Nowoczesne nauczanie

Książka przedstawia współczesne spojrzenie na proces uczenia się uczniów w kontekście ich potrzeb, motywacji, celów oraz korzyści, z jakimi powinni się spotkać w szkole. Spowodowana pandemią przerwa realnego uczenia w klasie wymusiła potrzebę stosowania nowych rozwiązań w nauczaniu. Omówione w publikacji nowoczesne nauczanie powinno bazować na relacjach, współpracy i wspólnym poszukiwaniu rozwiązań, testowaniu różnych możliwości, pracy w kulturze błędów i korzystaniu z nieustannej informacji zwrotnej udzielanej sobie nawzajem. Czytelnik znajdzie w książce odpowiedzi m.in. na takie pytania jak: • co decyduje o rozwoju faktycznej chęci uczenia się uczniów; • jak zorganizować przestrzeń klasy, żeby uczniowie chcieli się uczyć; • dlaczego brak ocen motywuje uczniów do uczenia się i jak tego dokonać; • w jaki sposób budować relacje z uczniami, żeby sprzyjały ich zaangażowaniu w proces uczenia się; • dlaczego pytania uczniów są ważniejsze od ich odpowiedzi. Publikacja jest przeznaczona dla nauczycieli, dyrektorów szkół, szkoleniowców, a także studentów kierunków pedagogicznych.

WSTĘP ...................................................................................... 11 1. Kluczowe pytania o istotę funkcjonowania szkoły i nauczycieli ........................................................... 11 2. Nie ucz tego, ucz, jak ....................................................... 22 I ORGANIZACJA PROCESU ........................................................... 33 1. Nauczanie czy uczenie się uczniów ................................... 33 2. Tajemnice organizacji procesu .......................................... 39 3. Non scholae, sed vitae discimus ........................................ 51 II BUDOWANIE RELACJI ................................................................ 55 1. Być jak uczniowie ............................................................. 55 2. Nauczyciel na trudne czasy .............................................. 63 3. Cyfrowy wymiar relacji .................................................... 65 III TOWARZYSZENIE UCZNIOWI W ROZWOJU ................................ 71 1. Czynniki stymulacji zaangażowania uczniów .................... 71 2. Pozyskiwanie uczniów ...................................................... 82 IV KORZYSTANIE ZE ŹRÓDEŁ I PRZETWARZANIE INFORMACJI ...... 94 1. Kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji ......................................................................... 94 2. Rozumienie treści a kompetencje XXI wieku ................. 100 3. Promowanie krytycznego myślenia ................................. 117 4. Biblioteka a zarządzanie informacją ................................ 124 V ROZWIJANIE KOMPETENCJI UCZNIÓW .................................... 134 1. Podstawy angażowania uczniów i nauczycieli ................. 134 2. Uczenie się uczniów ....................................................... 143 3. Osobiste zaangażowanie ucznia ...................................... 149 VI PRACA Z PYTANIAMI ............................................................... 156 1. Pytania zadawane przez nauczycieli ................................ 156 2. Znaczenie pytań w procesie uczenia się ......................... 166 VII UWAŻNOŚĆ, SŁUCHANIE, ROZMOWA ...................................... 174 1. Znaczenie słów ............................................................... 174 2. Szkoła jako społeczność dialogu ..................................... 188 3. Korzystanie z ciszy ......................................................... 192 VIII DBAŁOŚĆ O WSPÓLNE DZIAŁANIA UCZNIÓW .......................... 195 1. Współpraca w klasie ....................................................... 195 2. Czynniki wspierające zespołowe uczenie się ................... 212 IX UNIKANIE OCEN ..................................................................... 220 1. Ocenianie jako element ukrytego programu szkoły ........ 220 2. Psychologiczne aspekty oceniania ................................... 229 3. Pożyteczne ocenianie ...................................................... 237 4. Informacja zwrotna ........................................................ 241 X DBAŁOŚĆ O PRZESTRZEŃ ........................................................ 250 1. Ważny aspekt organizacji pracy szkoły ........................... 250 2. Przestrzeń edukacyjna przyjazna uczeniu się ................... 256 3. Szkoła jako przestrzeń dorastania i rozwoju ................... 263 XI PRACA Z BŁĘDEM .................................................................... 272 1. Błąd jako sytuacja uczenia się przez doświadczenie ........ 272 2. Kultura błędu ................................................................. 275 3. Odwracanie błędnych koncepcji ..................................... 286 XII PRZYGOTOWANIE UCZNIA DO SAMODZIELNEGO UCZENIA SIĘ ............................................................................ 291 XIII WSPIERANIE PROCESU UCZENIA SIĘ I ROZWOJU UCZNIÓW ..... 306 1. Podstawy rozwoju autonomii uczniów ........................... 306 2. Nic nie dzieje się samo przez się .................................... 311 3. Metody pracy wspierające rozwój i zaangażowanie uczniów .......................................................................... 315 4. Organizacja środowiska uczenia się i rozwoju ................ 322 5. Wspieranie rozwoju ucznia ............................................. 332 6. Podstawy rozwoju kompetencji nauczycielskich ............. 337 7. Tworzenie środowiska edukacyjnego .............................. 343 XIV ROZWIJANIE WARSZTATU ....................................................... 347 1. Warsztat pracy a rozwój kompetencji uczniowskich ....... 347 2. Profesjonalizacja procesu rozwoju .................................. 354 XV SZKOŁA PEŁNA INNOWACJI ..................................................... 363 1. Kierunki edukacji przyszłości ......................................... 363 2. Szkoła dla innowatora .................................................... 366 3. Samodzielność myślenia ................................................. 370 4. Rozwiązywanie problemów ............................................ 372 5. Zarządzanie sobą ............................................................ 373 6. Współpraca ..................................................................... 376 7. Liderstwo ....................................................................... 378 POSŁOWIE ............................................................................... 381 BIBLIOGRAFIA ......................................................................... 385 SPIS TABEL, SCHEMATÓW I RYSUNKÓW ................................... 391