Karta Nauczyciela. Komentarz

W komentarzu omówiono prawa i obowiązki nauczycieli określone w przepisach ustawy – Karta Nauczyciela, w tym m.in. wymagania kwalifikacyjne, zasady awansu zawodowego, nawiązywanie, zmianę i rozwiązywanie stosunku pracy z nauczycielem, warunki pracy, kwestie wynagrodzeń, nagród i odznaczeń, uprawnień socjalnych, urlopów, odpowiedzialności dyscyplinarnej. Autorzy zwracają uwagę na kierunki zmian w funkcjonowaniu szeroko rozumianego systemu oświaty. Opracowanie uwzględnia również zmiany prawne, dotyczące m.in.: zatrudnienia i organizacji pracy, w tym zatrudniania w niepublicznych placówkach, przedłużenie pełnienia stanowiska dyrektora szkoły na jedną następną kadencję, oceny i rozwoju zawodowego – oceny pracy nauczycieli, zasad przygotowania do zawodu nauczyciela. wynagradzania: zasad wynagrodzeń za godziny ponadwymiarowe i zastępstwa, zapewnienia nauczycielom prawa do wynagrodzenia za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe w szerszym niż dotąd zakresie, zwiększenia wysokości nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy oraz podniesienie wysokości odpraw, organizacji zastępstw, ograniczenia realizacji zastępstw w czasie zajęć obowiązkowych. Komentarz napisali praktycy dydaktycy z wieloletnim doświadczeniem w oświacie i szkolnictwie, specjaliści prawa oświatowego, autorzy wielu prac z tego zakresu, m.in.: Meritum. Prawo oświatowe i Współdziałanie w realizacji zadań oświatowych. Publikacja przeznaczona jest dla dyrektorów szkół i placówek oświatowych, pracowników samorządowych, kuratorów oświaty oraz wszystkich zainteresowanych tematyką oświatową.

Spis treści Wykaz skrótów   13 Słowo wstępne   19 Wprowadzenie   25 Wyjaśnienie niektórych pojęć   27 Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela Preambuła   33 Rozdział 1. Postanowienia wstępne   35 Art. 1. [Zakres podmiotowy ustawy]   35 Art. 2. [Wyłączenia podmiotowe]   42 Art. 3. [Definicje ustawowe]   42 Art. 4. [Współdziałanie ze związkami zawodowymi]   44 Art. 5. (uchylony)   48 Rozdział 2. Obowiązki nauczycieli   49 Art. 6. [Obowiązki nauczyciela]   49 Art. 6a. [Ocena pracy nauczyciela]   50 Art. 7. [Dyrektor szkoły]   67 Art. 8. [Nadzór pedagogiczny – odesłanie]   73 Rozdział 3. Wymagania kwalifikacyjne   77 Art. 9. [Kwalifikacje wymagane od nauczycieli]   77 Rozdział 3a. Awans zawodowy nauczycieli   86 Art. 9a. [Stopnie awansu zawodowego nauczycieli]   86 Art. 9b. [Wymagania do awansu zawodowego]   89 Art. 9c. (uchylony)   105 Art. 9ca. [Przygotowanie do zawodu nauczyciela]   105 Art. 9d. [Podanie w arkuszu organizacji szkoły liczby nauczycieli przystępujących do postępowań egzaminacyjnych lub kwalifikacyjnych]   112 Art. 9e–9f. (uchylone)   112 Art. 9fa. [Obowiązek przeprowadzenia lekcji pokazowej]   113 Art. 9g. [Komisje egzaminacyjne i kwalifikacyjne. Dodatkowy staż. Lista ekspertów]   115 Art. 9h. [Nadzór]   127 Art. 9i. [Tytuł profesora oświaty]   132 Rozdział 3b. Awans zawodowy nauczycieli szkół za granicą   134 Art. 9j. [Wymagania do awansu zawodowego nauczycieli szkół za granicą]   135 Art. 9k. [System teleinformatyczny do obsługi postępowań związanych z awansem zawodowym nauczycieli szkół za granicą]   139 Art. 9l. [Wniosek o rozpoczęcie przygotowania do zawodu nauczyciela]   142 Art. 9m. [Czas trwania przygotowania do zawodu nauczyciela w przypadku nauczyciela szkoły za granicą]   143 Art. 9n. [Termin rozpoczęcia przygotowania do zawodu nauczyciela w przypadku nauczyciela szkoły za granicą]   145 Art. 9o. [Plan rozwoju zawodowego nauczyciela szkoły za granicą]   146 Art. 9p. [Kontynuowanie przygotowania do zawodu nauczyciela po podjęciu zatrudnienia w innej szkole]   147 Art. 9pa. [Obowiązek