ebook Procedury w opiece nad noworodkiem i niemowlęciem

Wydawca: PZWL

Rok wydania: 2025

Procedury w opiece nad noworodkiem i niemowlęciem to starannie opracowany podręcznik dla studentów wydziałów o zdrowiu. Autorzy, doświadczeni dydaktycy i praktycy, w sposób zwięzły i czytelny przedstawili zagadnienia opieki nad dzieckiem od momentu narodzin, przez okres hospitalizacji, aż po pierwsze tygodnie życia w środowisku domowym. W książce uwzględniono zarówno procedury podstawowe, jak i te wykonywane w oddziałach o wysokim stopniu referencyjności.

Co znajdziesz w książce?

• Podstawowe i zaawansowane procedury w opiece nad noworodkiem i niemowlęciem,
• Liczne wypunktowania, algorytmy, tabele i schematyczne ryciny ułatwiające przyswojenie wiedzy i zapamiętanie często trudnych zagadnień,
• Czytelny podział zagadnień,
• Takie tematy jak: procedury wykonywane u noworodka po urodzeniu, karmienie naturalne, ocena karmienia doustnego, dobór akcesoriów, baby handling – techniki pozycjonowania i podnoszenia, pielęgnacja skóry noworodka i niemowlęcia, monitorowanie biofizyczne noworodka i niemowlęcia, pobranie materiału do badań laboratoryjnych, kaniulacja naczyń u noworodka i niemowlęcia, podawanie leków, pierwsza pomoc przedmedyczna i resuscytacja noworodka,
• Aktualne wytyczne i rekomendacje,
• Treści zgodne z programem nauczania, dzięki którym przygotujesz się do egzaminu zawodowego.

Monografia jest obowiązkową lekturą w procesie kształcenia przeddyplomowego i podyplomowego studentów położnictwa, pielęgniarstwa oraz ratownictwa medycznego, a także dla położnych i pielęgniarek specjalizujących się w dziedzinie pielęgniarstwa neonatologicznego. Będzie również doskonałym przewodnikiem w codziennej pracy zawodowej dla osób sprawujących opiekę nad noworodkiem w warunkach domowych.

Spis treści ebooka Procedury w opiece nad noworodkiem i niemowlęciem

1. Procedury wykonywane u noworodka po urodzeniu – Monika Salamończyk 1
1.1. Kontakt „skora do skory” po porodzie drogami natury 2
1.2. Kontakt „skora do skory” w sytuacjach szczególnych 3
1.3. Ocena wg skali Apgar 5
1.4. Odśluzowanie 6
1.5. Oznakowanie 6
1.6. Odpępnienie noworodka 7
1.7. Sprawdzanie drożności przewodu pokarmowego 8
1.8. Pobranie krwi pępowinowej 9
1.9. Profilaktyka noworodkowego zapalenia spojówek 9
1.10. Pierwsze karmienie noworodka 9
1.11. Pomiary antropometryczne 9
1.12. Profilaktyka krwawień z niedoboru witaminy K 12
1.13. Szczepienia noworodka 13
1.14. Test pulsoksymetryczny 13
1.15. Wykrywanie wad słuchu 13
1.16. Test suchych kropel krwi 13

