ebook OderÜbersetzen 2025/11 Theater und Übersetzung / Teatr i przekład

Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego

Rok wydania: 2025

Jedenasty tom serii naukowej \"OderÜbersetzen\" poświęcony jest przekładowi w teatrze i dla teatru – rozumianemu jako przestrzeń transferu języka, kultury i doświadczenia. Publikacja dokumentuje najważniejsze zjawiska ostatnich lat w polsko-niemieckim środowisku translatorskim, łącząc refleksję naukową z analizą praktyki przekładowej i teatralnej.

Centralną część tomu stanowią teksty poświęcone tłumaczeniu dramatów, wielojęzyczności scenicznej oraz teatrowi jako medium pamięci i interwencji społecznej. Autorzy i autorki analizują m.in. współczesny teatr migrantów w Niemczech (Eliza Szymańska), strategie przekładu dramatów antycznych i współczesnych reinterpretacji antyku (Jacek Kaduczak), a także problem reprezentacji Holocaustu w teatrze i w sztuce (Krzysztof Tkaczyk).

Tom zawiera również przekłady literackie niepublikowanych dotychczas utworów, rozmowy z ludźmi teatru i tłumaczami, artykuły powstałe w oparciu o zasoby Archiwum im. Karla Dedeciusa, poświęcone m.in. zbiorom związanym z Wisławą Szymborską oraz historii tłumaczenia Wesela Stanisława Wyspiańskiego. Na szczególną uwagę zasługują również: obszerny artykuł Karola Sauerlanda poświęcony relacjom Zbigniewa Herberta i Karla Dedeciusa, a także niepublikowane dotąd w języku niemieckim teksty Edwarda Balcerzana o sztuce przekładu oraz Aleksandra Fiuta o Czesławie Miłoszu.

Jedenasty tom \"OderÜbersetzen\" to wielogłosowa publikacja ukazująca przekład jako doświadczenie artystyczne, społeczne i kulturowe. Stanowi inspirującą lekturę dla badaczy, tłumaczy i wszystkich zainteresowanych współczesną translatologią oraz teatrem.

Publikacja na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 (CC BY) (pełna treść wzorca dostępna pod adresem: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/pl/).

Spis treści ebooka OderÜbersetzen 2025/11

Edytorial 6
Bożena Chołuj: Abschied von Martin Pollack 10
Martin Pollack: Gespräch mit meinem Marder 13

Karl-Dedecius-Preis 2022 und 2024
Monika Sznajderman: Laudatio für Elżbieta Kalinowska 20
Elżbieta Kalinowska: Podziękowanie 24
Małgorzata Sikorska-Miszczuk: Laudacja dla Andreasa Volka 26
Andreas Volk: Dankesrede 28
Katja Petrowskaja: Laudatio auf Urszula Poprawska 30
Urszula Poprawska: Dankesrede 33
Daniel Kampa: Laudatio für Lothar Quinkenstein 36
Lothar Quinkenstein: Dankesrede 40

Kunst des Übersetzens
Rolf Fieguth: Vorwort des Übersetzers 46
Juliusz Słowacki: Do Autora \"Irydiona\". List II-gi / 48
Rolf Fieguth: An den Autor des \'Irydion\'. IIer Brief 49
Aleksandra Lukoszek: \"Fischer Fritz, czyli o rybaku Fritzu\" Raphaeli Bardutzky. Od tłumaczki słów kilka 58
Raphaela Bardutzky: Fischer Fritz. Sprechtheater / 60
Aleksandra Lukoszek: \'Fischer Fritz, czyli o rybaku Fritzu\' 61

Schwerpunkt: Theater und Übersetzung
Eliza Szymańska: Refleksja – rebelia – interwencja. O liminalności i poczuciu sprawczości w twórczości teatralnej polskich migrantów i migrantek w Niemczech 84
Magdalena Gabrysiak: »Wörtlichkeit vor Augen«: Das Drama
und die Übersetzungstheorie Walter Benjamins 99
Jacek Kaduczak: Teby wiecznie żywe? Strategie tłumaczeniowe dramatów antycznych i współczesnych sztuk inspirowanych antykiem na przykładzie \"Antygony\" Sofoklesa, \"Lajosa\" Rolanda Schimmelpfenniga i \"forecast: ödipus\" Thomasa Köcka 112
Krzysztof Tkaczyk: Aufbrüche ganz unerwartet. Peter Handkes (\'Quodlibet\') und Wojciech Albińskis (\'Oświęcimki\') HolocaustAssoziationen 131

Übersetzung als Erfahrung
Arkadiusz Porada / Hela Pyrka: Teatr na granicy. Studium przypadku wokół \"Republiki Marzeń\" 144
Antonina Balfanz: Przetłumaczyć \"Gołe baby\", czyli jak oswoić bańki 156

Im Gespräch
Frauke Adesiyan / »Man kriecht regelrecht in die Sätze hinein« – Lothar
Lothar Quinkenstein: Quinkenstein über seine Nobelpreis-würdigen Literaturübersetzungen 170

Aus dem Archiv
Ilona Czechowska: Geister der Hoffnung – \'Die Hochzeit\' in Salzburg. Die Kulissen der Aufführung eines polnischen Dramas 176
Wisława Szymborska: Śmiech / 186
Angela Rogner: Lachen 187
Agnieszka Brockmann: Poetka w archiwum tłumacza. Materiały Wisławy Szymborskiej w archiwum prywatnym Karla Dedeciusa 190
Małgorzata Szajbel-Keck: Szymborska bez granic: stulecie poetki we Frankfurcie nad Odrą i Słubicach 200

Alte Bücher, neue Bücher
Bernhard Hartmann: »Brecht bewundert Ihr Poem und hatte großen Spaß an der Arbeit« – Bertolt Brechts Ważyk-Übersetzungen 208
Karol Sauerland: Garść uwag z okazji wydania tomu korespondencji między Karlem Dedeciusem i Zbigniewem Herbertem 233
Aleksander Fiut: Czesław Miłosz im 21. Jahrhundert. Einige Betrachtungen anlässlich des 20. Todestages des Dichters (Übers. Nina Kozlowski) 248

Aus der Werkstatt
Yaryna Kilo: Konferenzdolmetschen aus theoretischer
und praktischer Sicht 262

Translatorisches Lexikon
Edward Balcerzan: Horizonte der Kunst des literarischen Übersetzens (Übers. Ulrich Räther) 272

Biogramy autorek i autorów 285