przeprowadzenia lekcji pokazowej]   149 Art. 9q. [Ocena realizacji planu rozwoju zawodowego nauczyciela szkoły za granicą]   151 Art. 9r. [Postępowanie egzaminacyjne lub kwalifikacyjne]   152 Art. 9s. [Komisja egzaminacyjna i komisja kwalifikacyjna]   154 Art. 9t. [Akt nadania stopnia awansu zawodowego nauczycielowi szkoły za granicą]   155 Art. 9u. [Upoważnienie do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu awansu zawodowego nauczycieli szkół za granicą]   156 Art. 9w. [Delegacja ustawowa]   156 Rozdział 4. Nawiązanie, zmiana i rozwiązanie stosunku pracy   163 Art. 10. [Nawiązanie stosunku pracy]   163 Art. 10a. [Zatrudnianie nauczycieli w niesamorządowych publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach]   175 Art. 11. [Wytyczne w zakresie nawiązania i rodzaju stosunku pracy]   178 Art. 11a. (uchylony)   179 Art. 11b. [mLegitymacja nauczyciela]   179 Art. 11c. [Legitymacja służbowa w postaci karty]   181 Art. 12. [Swoboda doboru metod nauczania. Podnoszenie wiedzy]   183 Art. 13. [Termin nawiązania stosunku pracy]   184 Art. 14. [Treść aktu mianowania nauczyciela i umowy o pracę]   184 Art. 15. [Ślubowanie]   185 Art. 16. [Wygaśnięcie stosunku pracy]   186 Art. 17. [Stanowiska kierownicze. Urlop bezpłatny]   186 Art. 18. [Przeniesienie nauczyciela]   215 Art. 19. (uchylony)   220 Art. 20. [Rozwiązanie stosunku pracy. Przeniesienie w stan nieczynny]   220 Art. 21. [Zwrot kosztów przeniesienia]   234 Art. 22. [Uzupełnienie tygodniowego wymiaru zajęć]   235 Art. 23. [Rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem mianowanym]   242 Art. 24–25. (uchylone)   249 Art. 26. [Wygaśnięcie stosunku pracy z mocy prawa]   250 Art. 27. [Rozwiązanie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony]   252 Art. 28. [Odprawa pieniężna]   254 Art. 28a. [Zakaz wypowiedzenia stosunku pracy w 4-letnim okresie poprzedzającym osiągnięcie wieku emerytalnego]   256 Art. 28b. [Wyjątki od zakazu wypowiedzenia stosunku pracy w 4-letnim okresie poprzedzającym osiągnięcie wieku emerytalnego]   257 Art. 28c. [Rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem psychologiem w przypadku orzeczenia kary ograniczenia zakresu czynności w wykonywaniu zawodu psychologa]   258 Rozdział 5. Warunki pracy i wynagrodzenie   259 Art. 29. [Warunki pracy nauczyciela]   259 Art. 30. [Wynagrodzenie nauczyciela]   260 Art. 30a. [Analiza wydatków na wynagrodzenia nauczycieli. Dodatek uzupełniający]   268 Art. 30b. [Kontrola regionalnej izby obrachunkowej]   270 Art. 31. [Gratyfikacja pieniężna dla profesora oświaty]   271 Art. 32. [Wynagrodzenie nauczycieli w urzędach]   271 Art. 33. [Dodatek za wysługę lat]   273 Art. 34. [Dodatek za pracę w trudnych lub uciążliwych warunkach]   274 Art. 34a. [Dodatek dla wychowawcy klasy]   279 Art. 35. [Godziny ponadwymiarowe. Godziny doraźnych zastępstw]   280 Art. 35a. [Wynagrodzenie nauczycieli prowadzących zajęcia finansowane ze środków unijnych]   285 Art. 36. [Układy zbiorowe pracy]   286 Art. 37. (uchylony)   287 Art. 38. [Nabycie prawa do wynagrodzenia]   287 Art. 39. [Zmiana wysokości wynagrodzenia]   288 Art. 39a. [Wynagrodzenie nauczyciela psychologa w okresie tymczasowego zawieszenia prawa wykonywania zawodu psychologa albo ograniczenia zakresu czynności w wykonywaniu zawodu psychologa]   291 Art. 40–41. (uchylone)   291 Art. 42. [Tygodniowy wymiar zajęć. Pensum]   291 Art. 42a. [Obniżenie tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć]   310 Art. 42b. [Praca w porze nocnej]   312 Art. 42c. [Tydzień pracy. Dni wolne od pracy]   313 Art. 42d. [Etaty nauczycieli specjalistów]   314 Art. 43–46. (uchylone)   321 Rozdział 6. Nagrody i odznaczenia   322 Art. 47. [Nagroda jubileuszowa]   