Status prawny związku metropolitalnego w Polsce a metropolii we Francji. Studium prawnoporównawcze

Autorzy w sposób kompleksowy omawiają problematykę związaną z organizacją i funkcjonowaniem związku metropolitalnego w Polsce (na przykładzie województwa śląskiego) i metropolii we Francji (uwzględniając specyfikę dużych aglomeracji miejskich: Paryża, Lyonu i Marsylii) – w świetle wyzwań współczesnego samorządu terytorialnego. Głównym celem opracowania są odpowiedzi m.in. na pytania: • na czym polega instytucja metropolii i związku metropolitalnego w samorządzie terytorialnym w Polsce i we Francji; • jakie są podstawy prawne tworzenia tego mechanizmu współpracy jednostek samorządu terytorialnego w zarządzaniu wspólnotą samorządową i jaki jest ich charakter prawny; • czy regulacje prawne w zakresie organizacji i funkcjonowania metropolii oraz związku metropolitalnego wymagają znaczących modyfikacji prawnych, a także • jak kształtuje się zakres zadań realizowanych przez metropolie i związek metropolitalny. W publikacji uwzględniono aktualne poglądy wyrażone w doktrynie, piśmiennictwie i orzecznictwie polskiego i francuskiego prawa administracyjnego dotyczące problematyki metropolizacji. Opracowanie jest przeznaczone dla pracowników administracji publicznej oraz adwokatów, radców prawnych i sędziów. Zainteresuje również pracowników naukowych i studentów wydziałów prawa i administracji, politologii, socjologii oraz geografii.

Wykaz skrótów | str. 13 Wstęp | str. 15 Rozdział I Wokół pojęcia metropolii – koncepcje metropolitalne | str. 19 Metropolia, aglomeracja, obszar metropolitalny – problemy terminologiczne | str. 19 Geneza i kształtowanie się koncepcji związków      metropolitalnych w Polsce po 1990 r.  | str. 26 Specyfika konurbacji górnośląskiej | str. 60 Rozdział II Związek metropolitalny w województwie śląskim – ujęcie ustrojowe i funkcjonalne | str. 67 Zakres regulacji zawartych w ustawie o związku metropolitalnym w województwie śląskim | str. 67 1.1. Wprowadzenie | str. 67 1.2. Ustawa o związku metropolitalnym w województwie         śląskim jako akt prawny z zakresu ustrojowego prawa administracyjnego | str. 69 1.3. Systematyka ustawy o związku metropolitalnym w województwie śląskim | str. 82 1.4. System odesłań zawarty w ustawie o związku         metropolitalnym w województwie śląskim | str. 91 1.4.1. Wprowadzenie | str. 91 1.4.2. Norma odsyłająca | str. 94 1.4.3. Odesłania zawarte w ustawie o związku            metropolitalnym w województwie śląskim | str. 95 Charakter prawny związku metropolitalnego w województwie śląskim | str. 100 2.1. Wprowadzenie | str. 100 2.2. Związek metropolitalny z perspektywy         art. 1 ust. 2 u.z.m.w.ś. | str. 103 2.3. Podmiotowość prawna związku metropolitalnego | str. 106 2.4. Powiązanie związku metropolitalnego z samorządem terytorialnym | str. 110 Organy związku metropolitalnego w województwie      śląskim | str. 115 3.1. Organy związku metropolitalnego jako organy         administracji publicznej | str. 115 3.2. Dualizm zadaniowo-kompetencyjny jako podstawa         działania organów związku metropolitalnego w województwie śląskim | str. 120 3.3. Zasada jawności działania organów związku         metropolitalnego | str. 122 3.4. Zgromadzenie związku metropolitalnego w         województwie śląskim | str. 125 3.4.1. Podstawy prawne działania zgromadzenia związku metropolitalnego | str. 125 3.4.2. Charakterystyka prawna zgromadzenia związku metropolitalnego | str. 128 3.4.3. Zgromadzenie jako organ stanowiący związku metropolitalnego | str. 132 3.4.4. Zgromadzenie jako organ kontrolny związku metropolitalnego | str. 139 3.4.5.  