2. Karmienie naturalne – Maria Rabiej 15
2.1. Mleko kobiece 15
2.2. Laktacja 17
2.2.1. Przeciwwskazania do karmienia mlekiem własnej matki 19
2.2.2. Uwarunkowania prawidłowego pobierania pokarmu z piersi 20
2.3. Technika przystawiania do piersi 21
2.3.1. Ocena prawidłowości techniki przystawienia dziecka do piersi 29
2.4. Pozycje do karmienia piersią 30
2.4.1. Pozycja klasyczna 30
2.4.2. Pozycja krzyżowa 32
2.4.3. Pozycja biologiczna, naturalna 34
2.4.4. Pozycja futbolowa – spod pachy 37
2.4.5. Pozycja leżąca na boku 39
2.4.6. Pozycja leżąca na plecach 41
2.4.7. Pozycje do karmienia bliźniąt 43
Przystawienie do piersi bliźniąt w pozycji na plecach 46
Przystawienie do piersi bliźniąt w pozycji futbolowej 47
2.4.8. Pierwsze karmienie po porodzie drogami natury 48
2.4.9. Pierwsze karmienie po cięciu cesarskim 52
2.5. Kontrola karmienia piersią 54
2.5.1. Procedura kontroli karmienia prowadzona przez położną na oddziale położniczo-noworodkowym 57
2.6. Ocena masy ciała noworodka 58
2.7. Metody odciągania pokarmu w celu inicjacji, stymulacji i utrzymania laktacji 61
2.7.1. Odciąganie ręczne pokarmu 64
2.7.2. Odciąganie pokarmu przy pomocy laktatora 67
2.7.3. Odciąganie pokarmu przy pomocy laktatora klasy szpitalnej 69
2.8. Postępowanie z pokarmem kobiecym 71
2.9. Alternatywne sposoby karmienia mlekiem kobiecym 72
2.9.1. Karmienie przy pomocy drenu 74
Karmienie sposobem dren po palcu 75
Karmienie sposobem dren przy piersi 76
2.10. Postępowanie w trakcie nawału pokarmu 78
2.11. Postępowanie w wybranych problemach laktacyjnych 80
2.11.1. Zapalenie piersi 81
2.11.2. Zranienie brodawek 81
2.11.3. Obrzęk (zastój) 86
2.11.4. Zablokowanie przewodu mlecznego 89

3. Ocena karmienia doustnego z uwzględnieniem procedur i doboru akcesoriów – Magdalena Bednarczyk, Marzena Machoś, Monika Salamończyk, Maria Rabiej 93
3.1. Personel medyczny wspierający karmienie 94
3.2. Karmienie za pomocą butelki ze smoczkiem 95
3.2.1. Dzieci urodzone o czasie 95
3.2.2. Dzieci urodzone przedwcześnie 96
3.2.3. Przygotowanie do karmienia dziecka z butelki 99
3.2.4. Dobór butelki i smoczka do karmienia niemowlęcia 103
Smoczki symetryczne o stożkowym kształcie 104
Smoczki spłaszczone i specjalistyczne 104
Znaczenie gradacji kształtu smoczka 105
3.2.5. Edukacja rodzica 105
3.2.6. Procedura dokarmiania butelką ze smoczkiem 106
3.3. Karmienie za pomocą kubeczka 107
3.4. Karmienie za pomocą łyżeczki 109
3.5. Zgłębnikowanie żołądka 110
3.6. Pozyskiwanie i podaż siary 117

