Jurysprudencja 5/2014

Głównym celem monografii było zbadanie adekwatności wypracowanych w teorii prawa koncepcji podziału na prawo publiczne i prawo prywatne w prawie Unii Europejskiej. Na marginesie zasadniczych rozważań uwzględniono również dyskusję nad Europejskim Kodeksem Cywilnym, harmonizacją/unifikacją prawa prywatnego i refleksję nad rolą prawa prywatnego w procesie integracji społecznej. W publikacji można wyodrębnić trzy obszary problemowe: 1) adekwatność wyróżnienia prawa prywatnego UE jako rodzaju prawa; 2) kwestię uzasadnienia podziału europejskiego prawa na publiczne i prywatne; 3) modernistyczne uwikłania unijnego prawa prywatnego. Procesy integracji europejskiej oraz globalizacyjne „narzucają” nowe rozumienie prawa publicznego i prawa prywatnego. Wiąże się to ściśle ze zjawiskami: publicyzacji prawa prywatnego, prywatyzacji prawa publicznego oraz multicentryzmem. Na prawo prywatne Unii Europejskiej składa się wiele aktów unijnych o charakterze wiążącym i niewiążącym. Dyrektywy unijne w większości dotyczą obrotu konsumenckiego i są wdrażane za pomocą procedur administracyjnoprawnych, co stanowi pogwałcenie założeń prawa prywatnego. Do prawa prywatnego Unii Europejskiej trzeba również zaliczyć prawo międzynarodowe prywatne. Książka skierowana jest zarówno do teoretyków i filozofów prawa, dogmatyków prawa międzynarodowego i europejskiego, cywilistów, komparatystów i historyków prawa, jak też do wszystkich zainteresowanych prawem prywatnym, które może być szansą dla rozbudowy Wspólnoty.

Wstęp 7 I. SFERA PRAWA PUBLICZNEGO I PRAWA PRYWATNEGO UNII EUROPEJSKIEJ Rozdział 1. Prawo publiczne a prawo prywatne w teorii prawa, filozofii i dogmatyce 15 1.1. Wpływ prawa rzymskiego na współczesne rozumienie prawa publicznego i prawa prywatnego 15 1.2. Dychotomia publiczny/prywatny jako problem teorii prawa 25 1.3. Zróżnicowane kryteria podziału na prawo publiczne i prawo prywatne 27 1.4. Prawo cywilne i prawo administracyjne w kontekście podziału publiczne/prywatne 41 1.5. Publiczne/prywatne w poglądach wybranych filozofów prawa 49 1.6. Prawo a sfera publiczna i sfera prywatna 53 Rozdział 2. Podział publiczne/prywatne w prawie Unii Europejskiej 61 2.1. Prawo UE jako przedmiot podziału 61 2.2. Kryteria rozgraniczające prawo publiczne/prawo prywatne w UE 66 2.3. Publiczne/prywatne w systemie prawa stanowionego i common law 70 2.4. Publicyzacja prawa prywatnego a prywatyzacja prawa publicznego w kontekście rozważań nad prawem UE 82 2.5. Sfera publiczna a sfera prywatna UE 88 II. EUROPEJSKI KODEKS CYWILNY JAKO „MIT” PRAWA PRYWATNEGO UNII EUROPEJSKIEJ Rozdział 3. Historia tworzenia prawa prywatnego Unii Europejskiej 93 3.1. Geneza 93 3.2. Harmonizacja jako przejaw nowej koncepcji prawa prywatnego UE 102 3.3. Tradycje prawa cywilnego w Europie 113 3.4. Prawo konsumenckie w prawie prywatnym UE 116 3.5. Wielopoziomowy system prawa – prawo prywatne UE w relacjach wertykalnych i horyzontalnych 119 Rozdział 4. Typy argumentów w dyskursie o prawie prywatnym Unii Europejskiej 131 4.1. Argumenty „za” i „przeciw” w debacie nad Europejskim Kodeksem Cywilnym 131 4.2. Argument „kulturowy” 138 4.2.1. Problemy kodyfikacyjne 138 4.2.2. Wspólna płaszczyzna kulturowa w prawie prywatnym UE? 146 4.2.2.1. Nowe europejskie ius commune jako common core prawa prywatnego UE 148 4.2.2.2. Jedność w różnorodności? 156 4.3. Argument „państwa narodowego” 161 4.3.1. Współczesne rozumienie państwa 161 4.3.2. Prawo prywatne UE a państwo narodowe 173 4.4. Argument „imperium” 179 III. PRAWO PRYWATNE UNII EUROPEJSKIEJ JAKO FUNDAMENT INTEGRACJI W SFERZE SPOŁECZNEJ Rozdział 5. Sfera społeczna a kwestia rozdziału publiczne/prywatne w prawie Unii Europejskiej 189 5.1. Sfera społeczna UE 189 5.2. Społeczeństwo obywatelskie/cywilne w prawie UE 190 Rozdział 6. Rola prawa prywatnego Unii Europejskiej w kreacji wspólnego społeczeństwa cywilnego 195 6.1. Prawo prywatne UE jako kwestia sprawiedliwości 195 6.2. Prawo prywatne UE jako wyraz wspólnej tożsamości 201 Zakończenie 211 Bibliografia 215