Pandemia COVID-19 była jednym z najsilniejszych wstrząsów, jakie dotknęły współczesną turystykę. Ograniczenia mobilności, niepewność zdrowotna i ekonomiczna oraz przyspieszona cyfryzacja procesów decyzyjnych sprawiły, że podróżowanie – zwłaszcza za granicę – przestało być oczywistością, a stało się wyborem silnie selektywnym. Celem niniejszej monografii jest nie tylko opisanie skali i kierunków odbudowy wyjazdów zagranicznych Polaków po pandemii, lecz przede wszystkim zrozumienie mechanizmów stojących za tymi zmianami. Autorki sięgnęły po jednostkowe mikrodane pochodzące z realizowanego przez Główny Urząd Statystyczny badania „Uczestnictwo mieszkańców Polski w podróżach (PKZ)”. Dzięki temu możliwe było wyjście poza zagregowane ujęcia i przeanalizowanie zachowań turystycznych Polaków w sposób wielowymiarowy – z uwzględnieniem wieku, wykształcenia, sytuacji zawodowej, celu podróży, długości pobytu oraz sposobu organizacji wyjazdu. Istotnym założeniem pracy jest porównanie dwóch momentów w czasie – 2019 i 2023 roku – które symbolizują odpowiednio „stary” i „nowy” porządek w zagranicznej mobilności turystycznej Polaków. Analizy zostały osadzone w szerszym kontekście europejskim, aby pokazać, w jakim stopniu polskie doświadczenia wpisują się w trendy obserwowane w Unii Europejskiej, a gdzie ujawniają się specyficzne uwarunkowania krajowe. Mamy nadzieję, że monografia stanie się punktem odniesienia zarówno dla badaczy turystyki, jak i dla decydentów oraz praktyków zainteresowanych kształtowaniem odpornego, inkluzywnego i równoważonego sektora turystycznego w Polsce.

Streszczenie 7 Abstract 11 Wprowadzenie 15 1. Motywy, formy i konteksty podróży turystycznej. Podstawowa terminologia 21 1.1. Turystyka jako forma aktywności społeczno-ekonomicznej 21 1.2. Parametry statystyczne podróży – operacjonalizacja danych 26 1.3. Teorie motywacji podróży 33 1.4. Od motywów do decyzji – proces decyzyjny w turystyce 39 1.5. Cyfryzacja jako nowy trend w turystyce 43 2. Czynniki różnicujące aktywność turystyczną i wybory wyjazdowe 47 2.1. Popyt turystyczny a heterogeniczność 47 2.2. Czynniki społeczno-demograficzne 51 2.3. Czynniki przestrzenne i infrastrukturalne 59 2.4. Czynniki ekonomiczne i cenowe 61 2.5. Czynniki psychologiczne i społeczne 66 2.6. Czynniki „podróżospecyficzne” (design of trip) 71 2.7. Kontekst dynamiczny: kryzysy i niepewność 75 3. Sektor turystyczny w Unii Europejskiej – wybrane charakterystyki ilościowe 83 3.1. Zmiany w sektorze turystycznym – świat, Europa, Polska 83 3.2. Uczestnictwo mieszkańców Unii Europejskiej w zagranicznych wyjazdach turystycznych w latach 2012–2024 87 3.3. Ocena odbudowy sektora turystycznego w krajach UE – zastosowanie modeli wielopoziomowych 96 3.4. Ocena rozwoju sektora turystycznego w Polsce przed i po pandemiiCOVID-19 104 4. Zagraniczne wyjazdy turystyczne Polaków – dane i metody analizy statystycznej 115 4.1. Dane 115 4.2. Metody 120 5. Wyjazdy zagraniczne Polaków przed i po pandemii – analiza empiryczna 123 5.1. Profil społeczno-demograficzny turysty 123 5.2. Geografia wyjazdów zagranicznych 127 5.3. Analiza kierunku wyjazdów w zależności od celu podróży 135 5.4. Segmentacja turystów ze względu na cel podróży 143 5.5. Segmentacja turystów ze względu na długość wyjazdu 149 5.6. Predykcja zachowań turystycznych Polaków 155 5.7. Wyjazdy zagraniczne a pokolenia 173 5.8. Sezonowość zagranicznych wyjazdów turystycznych 181 Podsumowanie 191 Bibliografia 201 Spis tabel 225 Spis rysunków 227 O Autorkach 231

Koszyk

Polacy w podróży po pandemii. Motywacje, uwarunkowania i wzorce aktywności turystycznej