Pierwsze polityczne zwycięstwo islamu

Książka poświęcona jest analizie transdyscyplinarnej (obejmującej religioznawstwo, historię, nauki o polityce, translatologię, nauki o kulturze) bitwy pod Badrem z 624 roku oraz objawionej z tej okazji ósmej sury Koranu Zdobycze wojenne (Al-Anfāl). Była to pierwsza bitwa dowodzona przez proroka Muhammada, w której muzułmanie pokonali wrogie oddziały mekkańskie. Analizę tego starcia, mającego kluczowe znaczenie dla wczesnego rozwoju islamu, sporządzono na podstawie najważniejszych klasycznych arabskich dzieł historycznych i z uwzględnieniem najnowszych badań podejmowanych w zachodniej arabistyce i islamistyce. Dodatkowo równolegle przeanalizowano ósmą surę Koranu, opierając się na trzydziestu arabskojęzycznych komentarzach do Koranu powstałych od VIII do XXI wieku. Zarówno przebieg wydarzeń, jak i treść związanego z nimi tekstu koranicznego wywarły znaczny wpływ na dzieje islamu, a także na wiele aspektów religijnych, społecznych i politycznych w świecie muzułmańskim. Zagadnienia te zostały szczegółowo zbadane i skonfrontowane ze studiami zachodnimi, a także ze sposobem myślenia Zachodu. W wielu miejscach zostały też wzbogacone o analizy przekładów Koranu na kilkanaście języków. Ukazano, w jaki sposób problemy poruszone w surze i rozwinięte później w literaturze egzegetycznej nadal oddziałują na świat islamu. W monografii znajduje się również propozycja nowego przekładu sury Zdobycze wojenne na język polski.

Wstęp 11 Część I FUNDAMENTY 19 1. Między hiǧrą a Badrem 21 2. Badr – miejsce i jego historia 27 3. Klasyczne opisy bitwy pod Badrem 34 4. Sura Zdobycze wojenne / Al-Anfāl 41 Część II BITWA POD BADREM W HISTORII I W KORANIE 55 1. Przygotowanie do konfrontacji: Medyna 57 Dygresja: ḥaqq (ajat 7.) 67 2. Przygotowanie do konfrontacji: Mekka 71 Dygresja: Surāqa Ibn Mālik (ajat 48.) 74 Dygresja: ǧiwār (ajat 48.) 78 3. Wojownicy na polu bitwy 84 3.1. Medyńczycy szykują się do walki 84 3.2. Miejsce dowództwa: ʿarīš 94 3.3. Elementy taktyki: ṣufūf 98 Dygresja: ucieczka z pola bitwy (ajaty 15–16, 65–66) 103 4. Bitwa 113 4.1. Mubāraza 113 4.2. Oddziały wkraczają do walki 118 4.2.1. Interwencja Boga 121 4.2.1.1. Aniołowie w bitwie 121 Dygresja: naṣr – zwycięstwo czy pomoc? 131 4.2.1.2. Kto rzucił? Piasek, żwir i łuk 134 Dygresja: czasownik ramà w przekładach Koranu (ajat 17.) 148 4.3. Dalsze losy bitwy 150 Dygresja: „Dzień Zwycięstwa” – Yawm al-Furqān 154 4.4. Przyczyny zwycięstwa – podsumowanie analizy bitwy 172 5. Bezpośrednie następstwa bitwy 178 5.1. Medyna 178 5.1.1. Przybycie zwycięzców do miasta 178 5.1.2. Zdobycze wojenne 179 5.1.3. Jeńcy 183 Dygresja: jeńcy w surze Al-Anfāl 184 5.2. Mekka 193 6. Dziedzictwo zwycięstwa 196 6.1. Co po Badrze? 196 6.1.1. Chwała Badru i badrytów 199 6.2. Bitwa pod Badrem jako mit i symbol 205 6.2.1. Bitwa pod Badrem we współczesnej polityce. Fakty 208 6.2.2. Próba interpretacji mitu 213 Część III „WERSET GOTOWOŚCI” – ĀYAT AL-ISTIʿDĀD (AJAT 60.) 221 1. „Werset gotowości” w komentarzach koranicznych 225 1.1. Komentarz Muqātila Ibn Sulaymāna 225 1.2. Komentarz Abū Ǧaʿfara aṭ-Ṭabarīego 225 1.3. Komentarz Abū ǎl-Layṯa as-Samarqandīego 229 1.4. Komentarz Faḫr ad-Dīna ar-Rāzīego 230 1.5. Komentarz Abū ʿAlego Faḍla Ibn Ḥasana aṭ-Ṭabarsīego 233 1.6. Komentarz Abū ʿAbd Allāha al-Qurṭubīego 234 1.7. Komentarz Ǧalāl ad-Dīna as-Suyūṭīego 239 1.8. Komentarz Maḥmūda Šihāb ad-Dīna al-Ālūsīego 253 1.9. Komentarz Muḥammada ʿAbduha i Muḥammada Rašīda Riḍy 256 1.10. Komentarz Sayyida Quṭba 266 1.11. Komentarz Muḥammada Mutawallego aš-Šaʿrāwīego 268 1.12. Komentarz Moḥammada Ḥoseyna aṭ-Ṭabāṭabā’īego 269 1.13. Komentarz Muḥammada ʿĀbida al-Ǧābirīego 272 2. „Werset gotowości” – podsumowanie 273 Dygresja: irhāb a terroryzm 277 2.1. «Bóg ich zna!» – wrogowie w kontekście sekurytyzacji 283 2.2. Teoria istiʿdād w perspektywie muzułmańskiej i transkulturowej 285 Część IV INNE NAUKI SURY AL-ANFĀL 293 1. „Portret” wierzącego (ajaty 1–4) 295 2. Fitna (ajaty 25, 28, 39, 73) 307 3. „Uciśnieni na tej ziemi” (ajat 26) 329 4. Amānāt (ajat 27.) 339 5. „Konstytucja wojny” (ajaty 45–47) 346 6. Konteksty zmiany (ajat 53) 357 7. Naruszanie układów (ajaty 55–59) 368 8. „Werset pokoju” (āyat as-silm) – ajat 61. 385 Zakończenie 395 Aneksy 399 1. Sura Zdobycze wojenne / Al-Anfāl – tekst arabski 401 2. Sura Łupy / Al-Anfāl – tłum. Józef Bielawski 405 3. Chronologiczna lista egzegetów Koranu 415 4. Chronologiczna lista historyków 422 Lista ilustracji 425 Bibliografia 427 Contents 459