Rewitalizacja zdegradowanych obszarów miejskich. Zagadnienia teoretyczne

Jednym z instrumentów służących poprawie jakości i atrakcyjności środowiska miejskiego oraz restrukturyzacji przestrzennej i funkcjonalnej jest rewitalizacja miejska, obejmująca działania w zakresie odnowy zdegradowanych obszarów miejskich. Temu właśnie zagadnieniu poświęcone są obie przekazywane czytelnikowi książki autorstwa Stanisława Kozłowskiego i Anny Wojnarowskiej Rewitalizacja zdegradowanych obszarów miejskich. Zagadnienia teoretyczne, prezentująca teoretyczne aspekty rewitalizacji oraz Anny Wojnarowskiej Rewitalizacja zdegradowanych obszarów miejskich. Przykłady praktyczne, zawierająca przykłady krajowych i zagranicznych programów rewitalizacji obszarów śródmiejskich i staromiejskich. Autorzy polecają obie publikacje przede wszystkim studentom kierunków związanych z gospodarką przestrzenną, architekturą i urbanistyką, przedstawicielom władz lokalnych, pracownikom biur projektowych i firm deweloperskich – zajmującym się szeroko pojętym planowaniem rozwoju miast, a także wszystkim zainteresowanym, którym leży na sercu kwestia poprawy stanu środowiska miejskiego oraz przyszłego zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich.

Wstęp (Anna Wojnarowska) 5 ROZDZIAŁ 1. Problemy rozwoju miast europejskich okresu postindustrialnego (Anna Wojnarowska) 7 1.1. Pierwszy światowy kryzys energetyczny, upadek tradycyjnych gałęzi przemysłu. Raport Bruntland – idea zrównoważonego rozwoju 7 1.2. Cykl rozwoju miejskiego. Rewitalizacja jako narzędzie reurbanizacji 8 1.3. Przyczyny degradacji terenów miejskich 10 ROZDZIAŁ 2. Definicje pojęć podstawowych (Anna Wojnarowska) 13 2.1. Przegląd proponowanych definicji 13 2.2. Cele rewitalizacji 17 2.3. Przestrzenne, społeczne i ekonomiczne aspekty rewitalizacji 19 2.4. Badanie zjawisk kryzysowych. Kryteria identyfikacji obszarów kryzysowych 20 2.5. Uczestnicy procesu rewitalizacji 22 2.6. Zarządzanie procesem rewitalizacji. Operator rewitalizacji 22 2.7. Public relations i partycypacja społeczna w procesie rewitalizacji 26 2.8. Partnerstwo publiczno-prywatne (PPP) w procesie rewitalizacji 29 ROZDZIAŁ 3. Model programu rewitalizacji na poziomie lokalnym (Anna Wojnarowska) 31 3.1. Rewitalizacja jako proces planowania strategicznego 31 3.2. Wyznaczanie granic obszaru rewitalizacji. Obszary pilotażowe 32 3.3. Badania wstępne 33 3.4. Definiowanie priorytetów rewitalizacji 35 3.5. Określenie zadań/projektów rewitalizacji – plan działań 35 3.6. Plan docelowy 36 3.7. Harmonogram działań 39 3.8. Organizacyjne rozwiązania zarządzania procesem rewitalizacji 39 3.9. Proponowane działania promocyjne i mające na celu realizację partycypacji społecznej 40 3.10. Finansowanie procesu rewitalizacji 42 3.11. Monitoring i ewaluacja efektów procesu rewitalizacji. System aktualizacji działań 44 ROZDZIAŁ 4. Prawne uwarunkowania rewitalizacji w Polsce (Anna Wojnarowska) 47 4.1. Rewitalizacja a obowiązujące regulacje prawne 48 4.2. Projekt ustawy o rewitalizacji 51 4.3. Nowe propozycje regulacji ustawowych w zakresie rewitalizacji 53 ROZDZIAŁ 5. Regulacje organizacyjno-prawne rewitalizacji w wybranych krajach Unii Europejskiej (Stanisław Kozłowski) 57 5.1. Niemcy 57 5.1.1. Mieszkalnictwo i początki odnowy miast 57 5.1.2. Rewitalizacja miast niemieckich w okresie ostatnich 20 lat 60 5.2. Francja 71 5.2.1. Początki rewitalizacji powiązanej z programem mieszkalnictwa 71 5.2.2. Ewolucja polityki rewitalizacji w ostatnim 20-leciu 75 5.2.3. Finansowanie 82 5.3. Wielka Brytania 87 5.3.1. Początki i ewolucja programów rewitalizacji 87 5.3.2. Współczesne instytucje i organizacje zarządzające rewitalizacją 91 ROZDZIAŁ 6. Odnowa środowiska miejskiego w świetle polityki Unii Europejskiej oraz w dokumentach Europejskiej Rady Urbanistów (Anna Wojnarowska) 97 6.1. Pierwsze dokumenty UE dotyczące problematyki miejskiej 98 6.2. Najnowsze dokumenty Unii Europejskiej dotyczące problematyki środowiska miejskiego i rewitalizacji. Karta Lipska 2007 104 6.3. Rewitalizacja a współczesne tendencje w urbanistyce 110 6.3.1. Nowa Karta Ateńska 1998 110 6.3.2. Nowa Karta Ateńska 2003 114 ROZDZIAŁ 7. Rewitalizacja a akcesja Polski do Unii Europejskiej (Anna Wojnarowska) 117 7.1. Wykorzystanie funduszy strukturalnych UE w rewitalizacji 117 7.2. Pierwszy okres programowania po przystąpieniu Polski do UE. Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego 2004–2006 118 7.2.1. Działania związane z rewitalizacją miejskich obszarów zdegradowanych w ramach ZPORR 118 7.2.2. Program Rewitalizacji Obszarów Miejskich 121 7.3. Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia 2007–2013 122 7.4. Regionalny Program Operacyjny Województwa Łódzkiego 2007–2013 123 ROZDZIAŁ 8. Humanizacja powojennych osiedli mieszkaniowych (Stanisław Kozłowski) 127 8.1. Negatywne i pozytywne cechy współczesnych osiedli mieszkaniowych 127 8.2. Partycypacja społeczna 133 8.3. Współpraca osiedli z samorządem miasta 134 8.4. Fizyczna odnowa osiedla 135 8.4.1. Rozbudowa osiedla 139 8.5. Problemy komunikacji 142 8.6. Struktura społeczna 143 8.7. Wprowadzanie nowych usług 145 8.8. Pakiet społeczny 148 8.9. Podsumowanie 150 Bibliografia 153