Skład zgromadzenia związku metropolitalnego  | str. 155 3.5. Zarząd związku metropolitalnego w województwie         śląskim | str. 166 3.5.1. Podstawy prawne działania zarządu związku metropolitalnego | str. 166 3.5.2. Charakterystyka prawna zarządu związku metropolitalnego | str. 169 3.5.3. Skład zarządu związku metropolitalnego oraz procedura jego powoływania | str. 172 3.5.4. Pozycja prawna przewodniczącego zarządu | str. 175 3.6. Urząd metropolitalny | str. 177 3.7. Skarbnik i sekretarz związku metropolitalnego | str. 179 Zadania związku metropolitalnego oraz sposoby      ich wykonywania | str. 180 4.1. Zadania związku metropolitalnego | str. 180 4.1.1. Wprowadzenie | str. 180 4.1.2. Zakres zadań związku metropolitalnego | str. 183  4.2. Charakterystyka prawna zadań związku         metropolitalnego | str. 184 4.3. Zadania związku metropolitalnego z zakresu publicznego transportu zbiorowego | str. 185 4.4. Zadania związku metropolitalnego na tle zadań jednostki samorządu terytorialnego | str. 189 4.5. Porozumienie | str. 194 4.6. Wnioski de lege lata | str. 195 4.7. Zasady prowadzenia gospodarki komunalnej przez związek metropolitalny | str. 196 Rozdział III Francuska metropolizacja: w poszukiwaniu właściwej formy prawnej dla metropolii | str. 201 Pojawienie się idei metropolii i jej kontekst normatywny – geneza | str. 201 Konstytucyjne ramy prawne dla metropolii – wybór odpowiedniej formy prawnej | str. 212 Początek instytucjonalizacji metropolii – o istotnych raportach i sprawozdaniach dotyczących metropolii | str. 215 Instytucjonalizacja metropolii – etap pierwszy.      Próba oceny | str. 219 4.1. Model metropolitalny współpracy międzygminnej na mocy ustawy RCT – EPCI z własnym         statusem podatkowym | str. 222 4.2. Próba oceny niedokończonego procesu metropolizacji         na mocy ustawy RCT | str. 227 Instytucjonalizacja metropolii – etap drugi. Próba oceny | str. 231 5.1. Podstawy organizacji i funkcjonowania metropolii         we Francji – metropolia na mocy ustawy MAPTAM (ogólne założenia) | str. 231 5.2. Tworzenie metropolii w oparciu o oś region –         metropolia | str. 234 5.3. Wzmocnione metropolie dostosowane do specyfiki         różnych dużych obszarów miejskich – rodzaje | str. 238 5.4. Próba oceny procesu metropolizacji wedle         ustawy MAPTAM | str. 240 5.5. Ustawa z 28.02.2017 r. (ustawa SPAM) –         o ewolucji instytucji metropolii | str. 244 Rozdział IV Rodzaje francuskich metropolii – ujęcie ustrojowe i funkcjonalne | str. 249 Metropolie francuskie – zróżnicowanie statutów publicznych zakładów współdziałania międzygminnego | str. 249 1.1. Metropolie prawa powszechnego (des métropoles         de droit commun) | str. 250 1.1.1. Tworzenie metropolii prawa powszechnego – od dobrowolnego po obligatoryjne | str. 250 1.1.2. Organizacja i funkcjonowanie metropolii prawa powszechnego | str. 254 1.1.3. Zadania metropolii prawa powszechnego | str. 267 1.1.4. Próba oceny | str. 268 1.2. Metropolia Wielkiego Paryża (la métropole         du Grand Paris) | str. 270 1.2.1. Koncepcje metropolitalne dla Paryża | str. 270 1.2.2.  