Medycyna w Kraju Warty

Opieka zdrowotna kojarzona jest z troską o pacjenta, chorego i potrzebującego pomocy lekarskiej. W Kraju Warty, „wzorcowym okręgu Rzeszy”, służba zdrowia zmuszona była funkcjonować w rzeczywistości ekstremalnie zaprzeczającej takim wyobrażeniom. Na terenach wcielonych do III Rzeszy podczas II wojny światowej medycyna była podporządkowana polityce rasowej, germanizacji i projektom prowadzącym do ludobójstwa. Autorzy artykułów zebranych w tej książce poszukują odpowiedzi na pytania, jaką rolę odegrali lekarze, szpitale i instytucje medyczne w zbrodniczym systemie hitlerowskim. Podejmują zagadnienia nazistowskich zbrodni eugenicznych, mordowania pacjentów szpitali psychiatrycznych w Łodzi, Warcie i innych miejscowościach regionu, funkcjonowania niemieckiej administracji zdrowotnej oraz losów polskich i żydowskich lekarzy. Szczególne miejsce zajmują szkice poświęcone łódzkiemu gettu, gdzie mimo skrajnego niedoboru żywności, lekarstw i personelu medycznego podejmowano heroiczną walkę o ratowanie życia mieszkańców. Tom ukazuje medycynę nie tylko jako obszar leczenia, lecz także jako narzędzie polityki okupacyjnej, wykluczenia i przemocy. Obok analiz historycznych znalazły się w nim również teksty poświęcone pamięci o nazistowskich zbrodniach medycznych, opiece okołoporodowej w okupowanej Łodzi, dziejom szpitali oraz rozwojowi medycyny sądowej. Uzupełnieniem publikacji są materiały źródłowe, dokumenty archiwalne, relacje świadków, fragmenty Kroniki getta łódzkiego oraz bogaty materiał ilustracyjny. Książka przybliża jeden z najmniej rozpoznanych aspektów życia w rządzonym przez nazistów Kraju Warty.

Krystyna Radziszewska, Wprowadzenie 7 Marcin Orzechowski, Florian Grafl, Florian Steger, „Eutanazja” pacjentów szpitali psychiatrycznych w Łodzi i okolicach w latach 1939–1945 15 Magdalena Sara Guschlbauer, Nazistowskie zbrodnie eugeniczne w polskiej kulturze pamięci 41 Krystyna Radziszewska, „Nie mam nawet protekcji, żeby umrzeć”. Medycyna w łódzkim getcie (1940–1944) 55 Ewa Wiatr, Choroby zakaźne w getcie łódzkim 83 Wiebke Lisner, Elżbieta Kassner, Opieka okołoporodowa w Łodzi: biografia położnej Stanisławy Leszczyńskiej (1896–1974) 111 Aleksandra Góralczyk-Bińkowska, Szpital im. Ignacego Mościckiego w Łodzi / im. Augusta Biera w Litzmannstadt – z dziejów łódzkiej placówki służby zdrowia 149 Piotr Arkuszewski, Adriana Cieślak-Arkuszewska, Organizacja i funkcjonowanie medycyny sądowej oraz anatomii patologicznej w Litzmannstadt (Łodzi) w latach 1939–1945 171 Appendix 211 1. Protokoły przesłuchań świadków przed Komisją Badania Zbrodni Hitlerowskich 213 2. Fragmenty kroniki getta łódzkiego 249 3. Hasła z encyklopedii getta łódzkiego 267 4. Arnold Mostowicz Przedostatni 273 5. Oskar Singer, Umieranie w getcie 283 6. Stanisława Leszczyńska, Raport położnej z Oświęcimia 287 7. Dokumenty i ilustracje 293 Biogramy autorów 307 Spis ilustracji 313 Indeks osób 321