Od prawicy do lewicy

Czy w swoich wypowiedziach politycy identyfikujący się z prawicą bądź lewicą faktycznie manifestują poglądy właściwe dla deklarowanej opcji? Jak to możliwe, że partie uznawane przez wyborców i ekspertów za prawicowe mają ekonomicznie lewicowe elektoraty? Czy tzw. „socjal” zawsze należy wiązać z ideologią socjalizmu? W prezentowanej książce można znaleźć odpowiedzi na te i inne pytania dotyczące polskiego dyskursu parlamentarnego w latach 2015–2017.

Wstęp 9 1. Ideologia. Prawica i lewica 13 1.1. Ideologia, orientacja ideologiczna, myślenie polityczne 13 1.2. Lewica i prawica – ustalenia teoretyczne 15 1.3. Podział lewica-prawica w Polsce 22 1.4. Lewicowość i prawicowość a struktura społeczeństwa 24 1.5. Kto to „lewica”? Kto to „prawica”? 25 1.6. Lewica i prawica w polskim parlamencie w VIII kadencji Sejmu (okres 2015–2017) 29 2. Analiza dyskursu ideologicznego 31 2.1. Od systemu języka do działania komunikacyjnego 32 2.2. Akty mowy w gramatyce komunikacyjnej 34 2.3. Od koncentracji na tekście jako gotowym dziele do procesualności tekstu 37 2.4. Od socjolingwistyki do krytycznej analizy dyskursu 41 2.5. Analiza zawartości 46 3. Hipotezy i metoda badawcza 53 3.1. Hipotezy 53 3.2. Charakterystyka materiału badawczego 54 3.3. Normalizacja materiału badawczego 57 3.4. Metoda badawcza – schemat ogólny 58 3.5. Metoda badawcza – opis szczegółowy 59 3.6. Ograniczenia metody 65 4. Koncepcja znaczników ideologicznych 69 4.1. Operacjonalizacja założeń ideologicznych 69 4.2. Znaczniki ideologiczne – ujęcie kategorialne 70 4.3. Znaczniki ideologiczne a oś lewica-prawica 71 5. Analiza lingwistyczna 77 5.1. Analiza paradygmatyczna 78 5.2. Analiza syntagmatyczna 79 6. Profile ideologiczne klubów parlamentarnych 81 6.1. Orientacja ideologiczna partii Prawo i Sprawiedliwość 81 6.1.1. Konserwatyzm w orientacji ideologicznej partii Prawo i Sprawiedliwość 82 6.1.2. Socjalizm w orientacji ideologicznej partii Prawo i Sprawiedliwość 88 6.1.3. Liberalizm w orientacji ideologicznej partii Prawo i Sprawiedliwość 90 6.1.4. Profil ideologiczny partii Prawo i Sprawiedliwość 93 6.2. Orientacja ideologiczna partii Platforma Obywatelska 95 6.2.1. Konserwatyzm w orientacji ideologicznej partii Platforma Obywatelska 97 6.2.2. Socjalizm w orientacji ideologicznej partii Platforma Obywatelska 100 6.2.3. Liberalizm w orientacji ideologicznej partii Platforma Obywatelska 101 6.2.4. Profil ideologiczny partii Platforma Obywatelska 106 6.3. Orientacja ideologiczna partii Kukiz15 108 6.3.1. Konserwatyzm w orientacji ideologicznej partii Kukiz15 109 6.3.2. Liberalizm w orientacji ideologicznej partii Kukiz15 115 6.3.3. Profil ideologiczny partii Kukiz15 121 6.4. Orientacja ideologiczna partii Nowoczesna 124 6.4.1. Konserwatyzm w bazie ideologicznej partii Nowoczesna 125 6.4.2. Liberalizm w orientacji ideologicznej partii Nowoczesna 127 6.4.3. Profil ideologiczny partii Nowoczesna 136 6.5. Orientacja ideologiczna partii Polskie Stronnictwo Ludowe 138 6.5.1. Konserwatyzm w bazie sądów ideologicznych partii Polskie Stronnictwo Ludowe 139 6.5.2. Socjalizm w bazie sądów ideologicznych partii Polskie Stronnictwo Ludowe 143 6.5.3. Liberalizm w bazie sądów ideologicznych partii Polskie Stronnictwo Ludowe 144 6.5.4. Profil ideologiczny partii Polskie Stronnictwo Ludowe 148 7. Lewicowość i prawicowość polskich partii politycznych 151 7.1. Lewicowość i prawicowość w profilu ideologicznym partii Prawo i Sprawiedliwość 152 7.2. Lewicowość i prawicowość w profilu ideologicznym partii Platforma Obywatelska 154 7.3. Lewicowość i prawicowość w profilu ideologicznym partii Kukiz15 155 7.4. Lewicowość i prawicowość w profilu ideologicznym partii Nowoczesna 157 7.5. Lewicowość i prawicowość w profilu ideologicznym partii Polskie Stronnictwo Ludowe 159 Wnioski 163 Bibliografia 171 Aneks 1. Wykaz debat parlamentarnych zawartych w bazie materiałowej 175 Aneks 2. Znaczniki ideologiczne konserwatyzmu, socjalizmu i liberalizmu 177 Aneks 3. Dychotomiczny schemat lewicy i prawicy w wymiarze ideologiczno-doktrynalnym 185