4. Baby handling – techniki pozycjonowania i podnoszenia – Anna Dylewska-Domiza 119
4.1. Czym jest pozycjonowanie 119
4.2. Pozycjonowanie w inkubatorze lub łóżeczku 121
4.2.1. Ułożenie na plecach – pozycja supinacyjna 122
4.2.2. Ułożenie na boku 125
4.2.3. Ułożenie na brzuchu – pozycja pronacyjna 126
4.3. Formowanie gniazdka 132
4.3.1. Formowanie gniazdka wokół dziecka w pozycji bocznej 132
4.3.2. Formowanie gniazdka bez dziecka 134
4.4. Zmiana pozycji ciała dziecka 140
4.4.1. Obrót na brzuch z pozycji supinacyjnej – jeżeli dziecko wymaga pozycjonowania wspierającego, czyli nie utrzymuje samodzielnie fizjologicznego zgięcia w biodrach w pozycji leżenia na brzuchu 140
4.4.2. Obrót na brzuch z pozycji supinacyjnej – jeżeli dziecko nie wymaga podwyższenia tułowia, czyli utrzymuje fizjologiczne zgięcie w biodrach w pozycji leżenia na brzuchu 144
4.4.3. Obrót z brzucha do pozycji supinacyjnej 147
4.5. Wyjęcie dziecka z inkubatora 149
4.5.1. Wyjęcie z inkubatora – małe dziecko 149
4.5.2. Wyjęcie z inkubatora – większe dziecko 153
4.5.3. Wyjęcie z inkubatora w pozycji pronacyjnej 155
4.6. Chwyty do trzymania dziecka w pozycji stojącej 157
4.6.1. Pozycja fasoli 157
4.6.2. Pozycja boczna 158
4.7. Pozycjonowanie noworodków i niemowląt ze złożonymi problemami medycznymi 159
4.7.1. Pozycjonowanie pronacyjne pacjenta z tracheostomią 159
4.7.2. Pozycjonowanie pronacyjne pacjenta z przepukliną oponowo-rdzeniową oraz w innych przypadkach po zabiegu operacyjnym w okolicy lędźwiowej 165
4.7.3. Pozycjonowanie pacjenta z wodogłowiem 166
4.7.4. Pozycjonowanie pacjenta na krążeniu pozaustrojowym 167
4.8. Przenoszenie na krótkie odcinki 168
4.8.1. Przenoszenie na krótkie odcinki w inkubatorze 168
4.8.2. Przenoszenie na krótkie odcinki w łóżeczku 168
4.9. Zmiana pieluchy 169
4.10. Zmiana odzieży 173
4.11. Pozycja do karmienia 176
4.11.1. Pozycja siedząca 176
4.11.2. Pozycja do karmienia leżąca 181
4.11.3. Pozycja do karmienia starszego niemowlęcia – centralna 183
4.11.4. Pozycja do karmienia starszego niemowlęcia – siedząca 185
4.12. Utrzymanie pozycji w czasie kąpieli 186
4.13. Pozycja w czasie ważenia 189
4.13.1. Pozycja w przypadku ważenia dziecka na wadze zintegrowanej z inkubatorem 189
4.13.2. Pozycja w przypadku ważenia na wadze ruchomej 189
4.14. Przekazywanie noworodka drugiej osobie 190
4.15. Kangurowanie 191
4.15.1. Transfer do kangurowania 191
4.15.2. Pozycja w czasie kangurowania 193
4.15.3. Schemat spowijania do kangurowania 193
4.15.4. Zakończenie kangurowania 200
4.16. Pozycja łagodząca objawy jelitowe 201
4.17. Pozycja do badania okulistycznego 203
4.17.1. Ułożenie w inkubatorze lub łóżeczku 203
4.17.2. Ułożenie na kolanach położnej/pielęgniarki lub rodzica 206
4.18. Pozycja przy refluksie 207
4.19. Pozycja do punkcji lędźwiowej 207
4.19.1. Pozycja leżąca 208
4.19.2. Pozycja siedząca 210
4.20. Pozycja do nebulizacji 211
4.21. Pozycjonowanie w foteliku przy wypisie ze szpitala 213

5. Pielęgnacja skóry noworodka i niemowlęcia – czynności higieniczne – Monika Salamończyk 217
5.1. Kąpiel higieniczna 217
5.1.1. Kąpiel higieniczna w szpitalu 219
5.1.2. Kąpiel higieniczna w domu 220
5.1.3. Etapy kąpieli higienicznej 221
5.2. Pielęgnacja poszczególnych części ciała 222
5.2.1. Pielęgnacja oczu 222
5.2.2. Pielęgnacja uszu 223
5.2.3. Pielęgnacja jamy ustnej 223
5.2.4. Pielęgnacja nosa 224
5.2.5. Pielęgnacja kikuta pępowiny 225
5.2.6. Pielęgnacja okolicy pośladków 226
5.2.7. Pielęgnacja włosów 227
5.2.8. Pielęgnacja paznokci 227
5.2.9. Preparaty do kąpieli i pielęgnacji noworodka/niemowlaka 228
5.3. Ubieranie noworodka 229
5.3.1. Zawijanie noworodka w pieluchy tetrowe 229
5.3.2. Ubrania noworodka/niemowlaka 231
5.4. Zmiana pieluchy 233

