Mniejszość rosyjska w życiu społeczno-politycznym Estonii po 1991 roku

Monografia dotyczy mniejszości rosyjskiej w Estonii po 1991 roku. Autorka podjęła się analizy tego zagadnienia w odniesieniu nie tylko do transformacji systemowej i polityki wewnętrznej Estonii, lecz także szeroko rozumianych stosunków międzynarodowych. Przedstawiła specyfikę skupisk, liczebność, strukturę społeczną, uwarunkowania prawne i kierunki działalności narodowej ludności rosyjskiej zamieszkującej na terenie Estonii. Ponadto zaprezentowała badaną diasporę w stosunkach państwa osiedlenia oraz państwa macierzystego. Z zebranych danych można wywnioskować, iż rosyjska mniejszość narodowa w Estonii ma destabilizujący wpływ na konsolidację społeczeństwa estońskiego. Utrata pozycji społecznej oraz przynależność do grupy mniejszościowej sprawiły, iż Rosjanom w Estonii, a także na terenie pozostałych republik bałtyckich, dość trudno było się odnaleźć w nowej, niekorzystnej dla nich sytuacji. Państwo estońskie, mimo wielu podejmowanych działań, nie realizuje jednak konsekwentnie polityki etnicznej, co powoduje dalsze konflikty o charakterze narodowościowym.

WSTĘP 9 Rozdział 1. ETNICZNOŚĆ I MNIEJSZOŚCI NARODOWE W PERSPEKTYWIE BADAWCZEJ 19 1.1. Etniczność 20 1.2. Tożsamość narodowa 21 1.3. Mniejszości narodowe 23 1.4. Polityka etniczna 37 1.5. Etnopolityka 40 Rozdział 2. MNIEJSZOŚĆ ROSYJSKA W OKRESIE TRANZYCJI I TRANSFORMACJI ESTONII 45 2.1. Liczba oraz rozmieszczenie 46 2.2. Struktura demograficzna 59 2.3. Małżeństwa mieszane 61 2.4. Uwarunkowania historyczne 62 2.5. Specyfika tranzycji i transformacji systemowej Estonii 72 Rozdział 3. STATUS PRAWNY MNIEJSZOŚCI ROSYJSKIEJ W ESTONII 81 3.1. Status w ramach ONZ 82 3.2. Status w ramach Rady Europy 91 3.3. Status w ramach OBWE 97 3.4. Status w ramach prawa krajowego 111 Rozdział 4. MNIEJSZOŚĆ ROSYJSKA W ŻYCIU POLITYCZNYM ESTONII 123 4.1. Uwarunkowania 124 4.2. Rosyjskie elity polityczne 136 4.3. Rosyjskie partie polityczne w Estonii 142 4.4. Mniejszość rosyjska w procesie decyzyjnym 152 Rozdział 5. MNIEJSZOŚĆ ROSYJSKA W ŻYCIU SPOŁECZNYM ESTONII 163 5.1. Uwarunkowania 164 5.2. Proces integracji społecznej 168 5.3. Edukacja mniejszości rosyjskiej 178 5.4. Media rosyjskie w Estonii 187 5.5. Religia i religijność Rosjan 195 Rozdział 6. MNIEJSZOŚĆ ROSYJSKA W PERSPEKTYWIE RELACJI ESTONIA – FEDERACJA ROSYJSKA – UNIA EUROPEJSKA 199 6.1. Uwarunkowania 200 6.2. Mniejszość rosyjska w stosunkach estońsko-rosyjskich 208 6.3. Mniejszość rosyjska wobec procesu integracji europejskiej 225 6.4. Estońskie problemy integracyjne 239 6.5. Mniejszość rosyjska a europeizacja Estonii 244 Zakończenie 251 Russian Minority in Social and Political Life of Estonia after 1991 (Summary) 257 Bibliografia 259 Spis tabel i rysunków 285