322 Art. 48. [Dodatkowe wynagrodzenie roczne]   325 Art. 49. [Fundusz na nagrody dla nauczycieli]   328 Art. 50. (uchylony)   332 Art. 51. [Medal Komisji Edukacji Narodowej]   332 Art. 52. (uchylony)   333 Rozdział 7. Uprawnienia socjalne i urlopy   334 Art. 53. [Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych]   334 Art. 53a. [Świadczenie na start dla nauczyciela odbywającego przygotowanie do zawodu nauczyciela]   338 Art. 54. [Dodatek dla nauczyciela zatrudnionego na terenie wiejskim]   339 Art. 55–62. (uchylone)   341 Art. 63. [Ochrona nauczyciela]   341 Art. 64. [Wymiar urlopu wypoczynkowego]   344 Art. 65. [Uzyskanie prawa do urlopu]   351 Art. 66. [Urlop uzupełniający w trakcie roku szkolnego. Ekwiwalent pieniężny]   352 Art. 66a. [Przesunięcie urlopu na termin późniejszy lub udzielenie urlopu w terminie późniejszym]   354 Art. 67. [Wynagrodzenie za czas urlopu]   355 Art. 67a. [Rozpoczęcie i zakończenie urlopu wychowawczego]   356 Art. 67b. [Rezygnacja z urlopu wychowawczego]   357 Art. 67c. [Urlop wypoczynkowy po urlopie wychowawczym]   357 Art. 67d. [Wniosek o obniżenie wymiaru zatrudnienia nauczycielowi uprawnionemu do urlopu wychowawczego]   358 Art. 67e. [Dni wolne na opiekę nad dzieckiem]   359 Art. 67f. [Uprawnienia związane z rodzicielstwem określone w k.p. przysługujące nauczycielowi]   360 Art. 67g. [Wniosek nauczyciela opiekującego się dzieckiem o obniżenie wymiaru czasu pracy]   361 Art. 68. [Urlop płatny i inne świadczenia na kształcenie. Urlopy bezpłatne]   362 Art. 68a. [Zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej]   364 Art. 68b. [Bezpłatny urlop opiekuńczy]   365 Art. 69. [Przerwy w pracy dla kobiety karmiącej]   366 Art. 70. [Urlop bezpłatny związany z niemożnością zatrudnienia]   367 Rozdział 7a. Finansowanie dokształcania i doskonalenia zawodowego nauczycieli   368 Art. 70a. [Środki na doskonalenie zawodowe nauczycieli]   368 Art. 70b. (uchylony)   371 Art. 70c. [Szkolenia branżowe nauczycieli]   371 Art. 70d. [Delegacja ustawowa]   374 Rozdział 8. Ochrona zdrowia   377 Art. 71. (uchylony)   377 Art. 72. [Dodatkowa pomoc zdrowotna dla nauczycieli]   377 Art. 73. [Urlop dla poratowania zdrowia]   380 Rozdział 9. Dzień Edukacji Narodowej   393 Art. 74. [Dzień Edukacji Narodowej]   393 Rozdział 10. Odpowiedzialność dyscyplinarna   395 Art. 75. [Przesłanki odpowiedzialności dyscyplinarnej]   395 Art. 76. [Kary dyscyplinarne]   402 Art. 77. [Właściwość komisji dyscyplinarnych]   407 Art. 77a. [Wyłączenie stosowania przepisu o powierzaniu prowadzenia spraw należących do właściwości wojewody]   411 Art. 78. [Członkowie komisji dyscyplinarnych]   411 Art. 79. [Odwołanie członka komisji dyscyplinarnej przed upływem kadencji]   417 Art. 80. [Powołanie przewodniczącego komisji dyscyplinarnej i jego zastępców]   421 Art. 81. [Składy orzekające komisji dyscyplinarnych]   423 Art. 82. [Wyłączenie członka składu orzekającego od udziału w rozpoznawaniu sprawy]   425 Art. 83. [Rzecznik dyscyplinarny]   428 Art. 84. [Wyłączenie rzecznika dyscyplinarnego od udziału w sprawie]   429 Art. 85. [Wszczęcie postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego]   430 Art. 85a. [Niezawisłość komisji dyscyplinarnych]   437 Art. 85b. [Postanowienia wydawane przez komisje dyscyplinarne]   442 Art. 85c. [Status obwinionego]   443 Art. 85d. [Prawo do korzystania z pomocy obrońcy]   445 Art. 85e. [Jawność rozprawy]   448 Art. 85f. [Zawieszenie postępowania dyscyplinarnego]   453 Art. 85g. [Dowody]   455 Art. 85h. [Przesłuchanie świadka]   456 Art. 85i. [Stosowanie przepisów k.p.k.]   460 Art. 85j. [Orzeczenia wydawane przez komisje dyscyplinarne]   461 Art. 85k. [Odwołanie do odwoławczej komisji