6. Monitorowanie biofizyczne noworodka i niemowlęcia – Monika Salamończyk 237
6.1. Pomiar oddechu 237
6.2. Pomiar tętna i SpO2 238
6.3. Pomiar ciepłoty ciała 240
6.4. Pomiar nieinwazyjny ciśnienia tętniczego krwi – oscylometria 242
6.5. Monitorowanie EKG 243
6.6. Badanie słuchu OAE 245

7. Pobranie materiału do badań laboratoryjnych – Monika Salamończyk 249
7.1. Pobranie moczu do badań diagnostycznych 249
7.1.1. Pobranie moczu przy użyciu pojemnika – propozycja wykonania 251
7.1.2. Pobranie moczu przy użyciu woreczka jednorazowego 252
7.2. Pobranie wymazu 253
7.3. Pobranie włosów 254
7.4. Pobranie krwi z tętnicy pępowinowej 255
7.5. Pobranie płynu mózgowo-rdzeniowego – przygotowanie i asysta 256
7.6. Pobranie krwi z naczynia żylnego 258
7.7. Pobranie krwi włośniczkowej 261
7.8. Badanie przesiewowe – test ilościowy suchej kropli krwi 262

8. Kaniulacja naczyń u noworodka i niemowlęcia – Monika Salamończyk 267
8.1. Kaniulacja żył obwodowych 267
8.2. Kaniulacja obwodowych naczyń tętniczych – monitorowanie i pielęgnacja miejsca założenia kaniuli 273
8.3. Kaniulacja żylnego naczynia pępowinowego – przygotowanie, asysta, monitorowanie po założeniu dostępu naczyniowego 275
8.4. Kaniulacja naczyń centralnych drogą żył obwodowych – przygotowanie, asysta, monitorowanie po założeniu dostępu naczyniowego 277

9. Podawanie leków u noworodków i niemowląt – Monika Salamończyk 281
9.1. Podawanie leków doustnie 281
9.2. Podawanie leków do oka 284
9.3. Podawanie leków doodbytniczo 286
9.4. Nebulizacja 287
9.5. Tlenoterapia 290
9.6. Podawanie leków drogą śródskórną 293
9.7. Podawanie leków drogą podskórną 296
9.8. Podawanie leków drogą domięśniową 298
9.9. Podawanie leków drogą dożylną przez kaniulę 300
9.10. Podawanie leków drogą dożylną przez kaniulę przy użyciu pompy infuzyjnej strzykawkowej 303

10. Pierwsza pomoc przedmedyczna u dzieci – Mariola Błachnio 307
10.1. Nagłe zatrzymanie krążenia 308
10.2. Zadławienie 314
10.3. Oparzenia 319
10.4. Krwawienie 321
10.5. Ciało obce w uchu lub w nosie 322
10.6. Uraz oka 323
10.7. Anafilaksja 325
10.7.1. Ukąszenie owada błonkoskrzydłego 326
10.8. Hipotermia 327
10.9. Hipertermia 329

11. Resuscytacja noworodka – Monika Salamończyk, Mariola Błachnio 333
11.1. Środowisko 333
11.2. Elementy zestawu resuscytacyjnego 334
11.3. Zabezpieczenie przed utratą ciepła 336
11.4. Ocena stanu ogólnego 338
11.5. Udrożnienie dróg oddechowych, odsysanie 338
11.6. Stymulacja dotykowa 340
11.7. Wentylacja oddechowa 341
11.7.1. Tlenoterapia bierna 341
11.7.2. Wentylacja noworodka workiem samorozprężalnym 342
11.8. Zewnętrzny masaż serca 344
11.9. Podaż leków 345
11.9.1. Leki stosowane w resuscytacji oddechowo-krążeniowej noworodka 346
11.9.2. Płyny infuzyjne stosowane w resuscytacji oddechowo-krążeniowej noworodka 347
11.10. Intubacja dotchawicza 347
11.11. Prowadzenie resuscytacji noworodka 350

Skorowidz 355