ebook Praktyka pielęgniarska oparta na dowodach naukowych Evidence-Based Nursing Practice

Wydawca: PZWL

Rok wydania: 2025

Pierwsza na polskim rynku wydawniczym publikacja opisująca praktykę pielęgniarską opartą na dowodach naukowych.

Praktyka pielęgniarska oparta na dowodach naukowych (evidence-based nursing practice - EBNP) jest uznana za złoty standard bezpiecznej i skutecznej opieki skoncentrowanej na pacjencie oraz kluczową strategię poprawy wyników leczenia i zmniejszenia kosztów opieki.

Publikacja jest praktycznym przewodnikiem, w którym uwzględniono koncepcje, założenia, uwarunkowania, bariery i sposoby wdrażania praktyki pielęgniarskiej opartej na dowodach naukowych. Pozwoli to Czytelnikowi na zrozumienie różnych rodzajów dostępnych dowodów, krytyczną ocenę danych naukowych oraz praktyczne zastosowanie wyników badań w podejmowaniu decyzji klinicznych.

Co znajdziesz w książce?
Badania naukowe w praktyce pielęgniarskiej:
• dostarczają podstaw naukowych do wykonywania zawodu,
• rozwijają wiedzę na temat zdrowia,
• rozwijają wiedzę na temat opieki nad osobami z problemami zdrowotnymi i niepełnosprawnościami,
• zwiększają zdolności do skutecznego reagowania na rzeczywiste lub potencjalne problemy zdrowotne,
• weryfikują stan wiedzy oraz ją aktualizują w celu poprawy praktyki
pielęgniarskiej.

Dla kogo jest ta książka?
• studentów pielęgniarstwa
• studenci innych kierunków medycznych
• osób zaangażowanych w edukację przed- i podyplomową pielęgniarek
• osób zaangażowanych w bezpośrednią opiekę nad pacjentami
• kadry zarządzającej opieką pielęgniarską

Recenzowana publikacja jest wartościowym źródłem wiedzy dla pielęgniarek, edukatorów, studentów kierunków medycznych oraz osób odpowiedzialnych za jakość opieki zdrowotnej. Stanowi aktualny i praktyczny przewodnik po wdrażaniu praktyki opartej na dowodach w pielęgniarstwie, łącząc nowoczesne podejście naukowe z realiami pracy klinicznej. W świetle dynamicznego rozwoju technologii i rosnących wymagań wobec systemów ochrony zdrowia książka ta może odegrać istotną rolę w kształtowaniu nowej generacji profesjonalistów pielęgniarskich, działających w oparciu o rzetelne dane naukowe, empatię oraz wysokie standardy etyczne.

Książka zasługuje na uznanie jako wartościowe źródło wiedzy wspierające rozwój kultury pielęgniarstwa opartego na dowodach. Łączy nowoczesną teorię, aktualne narzędzia cyfrowe i realia kliniczne, stanowiąc istotne wsparcie dla praktyków, edukatorów i liderów pielęgniarstwa.

Rekomenduję wykorzystanie publikacji w programach nauczania na studentów pielęgniarstwa oraz innych kierunków medycznych, a także przez absolwentów jako narzędzia doskonalenia zawodowego. Zawarte w niej rozwiązania sprzyjają ugruntowaniu praktyki opartej na dowodach jako standardu świadczeń medycznych.

Prof. Aleksandra Gaworska-Krzemińska

Spis treści ebooka Praktyka pielęgniarska oparta na dowodach naukowych

1 Pielęgniarstwo i praktyka pielęgniarska – Natalia Sak-Dankosky, Zofia Sienkiewicz, Maria Kózka, Iwona Malinowska-Lipień 1
1.1 Istota pielęgniarstwa – Natalia Sak-Dankosky 2
1.2 Teorie pielęgniarskie i ich znaczenie dla praktyki – Zofia Sienkiewicz 6
1.3 Badania naukowe w pielęgniarstwie 10
1.3.1 Uwarunkowania rozwoju badań naukowych – Maria Kózka 10
1.3.2 Znaczenie badań naukowych dla praktyki i rozwoju dyscypliny – Maria Kózka 13
1.3.3 Badania ilościowe i jakościowe w pielęgniarstwie – Maria Kózka 18
1.3.4 Interpretacja wyników badań naukowych – Iwona Malinowska-Lipień, Natalia Sak-Dankosky 30

