Modele mikrosymulacyjne. Teoria i zastosowania ekonomiczno-społeczne

W niniejszej pracy podjęto próbę przybliżenia aspektów teoretycznych i aplikacyjnych modeli mikrosymulacyjnych. Większość z nich stanowią modele świadczeń emerytalno-rentowych, zasiłkowo-podatkowe i demograficzno-społeczne. W opracowaniu zaprezentowano całościowy zbiór podstawowych pojęć, zintegrowany system klasyfikacji modeli mikrosymulacyjnych oraz etapów przebiegu mikrosymulacji. Większość z nich stanowią modele świadczeń emerytalno-rentowych, zasiłkowo-podatkowe oraz demograficzno-społeczne i są zazwyczaj własnością instytucji rządowych, akademickich, a także ubezpieczeniowych. Dokonano przeglądu funkcjonujących obecnie ekonomiczno-społecznych modeli mikrosymulacyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem zastosowanych w nich metod ekonometrycznych. Przedstawiono także syntetyczne zestawienie modeli i metod mikroekonometrycznych, które mogą być przydatne w konstrukcji submodelu ekonometrycznego.

Wstęp 7 Rozdział 1. Koncepcja mikrosymulacji i modeli mikrosymulacyjnych 11 1.1. Wprowadzenie 11 1.2. Geneza mikrosymulacji 12 1.3. Przegląd wybranej literatury krajowej i zagranicznej 14 1.4. Podstawowe aspekty mikrosymulacji 19 1.4.1. Podstawowe pojęcia i definicje 21 1.4.2. Populacja wstępna i startowa baza mikrodanych 24 1.4.3. Model mikrosymulacyjny 26 1.4.4. Model (mikro)ekonometryczny – submodel mikrosymulacyjny 28 1.4.5. Klasyfikacja modeli mikrosymulacyjnych 29 1.4.6. Walidacja i kalibracja modelu mikrosymulacyjnego 36 1.5. Podsumowanie 39 Rozdział 2. Wybrane ekonomiczne i społeczne modele mikrosymulacyjne 41 2.1. Wprowadzenie 41 2.2. Modele świadczeń emerytalnych i rentowych 42 2.2.1. Model Dynamicznej Symulacji Dochodu (DYNASIM) 43 2.2.2. Mikrosymulacyjny Model Cornell (CORSIM) 44 2.2.3. Model Symulacji Dochodów z Świadczeń Socjalnych i Emerytur (PRISM) 45 2.2.4. Kanadyjski Mikrosymulacyjny Model Analiz Świadczeń Socjalnych (DYNACAN) 47 2.2.5. System Modelowania Ubezpieczeń Emerytalnych (PIMS) 48 2.2.6. Porównanie modeli świadczeń emerytalnych i rentowych 51 2.3. Modele podatkowo-zasiłkowe 51 2.3.1. EUROMOD – Podatkowo-zasiłkowy model dla Unii Europejskiej 51 2.3.2. SIMPL – Podatkowo-zasiłkowy model dla Polski 52 2.3.3. Model Ministerstwa Finansów RP 53 2.3.4. Porównanie modeli podatkowo-zasiłkowych 54 2.4. Modele społeczne i demograficzne 54 2.4.1. Symulacja Społeczna (SOCSIM) 56 2.4.2. Ścieżki Życia (LifePaths) 56 2.4.3. Demosim – model symulacji demograficznych 58 2.4.4. Porównanie modeli społecznych i demograficznych 61 2.5. Modele systemu ochrony zdrowia 61 2.5.1. Modele Statistics Canada 61 2.5.2. Modele NATSEM (University of Canberra, Australia) 62 2.5.3. Porównanie modeli systemów ochrony zdrowia 67 2.6. Podsumowanie 67 Rozdział 3. Modele mikroekonometryczne w mikrosymulacjach 69 3.1. Wprowadzenie 69 3.2. Specyfika mikrodanych 71 3.3. Estymacja przekrojowych modeli mikroekonometrycznych 75 3.3.1. Estymatory paramentów strukturalnych jednorównaniowych modeli liniowych danych przekrojowych 76 3.3.2. Estymatory paramentów strukturalnych jednorównaniowych modeli nieliniowych funkcji różniczkowalnych danych przekrojowych 81 3.3.3. Estymatory paramentów strukturalnych jednorównaniowych wybranych modeli nieliniowych funkcji nieróżniczkowalnych 84 3.3.4. Estymatory paramentów strukturalnych modeli wielorównaniowych danych przekrojowych 95 3.4. Specyfika mikrodanych panelowych 97 3.5. Estymacja panelowych modeli mikroekonometrycznych 98 3.5.1. Estymatory paramentów strukturalnych jednorównaniowych modeli liniowych danych panelowych 98 3.5.2. Estymatory paramentów strukturalnych jednorównaniowych modeli nieliniowych danych panelowych 102 3.5.3. Estymatory paramentów strukturalnych modeli wielorównaniowych danych panelowych 103 3.6. Podsumowanie 105 Zakończenie 107 Bibliografia 111