzys 2005 roku i zakończenie pomocy rozwojowej dla Chin 310 Obóz protajwański i propekiński za kadencji Koizumiego 315 Polityka PLD wobec Chin na tle prywatyzacji poczty 323 PODSUMOWANIE 329 PODSUMOWANIE I WNIOSKI 331 Ideologiczne, osobowościowe i personalne uwarunkowania polityki PLD wobec Chin 331 Sprawa chińska jako narzędzie rywalizacji wewnątrzpartyjnej 341 Wpływ ewolucji systemu wewnątrzpartyjnego na politykę PLD wobec Chin 345 Model kształtowania stanowiska PLD wobec Chin 351 INDEKS WYBRANYCH POLITYKÓW PLD 355 BIBLIOGRAFIA 361 SUMMARY IN ENGLISH 381