Przedmiotem pracy jest zjawisko deprecjacji francuskich asygnat w latach 1789–1796. W badanym okresie wartość asygnat zmieniała się, ich kurs podlegał zarówno deprecjacji jak i aprecjacji. Do 19 lutego 1796 roku, kiedy prasy do druku asygnat, stemple i matryce, zostały uroczyście zniszczone na placu Vendôme, rewolucyjne banknoty straciły ok. 99,7% swojej wartości. Historia asygnat jest przykładem emisji pieniądza papierowego, w celu pokrycia wydatków państwa, która doprowadziła w kolejnych latach od pierwszej emisji w 1789 roku do całkowitej deprecjacji emitowanych banknotów. Głównym celem pracy jest przedstawienie deprecjacji francuskich asygnat w latach 1789–1796 oraz wskazanie i omówienie czynników, które ją determinowały, ze szczególnym uwzględnieniem uwarunkowań ekonomiczno-społecznych. Głównemu celowi pracy zostały przyporządkowane następujące cele szczegółowe: 1. Identyfikacja czynników oddziałujących na kurs asygnat; 2. Stworzenie zmiennej objaśnianej „deprecjacja” oraz potencjalnych zmiennych objaśniających; 3. Skonstruowanie przyczynowo-skutkowych ekonometrycznych modeli deprecjacji asygnat we Francji oraz w departamencie Bouches-du-Rhône; 4. Dokonanie weryfikacji merytorycznej i statystycznej skonstruowanych modeli. Na podstawie krytycznej analizy materiału źródłowego i przeglądu literatury przedmiotu, celu głównego i celów szczegółowych przyjętych w pracy sformułowano hipotezę główną i pytania badawcze. Główna hipoteza badawcza pracy brzmi: deprecjacja francuskich asygnat determinowana była przez ich emisję, sprzedaż dóbr narodowych, wprowadzenie powszechnego maksimum oraz działania wojenne prowadzone przez francuskie wojska rewolucyjne.

Wstęp 7 Rozdział 1 Francja w czasach ancien régime’u: sytuacja finansowa i monetarna 17 1.1. System podatkowy XVIII-wiecznej Francji 17 1.1.1. Podatki bezpośrednie 17 1.1.2. Podatki pośrednie 28 1.2. Francuski system pieniężny: sytuacja do 1789 roku 34 1.3. Próby reform gospodarczych ancien régime’u w 2. połowie XVIII wieku 40 1.4. Sytuacja finansowa Francji pod koniec ancien régime’u 51 Rozdział 2 Emisja asygnat – quasi-papierowego pieniądza w czasie rewolucji francuskiej 69 2.1. Stany Generalne – debata o kryzysie finansów państwa 69 2.2. Emisja asygnat 77 2.2.1. „Śmierć” asygnat 107 Rozdział 3 Deprecjacja asygnat 111 3.1. Tablice deprecjacyjne: charakterystyka materiału źródłowego 111 3.1.1. Dotychczasowe wykorzystanie tablic deprecjacyjnych 120 3.1.2. Dobór obserwacji 123 3.2. Deprecjacja asygnat w departamentach 126 3.3. Wzrost cen w latach 1790–1795 a deprecjacja asygnat 147 Rozdział 4 Deprecjacja asygnat: analiza przyczyn 153 4.1. Podaż pieniądza 153 4.1.1. Asygnaty, pieniądz kruszcowy i bilety kasy dyskontowej 153 4.1.2. Bilety zaufania 160 4.1.3. Fałszywe asygnaty 166 4.2. Zabezpieczenie asygnat w dobrach narodowych 169 4.2.1. Sprzedaż dóbr narodowych 169 4.2.2. Wartość dóbr narodowych 177 4.2.3. Sprzedaż dóbr narodowych a deprecjacja asygnat 180 4.3. Próby obrony kursu asygnat – wybrane przykłady 188 4.3.1. Zakaz handlu pieniądzem kruszcowym 188 4.3.2. Ceny maksymalne 191 4.3.3. Powszechne maksimum 194 4.4. Działania wojenne a kurs asygnat 205 Rozdział 5 Deprecjacja asygnat: analiza ekonometryczna 219 5.1. Metoda badawcza 219 5.2. Ekonometryczny model deprecjacji asygnat we Francji w latach 1791–1794 223 5.3. Ekonometryczny model deprecjacji asygnat w departamencie Bouches-du-Rhône w latach 1791–1795 238 Zakończenie 253 Suplement Tło polityczne i militarne towarzyszące deprecjacji asygnat 257 1. Wojna się rozpoczyna: rewolucyjna Francja a wrogowie zewnętrzni 257 2. Upadek monarchii 260 3. Pruska inwazja 263 4. „Słońce Valmy” 265 5. Zdrada generała Dumourieza 270 6. Początki wojny w Wandei 272 7. Rewolta federalistyczna 276 8. Droga do zwycięstwa 278 9. Klęska powstańców wandejskich 279 10. Koniec rewolty federalistycznej 283 Aneks 1 Fotografie 287 Aneks 2 Mapa 295 Bibliografia 297 Spis tabel 313 Spis wykresów 317 Spis map 319 Spis fotografii 321

Koszyk

Deprecjacja francuskich asygnat w latach 1789–1796