dyscyplinarnej]   466 Art. 85l. [Orzeczenia wydawane przez odwoławczą komisję dyscyplinarną]   469 Art. 85m. [Odwołanie do sądu powszechnego]   472 Art. 85n. [Wznowienie postępowania dyscyplinarnego]   474 Art. 85o. [Przedawnienie odpowiedzialności dyscyplinarnej]   480 Art. 85p. [Wynagrodzenie przewodniczących komisji dyscyplinarnych oraz składów orzekających i rzeczników dyscyplinarnych]   484 Art. 85q. [Świadczenia przysługujące w przypadku uniewinnienia]   486 Art. 85r. [Koszty postępowania]   488 Art. 85s. [Zatarcie kar dyscyplinarnych]   491 Art. 85t. [Zawieszenie nauczyciela w pełnieniu obowiązków]   493 Art. 85u. [Wynagrodzenie nauczyciela w czasie zawieszenia w pełnieniu obowiązków]   498 Art. 85v. [Delegacja ustawowa – szczegółowy tryb prowadzenia postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego]   502 Art. 85w. [Centralny rejestr orzeczeń dyscyplinarnych]   502 Art. 85x. [Uzyskanie informacji z rejestru]   505 Art. 85y. [Wniosek o udzielenie informacji z rejestru]   506 Art. 85z. [Wprowadzenie i usunięcie informacji z rejestru]   507 Rozdział 11. Uprawnienia emerytalne   509 Art. 86. [Prawo do zaopatrzenia emerytalnego]   509 Art. 87. [Odprawa emerytalna]   510 Art. 88. [Warunki przejścia na wcześniejszą emeryturę]   519 Art. 88a. [Warunki przyznania emerytury stażowej]   522 Art. 89. (uchylony)   526 Art. 90. [Tajne nauczanie – dodatek do emerytury]   526 Art. 91. (uchylony)   527 Rozdział 11a. Przepisy szczególne   528 Art. 91a. [Nauczyciele w urzędach, komisjach egzaminacyjnych]   528 Art. 91b. [Ograniczony zakres stosowania ustawy, nauczyciele w szkołach]   530 Art. 91c. [Stosowanie przepisów kodeksu pracy]   532 Art. 91d. [Kompetencje organów jednostek samorządu terytorialnego]   536 Rozdział 12. Przepisy epizodyczne, przejściowe i końcowe   540 Art. 92. (uchylony)   540 Art. 92a. [Nagroda specjalna z okazji 250. rocznicy utworzenia Komisji Edukacji Narodowej]   540 Art. 92b. [Przygotowanie środków finansowych na wypłatę nagrody specjalnej]   541 Art. 92c. [Źródła pochodzenia środków finansowych na wypłatę nagrody specjalnej]   541 Art. 92d. [Dotacja celowa na wypłatę nagrody specjalnej]   542 Art. 92e. [Przetwarzanie danych osobowych nauczycieli w związku z naliczaniem i rozliczaniem dotacji celowej na wypłatę nagrody specjalnej]   544 Art. 92f. [Jednostka samorządu terytorialnego wykonująca zadania organu rejestrującego w przypadku zespołu placówek oświatowych]   545 Art. 92g. [Niewliczanie wydatków wynikających z wypłaty nagrody specjalnej do wydatków bieżących jednostki samorządu terytorialnego i budżetu państwa]   546 Art. 92h. [Przyznanie nagrody specjalnej osobom niebędącym nauczycielami]   546 Art. 93. (uchylony)   547 Art. 93a. [Zwiększenie wynagrodzenia nauczycieli w 2022 r.]   547 Art. 93b. [Przydzielenie godzin ponadwymiarowych w wyższym wymiarze w szkole ponadpodstawowej w roku szkolnym 2023/2024]   547 Art. 93c. [Przejście na emeryturę stażową]   548 Art. 93d. [Czasowa dopuszczalność zatrudniania nauczycieli specjalistów w placówkach niepublicznych na innej podstawie niż umowa o pracę]   548 Art. 94. [Kwalifikacje nauczycieli – przepis przejściowy]   550 Art. 95. (uchylony)   550 Art. 96. [Dostosowanie form zatrudnienia nauczycieli do nowych przepisów]   550 Art. 97–98. (uchylone)   551 Art. 99. [Zachowanie dotychczasowych uprawnień lub świadczeń branżowych]   551 Art. 100. [Moment nabycia nowych świadczeń]   552 Art. 101. [Przepis uchylający]   552 Art. 102. [Wejście w życie ustawy]   552 Komentarz końcowy   553 Autorskie resumé   555 Zestawienie aktów prawnych   557 Wykaz wybranych orzeczeń   564 Wykaz rozstrzygnięć nadzorczych   571 Bibliografia   573 Skorowidz rzeczowy   577 Autorzy   583