Dionizos ‒ „Agathos Daimon”

Nasza opowieść o Agathos Daimon nie będzie miała charakteru chronologicznego. Nie jest to wyrazem lekceważenia tego, co o bogach przekazały nam najstarsze źródła literackie, a więc Homer i Hezjod; jednak to, co jest możliwe przy opracowywaniu tematu innych bogów greckich – próba zrozumienia ich pierwotnych funkcji na podstawie świadectw przekazanych przez tych właśnie autorów, w przypadku Dionizosa możliwe nie jest. Ponadto nie jest naszym zamiarem ukazanie wizerunku boga czy to u poszczególnych autorów, czy też w poszczególnych epokach literackich. Sądzimy bowiem, że takie podejście mogłoby jedynie zamazać obraz, jaki staramy się nakreślić. W naszej rozprawie wykorzystujemy więc wszelkie zachowane źródła, począwszy od tabliczek z pismem linearnym B, poprzez najstarsze źródła literackie, a skończywszy na autorach z pierwszych wieków chrześcijaństwa.

Przedmowa 10 Część I. O bogu, który przynosił ludziom radość 14 1. Dionizos jako bóg wina w najstarszych zabytkach literackich i ikonograficznych 16 2. Problem pochodzenia kultu boga 25 3. Dawcy dóbr wszelakich, czyli o indoeuropejskich wyobrażeniach bóstwa związanego z wegetacją 27 4. Od tłoczni do orchestry, czyli od Dionizjów Wiejskich do Dionizjów Miejskich 73 4. a. Lenaje (L»naia) 82 4. b. Zamaskowany Dionizos 86 5. Anthesteria (’Aνθεστήρια) –„Święto Dionizosa Limnaios” 91 5. a. Pitchoigia (Piqoig…a) – „Dzień Otwierania Beczek” (11 Anthesterion) 94 5. b. Choes (CÒej) – „Dzień Dzbanów” (12 Antesterion) 98 5. c. Chytroi (CÚtroi) – „Dzień Garnków” (13 Anthesterion) 108 6. Oschoforia (’Ωσχοφόρια) – „Święto Przynoszenia Winnych Gron” (7. Pyanepsion) 120 7. Właściwości wina ofiarowanego ludziom 126 7. a. Wino i bóg Dionizos jako dawcy radości (c£rma; g£noj; τέρψις βίου) 126 7. b. Wino najlepszym lekarstwem (οἶνος οὖν ἄριστον φάρμακον; φάρμακον ἀντίδοτον) 128 7. c. Radość i utrapienie (c£rma kaˆ ¥cqoj), czyli dwoista natura wina, jako prawda o korzystających z daru boga, a nie o bogu 134 7. d. Wino przyczyną szaleństwa i nieszczęść (μαινόμενος ὁ οἶνος, οἶνος μάργος) 138 7. e. Wino i bóg Dionizos synonimami pokoju 142 8. Sympozjon – jako radość „wspólnego picia” pod opieką Dobrego Bóstwa 143 9. Dionizos Bakchos i misteria bakchiczne 148 9 a. „Orficy i bakchoi?” 159 9. b. Orfeusz jako założyciel misteriów i twórca Hieroi Logoi 164 9. c. „Ci wokół Orfeusza” 172 9. d. Problem „mitu orfickiego” i jego związek z misteriami 174 Część II. Na tropie „menad” podążających na Agrionia 196 Obraz rytu sparagmosu i omofagii oraz jego desakralizacja w przekazach literackich 198 Menadyczna orejbazja i thiasos 201 Σπαραγμός i ὠμοαγία 209 Projtydy i Melampus 220 Minyady z Orchomenos 234 Agronia 236 Theomachoi (Likurg, Orfeusz, Penteusz) 241 Spis ilustracji 268 Bibliografia 270 I. Wykaz skrótów 270 II. Teksty źródłowe 273 III. Przekłady 293 IV. Słowniki i encyklopedie 297 V. Monografie 297 VI. Artykuły 309 Indeks autorów nowożytnych 344 Indeks verborum 352 Indeks nazw własnych 356