Pamięć lat nazizmu w niemieckim filmie fabularnym lat 1946–1965

W jaki sposób niemieccy twórcy filmowi dwóch pierwszych dziesięcioleci po zakończeniu II wojny światowej opowiadali o niedawnej przeszłości? Które tematy z nią związane były szczególnie często podejmowane w filmach fabularnych, a jakie pozostały przemilczane? W jaki sposób bieżąca polityka oddziaływała na audiowizualne reprezentacje autentycznych wydarzeń oraz fikcjonalne narracje osadzone w realiach III Rzeszy? Na te pytania próbuje odpowiedzieć autor niniejszej książki. Została ona podzielona na trzy części: okres do 1949 r. (filmy powstałe w strefach okupacyjnych), kinematografie Niemieckiej Republiki Demokratycznej do połowy lat 60. (cezurą jest XI Plenum Komitetu Centralnego SED) oraz Republiki Federalnej Niemiec (do pojawienia się tzw. Nowego Kina Niemieckiego). Walorem pracy jest komparatystyczne zintegrowanie rozważań dotyczących kina RFN i NRD wokół kilku zagadnień tematycznych, m.in. mitu o „dobrym Wehrmachcie”, przedstawień ruchu oporu oraz reprezentacji obozów koncentracyjnych. Bazę źródłową monografii stanowi ponad sto pełnometrażowych filmów fabularnych oraz najważniejsze recenzje opublikowane w głównych tytułach prasowych obu krajów.

Podziękowania 8 Wprowadzenie 10 Rozdział I. Okres 1945–1949: kino doby denazyfikacji w strefach okupowanych Niemiec 38 1.1. Mordercy są wśród nas: traumy pośród ruin 61 1.2. Projektowanie modelowej przeszłości 81 1.3. W kostiumie melodramatu 88 1.4. Między pokoleniami 96 1.5. Problem antysemityzmu 109 1.6. Obrazy obozów 112 Rozdział II. Kino Niemieckiej Republiki Demokratycznej do 1965 roku: antyfaszyzm jako doktryna 124 2.1. Bohaterscy oponenci Hitlera 137 2.2. Honor munduru 154 2.3. Nowi sojusznicy: ZSRR 167 2.4. Wróg zewnętrzny: mordercy są wśród nich 172 2.5. Kraj po denazyfikacji: NRD jako alternatywa 184 2.6. Problem antysemityzmu 193 2.7. Obrazy obozów 197 Rozdział III. Kino Republiki Federalnej Niemiec do 1965 roku: przemilczenia i mitologizacje 214 3.1. Bohaterscy oponenci Hitlera 229 3.2. Honor munduru 246 3.3. Nowi sojusznicy: NATO 274 3.4. Wróg zewnętrzny: opowieści rosyjskie 282 3.5. Kraj po denazyfikacji: mordercy (nadal) są wśród nas 290 3.6. Problem antysemityzmu 311 3.7. Obrazy obozów 314 Zakończenie 326 Bibliografia 350 Filmografia 384 Indeks filmów 390 Indeks osób 402 Summary 416 O autorze 418