Rebelia i reakcja

Książka to studium plebejskiego doświadczenia politycznego w czasie rewolucji lat 1905–1907. Autor analizuje uczestnictwo robotników w życiu publicznym i ideologiczne obrazy świata u progu „politycznej nowoczesności”. Wtedy to stare podstawy ładu społeczno-politycznego zaczęły kruszeć, nowe grupy ludności domagały się politycznego głosu i ukształtowały się języki polityczne nowoczesnych obozów ideowych. Nowe formy polityki spotkały się z silną, konserwatywną reakcją, która na długi czas ukształtowała polską sferę publiczną. Ponadto w rzadko spotykany sposób łączy naukową głębię i precyzję analizy z komunikatywnością oraz społeczno-polityczną doniosłością. Wydarzenia tamtych lat i ich konsekwencje potraktowane w niej zostały jako synekdocha zjawisk o znacznie szerszym zakresie i o fundamentalnym znaczeniu dla konstytucji współczesnego świata: mechanizmów i narzędzi walki klasowej, procesów budowy państwa, konstrukcji tożsamości narodowej i – co niezwykle istotne – wzajemnych relacji między walką o materialne interesy klas podporządkowanych a kształtowaniem się formacji nacjonalistyczno-populistycznych. Wychodząc od plebejskiego doświadczenia politycznego, autor dociera do przemian politycznych wyobrażeń Narodowej Demokracji i źródeł sukcesów ideowo-politycznych tego ugrupowania. Praca nie tylko wzbogaca naszą wiedzę o rewolucji 1905 r., ale skłania też do namysłu nad całkiem aktualnymi zagadnieniami, dotyczącymi np. współczesnej społeczno-politycznej kondycji Polski.

Podziękowania 9 WPROWADZENIE 13 Plebejskie doświadczenie polityczne 17 Rebelia 1905 24 Tendencja demokratyczna i jej wrogowie 28 Historiograficzna widzialność plebsu 39 REBELIA 49 PROLETARIACKA SFERA PUBLICZNA 49 Proletaryzacja 52 Nowe repertuary kontestacji 58 Pierwszy strajk i podmiotowość strajkujących 66 Ulica i fabryka 77 Demokratyczne podmiotowości i instytucje 91 Formy samorządu i przejmowania kontroli nad miejscem pracy 108 Emancypacja intelektualna 117 Bycie razem publicznie – podsumowanie 121 DRUKOWANY SOCJALIZM 127 Działanie odezw 129 Prasa na ulicach 135 Odczarowanie cara 144 Mapowanie poznawcze 148 Powołanie podmiotu i udział w polityce 152 Upodmiotowienie robotników w strukturach językowych 158 Idea rewolucji i jej bohaterowie 168 Klasowa wspólnota wyobrażona 175 Robotnicza opinia i przesuwanie granic tego, co publiczne 179 Polaryzacja sfery publicznej 183 Nowe poczucie siebie – podsumowanie 190 PROLETARIACKA BIOGRAFIA I DZIELENIE POSTRZEGALNEGO 194 Wielość opowieści 197 Stracone złudzenia i drogi ucieczki 204 Recyrkulacje wiedzy 207 Przekraczanie siebie 211 Świadoma droga do świata pisania 213 Polityka, biografia i emancypacja – podsumowanie 217 REWOLUCJA 223 REWOLUCJA POLA POLITYCZNEGO 223 Dynamika buntu 228 Jednocząca opozycja 231 Krystalizacja politycznych tożsamości 239 SDKPiL 242 PPS 248 Ruch narodowy 252 Naród za wszelką cenę 271 Eskalacja konfliktu wewnątrzklasowego 280 Lokaut i reakcja 285 Przekształcenie pola politycznego – podsumowanie 291 REAKCJA 297 DWOISTOŚĆ LUDU I DEMOKRATYCZNY NADMIAR 297 Wyzwanie demokratyzacji i zmiana pojęciowa 304 Czym jest lud? 312 Paradoks demokracji 326 Korzenie totalitaryzmu 332 PONOWNE OBSADZENIE PUSTEGO MIEJSCA 337 Myśli nowoczesnych Polaków 341 Narodowy absolut w czasach kryzysu 345 Podmiot, walka, polityczność 352 Zmagania z tym, co polityczne 359 Ponowne obsadzenie miejsca uzasadnienia 365 NARODOWA DEMOKRACJA W OBLICZU REBELII 375 Koniunktura kryzysu – moment polityczny 377 Próg rewolucji 383 Bunt mas 387 Okiełznać żywioł 393 Lud pod kontrolą 397 Rekonfiguracja: Narodowa Demokracja jako nowocześni konserwatyści 407 ZAKOŃCZENIE 421 EFEKT ODWRÓCENIA 421 Żydzi i motłoch 428 Liberalna trwoga mas 437 Patogeneza polskiej sfery publicznej 449 Omówienie bazy źródłowej 459 Odezwy polityczne 460 Materiały biograficzne 462 Prasa 463 Pozostałe materiały 463 Wykaz skrótów 465 Bibliografia 467 Summary. Rebellion and Reaction. The 1905 Revolution in Russian Poland and Plebeian Political Experience 505 Indeks nazwisk 513