2 Pielęgniarstwo oparte na dowodach naukowych – Maria Kózka, Mariola Pietrzak, Edyta Kędra, Grażyna Wójcik, Beata Dziedzic, Anna Leńczuk-Gruba, Anna Idzik 51
2.1 Koncepcyjne podstawy praktyki pielęgniarskiej opartej na dowodach naukowych – Maria Kózka 52
2.2 Rozwój praktyki pielęgniarskiej opartej na dowodach naukowych – Mariola Pietrzak, Edyta Kędra, Grażyna Wójcik 63
2.2.1 American Nurses Association 64
2.2.2 Canadian Nurses Association 66
2.2.3 Workgroup of European Nurse Researchers 69
2.2.4 European Nursing Research Foundation 71
2.3 Korzyści z wdrożenia wyników badań do praktyki pielęgniarskiej – Beata Dziedzic, Anna Leńczuk-Gruba 77
2.3.1 Korzyści dla ogółu społeczeństwa (pacjenta) 77
2.3.2 Korzyści dla personelu medycznego (pielęgniarek) 79
2.3.3 Korzyści dla systemów opieki zdrowotnej 79
2.3.4 Korzyści dla badań i edukacji 80
2.3.5 Podsumowanie 83
2.4 Bariery we wdrażaniu praktyki opartej na dowodach naukowych – Maria Kózka 83
2.5 Prawne uwarunkowania świadczenia opieki pielęgniarskiej zgodnie z aktualną wiedzą i rekomendacje instytucji międzynarodowych – Anna Idzik 90
2.5.1 Uwarunkowania prawne świadczeń opieki pielęgniarskiej 91
2.5.2 Podsumowanie 95

3 Etapy praktyki opartej na dowodach naukowych – Ewa Kobos, Maria Kózka, Mariusz Panczyk, Mariusz Jaworski, Zofia Sienkiewicz, Agnieszka Gniadek, Joanna Zając, Magdalena Koperny, Dawid Storman, Mateusz Świerz, Wiktoria Leśniak, Małgorzata Bała, Karolina Prasek 99
3.1 Wprowadzenie w etapy praktyki opartej na dowodach naukowych – Ewa Kobos 101
3.2 Zadanie pytania istotnego klinicznie – Maria Kózka 105
3.2.1 Typy i formułowanie pytań klinicznych 105
3.2.2 Punkty końcowe w badaniach klinicznych 113
3.3 Identyfikacja najlepszych dowodów naukowych – Ewa Kobos, Mariusz Panczyk, Mariusz Jaworski 114
3.3.1 Komputerowe systemy wspomagania decyzji klinicznych 116
3.3.2 Wytyczne postępowania klinicznego, podręczniki oparte na danych naukowych w wersji elektronicznej 116
3.3.3 Podsumowania danych z przeglądów systematycznych 127
3.3.4 Przeglądy systematyczne 129
3.3.5 Podsumowania danych z pojedynczych badań naukowych 132
3.3.6 Badania pierwotne 132
3.4 Strategie wyszukiwania dowodów naukowych – Mariusz Panczyk, Mariusz Jaworski 137
3.4.1 PubMed – narzędzia i zasady wyszukiwania 138
3.4.2 Inne narzędzia i platformy wspomagające praktykę opartą na dowodach 161
3.4.3 Sztuczna inteligencja w wyszukiwaniu i analizie naukowej informacji medycznej 163
3.5 Ocena wiarygodności zidentyfikowanych dowodów naukowych – Ewa Kobos 167
3.5.1 Hierarchie dowodów naukowych 167
3.5.2 Wprowadzenie do oceny wiarygodności zidentyfikowanych dowodów naukowych 178
3.5.3 Ocena wiarygodności dowodów naukowych z badań ilościowych pierwotnych – Ewa Kobos, Zofia Sienkiewicz, Agnieszka Gniadek 186
3.5.4 Ocena wiarygodności dowodów naukowych z badań jakościowych pierwotnych – Ewa Kobos 223
3.5.5 Ocena wiarygodności dowodów naukowych z badań wtórnych – Joanna Zając, Magdalena Koperny, Dawid Storman, Mateusz Świerz, Wiktoria Leśniak, Małgorzata Bała 227
3.6 Modele praktyki pielęgniarskiej opartej na dowodach naukowych – Karolina Prasek 246
3.6.1 Charakterystyka wybranych modeli 247
3.6.2 Podjęcie decyzji klinicznej jako wynik zintegrowania dowodu naukowego z doświadczeniem klinicznym oraz wartościami i preferencjami pacjenta – etap 5. EBNP 256
3.6.3 Ocena wyników praktyki klinicznej po dokonaniu zmiany opartej na dowodach naukowych – etap 6. EBP 258
3.6.4 Rozpowszechnianie rezultatów praktyki opartej na dowodach naukowych – etap 7. EBP 260

