Polacy na Litwie w świetle współczesnych przemian – szanse, wyzwania, zagrożenia. Analiza strategiczna

Niniejsza publikacja stanowi zbiór poruszanych w czasie konferencji zagadnień, poddanych analizie naukowej i przekształconych w rekomendacje eksperckie. Konferencja została zorganizowana przez Fundację „Pomoc Polakom na Wschodzie” im. Jana Olszewskiego we współpracy ze Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego oraz Wydziałem Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu Łódzkiego. Udział w niej wzięli naukowcy, dziennikarze, edukatorzy, politycy, przedstawiciele biznesu i liderzy opinii publicznej, a także studenci z Polski i Litwy. Zagadnienia, zgodnie z założeniami konferencji, zostały podzielone na sześć kluczowych obszarów, omówionych – odpowiednio – w sześciu rozdziałach. Dokument kompleksowo analizuje sytuację mniejszości polskiej na Litwie, przedstawiając wielowymiarowe wyzwania i rekomendacje w kluczowych obszarach strategicznych. Według spisu ludności z 2021 roku Polacy stanowią 6,52% mieszkańców Litwy (183 421 osób) i pozostają największą mniejszością narodową tego kraju. Opracowanie wskazuje na złożoność sytuacji mniejszości, która wynika z historycznego bagażu wzajemnych relacji, uprzedzeń i geopolitycznych uwarunkowań. Kluczowym dokumentem pozostaje traktat polsko-litewski z 1994 roku, który określa prawa mniejszości, choć jego zapisy często są różnie interpretowane przez obie strony.

Wstęp 7 I. Mniejszość polska w polityce Polski i Litwy 11 II. Geopolityczne aspekty bezpieczeństwa Polaków na Litwie 17 III. Polskie media na Litwie w dobie dezinformacji 21 IV. Strategie rozwoju oświaty polskiej na Litwie 25 V. Misja, wizja i wartość – potencjał społeczności polskiej na Litwie 29 VI. Młodzi mają głos – Wileńszczyzna 2050 33 Uczestnicy konferencji 37 Įvadas 39 I. Lenkų tautinė mažuma Lenkijos ir Lietuvos politikoje 43 II. Geopolitiniai Lietuvos lenkų saugumo aspektai 49 III. Lenkiška žiniasklaida Lietuvoje dezinformacijos laikotarpiu 53 IV. Lenkų švietimo Lietuvoje plėtros strategija 57 V. Misija, vizija ir vertybės. Lenkų bendruomenės Lietuvoje potencialas 61 VI. Jaunimas turi balsą – Vilniaus kraštas 2050 65 Introduction 67 I. Polish minority in the politics of Poland and Lithuania 71 II. Geopolitical aspects of the security of Poles in Lithuania 77 III. Polish media in Lithuania in the era of disinformation 81 IV. Strategies for the development of Polish education in Lithuania 85 V. Mission, vision and value – the potential of the Polish community in Lithuania 89 VI. Youth have a voice – Vilnius Region 2050 93