4 Badania wtórne oparte na dowodach naukowych – Joanna Zając, Magdalena Koperny, Dawid Storman, Mateusz Świerz, Wiktoria Leśniak, Małgorzata Bała, Mirosława Noppenberg, Iwona Bodys-Cupak 269
4.1 Przegląd systematyczny badań ilościowych i jakościowych – podstawowe zasady przygotowania – Joanna Zając, Magdalena Koperny, Dawid Storman, Mateusz Świerz, Wiktoria Leśniak, Małgorzata Bała 270
4.1.1 Rozpoczęcie procesu opracowania przeglądu systematycznego badań ilościowych 271
4.1.2 Identyfikacja i selekcja badań 274
4.1.3 Gromadzenie danych i ocena wiarygodności badań 276
4.1.4 Analiza danych i metaanaliza 280
4.1.5 Charakterystyka procesu syntezy danych naukowych z badań jakościowych 287
4.1.6 Standardy raportowania syntez danych naukowych 290
4.1.7 Podsumowanie wyników przeglądu systematycznego 294
4.2 Przykłady przeglądów systematycznych – Mirosława Noppenberg, Iwona Bodys-Cupak 298
4.2.1 Przegląd systematyczny badań ilościowych – typ interwencja 298
4.2.2 Przegląd systematyczny badań jakościowych 302
4.2.3 Przegląd zakresu literatury 306
4.3 Wytyczne praktyki klinicznej – podstawowe zasady przygotowania – Magdalena Koperny, Joanna Zając, Dawid Storman, Mateusz Świerz, Wiktoria Leśniak, Małgorzata Bała 308
4.3.1 Podstawowe pojęcia 308
4.3.2 Etapy tworzenia 311
4.3.3 Systemy klasyfikacji danych naukowych, oceny pewności co do tych danych (ich jakości) 313
4.3.4 Kryteria uwzględniane przy formułowaniu zaleceń w wytycznych i klasyfikacja siły zaleceń 320
4.3.5 Określanie siły zalecenia 321
4.4 Przykłady wytycznych dla praktyki pielęgniarskiej oparte na przeglądach – Iwona Bodys-Cupak, Mirosława Noppenberg 326
4.4.1 Ocena danych naukowych 328
4.4.2 Poziom wiarygodności danych naukowych 329
4.4.3 Ekstrakcja danych 329
4.4.4 Sporządzanie i rewizja rekomendacji 329
4.4.5 Poziom wiarygodności danych naukowych i siła zaleceń 330

5 Uwarunkowania organizacyjne wdrażania praktyki pielęgniarskiej opartej na dowodach naukowych – Lena Serafin 343
5.1 Kultura organizacyjna i zarządzanie zmianą 344
5.1.1 Kultura organizacyjna 344
5.1.2 Zarządzanie zmianą 345
5.2 Przywództwo i mentoring 349
5.2.1 Przywództwo 349
5.2.2 Mentoring 353

6 Edukacja w zakresie praktyki pielęgniarskiej opartej na dowodach naukowych – Ilona Cieślak, Joanna Gotlib-Małkowska, Lena Serafin, Mariusz Panczyk 359
6.1 Kompetencje pielęgniarek w zakresie praktyki opartej na dowodach naukowych – Ilona Cieślak, Joanna Gotlib-Małkowska 361
6.1.1 Geneza opracowania ram kompetencji w zakresie praktyki pielęgniarskiej opartej na dowodach naukowych 361
6.1.2 Kompetencje osobiste, edukacyjne i organizacyjne 363
6.1.3 Europejskie ramy kompetencji w zakresie EBP – przykłady dobrych praktyk 364
6.1.4 Podsumowanie 367
6.2 Rozwój kompetencji studentów pielęgniarstwa w zakresie praktyki opartej na dowodach naukowych – Lena Serafin 368
6.2.1 Kultura kształcenia EBP 368
6.2.2 Transfer edukacji z tradycyjnej do opartej na dowodach naukowych 369
6.2.3 Bariery we wprowadzaniu EBP do kształcenia akademickiego 370
6.2.4 Kształcenie w zależności od poziomu edukacji 371
6.2.5 Praktyczne zastosowania EBP w nauczaniu 375
6.2.6 Poszukiwanie wiedzy o EBP 376
6.3 Rozwój kompetencji pielęgniarek w zakresie praktyki opartej na dowodach naukowych w kształceniu podyplomowym i środowisku pracy – Lena Serafin 377
6.3.1 Gotowość środowiska pracy do nauki EBP 377
6.3.2 Strategie nauki EBP w miejscu pracy 379
6.4 Narzędzia oceny kompetencji studentów pielęgniarstwa i pielęgniarek w zakresie praktyki opartej na dowodach naukowych – Mariusz Panczyk 381

Skorowidz 391