Powstanie metropolii Wielkiego Paryża (MGP) | str. 276 1.2.3. Organizacja i funkcjonowanie metropolii            Wielkiego Paryża | str. 278 1.2.4. Miasto Paryż (La Ville de Paris) – odrębności | str. 288 1.2.5. Zadania metropolii Wielkiego Paryża | str. 290 1.3. Metropolia Aix-Marseille-Provence (la métropole d’Aix-Marseille-Provence – AMP) | str. 293 1.3.1. Powstanie metropolii AMP | str. 293 1.3.2. Organizacja wewnętrzna metropolii AMP | str. 295 1.3.3. Zadania metropolii AMP | str. 303 1.3.4. Modyfikacja organizacyjno-kompetencyjna metropolii AMP – nowe wyzwania w procesie            metropolizacji | str. 304 Zadania metropolii – uwagi szczegółowe | str. 307 2.1. Określenie zadań metropolii w oparciu o zasadę         specjalizacji (le principe de spécialité) | str. 307 2.2. Zadania metropolitalne dostosowane do wyzwań stojących przed największymi obszarami miejskimi | str. 309 2.3. Interes metropolitalny jako kryterium przekazania zadań | str. 317 2.4. Sposoby przekazywania zadań dla EPCI metropolitalnych | str. 319 2.4.1. Przekazywanie z mocy prawa zadań gmin | str. 319 2.4.2. Przekazywanie zadań regionalnych | str. 321 2.4.3. Przekazywanie zadań departamentów | str. 322 2.4.4. Przekazywanie zadań przez państwo | str. 325 2.5. Środki finansowe, majątkowe i kadrowe przeznaczone dla metropolii do realizacji ich zadań | str. 326 Rozdział V Metropolia lyońska oraz miejsce metropolii we francuskim samorządzie terytorialnym | str. 333 Metropolia lyońska – wspólnota terytorialna o szczególnym statusie prawnym | str. 333 1.1. Szczególny status prawny metropolii lyońskiej – etapy tworzenia | str. 333 1.2. Organizacja metropolii lyońskiej | str. 339 1.2.1. Organy metropolii lyońskiej | str. 339 1.2.2. Inne organy i ciała koordynująco- -konsultacyjne | str. 345 1.3. Zadania metropolii Lyonu | str. 349 1.3.1. Określenie zadań metropolii Lyonu | str. 349 1.3.2. Wykonywanie zadań gminnych przez metropolię lyońską – Pakt spójności metropolitalnej (PCM) | str. 352 1.3.3. Przekazanie wszystkich zadań departamentalnych do metropolii lyońskiej | str. 358 Miejsce metropolii we francuskim samorządzie      terytorialnym | str. 359 2.1. Relacje „metropolia – region” – mechanizmy         współpracy | str. 359 2.2. Relacje „metropolia – departament” – likwidacja departamentu? | str. 368 2.3. Relacja „metropolia – gmina” – osłabienie         kompetencyjne gmin | str. 374 2.4. Metropolie jako czynnik ewolucji w zakresie współpracy jednostek międzygminnych (EPCI) | str. 375 2.5. Bieguny (klastry) metropolitalne (Les pôles métropolitains) i PETR – instytucjonalna współpraca wertykalna | str. 377 2.6. Relacje „metropolia – państwo” – państwo jako promotor procesu metropolizacji | str. 383   Rozdział VI Metropolie we Francji a związek metropolitalny w Polsce – ujęcie porównawcze. Próba oceny | str. 389 Proces metropolizacji i jego kontekst normatywny – ujęcie porównawcze | str. 389 1.1. Etap przygotowawczy – od nowatorskich projektów, koncepcji i raportów po „wsteczne działania         ustawodawcy” | str. 391 1.2. Pierwszy etap instytucjonalizacji związku metropolitalnego i metropolii we Francji – formuła uniwersalna | str. 395 1.3. Drugi etap instytucjonalizacji związku metropolitalnego i metropolii we Francji – aktualny wzorzec | str. 398 1.4. Trzeci etap – niedokończony proces metropolizacji         w zakresie innych obszarów metropolitalnych | str. 400 Metropolie we Francji a związek metropolitalny w Polsce – ujęcie ustrojowe | str. 401 2.1. Uwagi ogólne | str. 401 2.2. Organy metropolii: struktura wewnętrzna i funkcje | str. 403 2.2.1. Rada metropolii i zgromadzenie związku | str. 406 2.2.2. Przewodniczący metropolii i zarząd związku | str. 409 2.2.3. Uwagi w zakresie mandatu radnego metropolitalnego i delegatów gmin, wchodzący w skład związku | str. 412 2.2.4. Uchwały rady metropolitalnej i zgromadzenia – tryb głosowań | str. 413 2.2.5. Kluby radnych metropolitalnych | str. 415 2.2.6. Jawność – aspekt zewnętrzny i wewnętrzny | str. 415 2.2.7. Komisje – organy wewnętrzne rady/zgromadzenia | str. 417 2.2.8. Diety | str. 418 2.3. Ciała koordynująco-doradcze. Odrębności francuskie | str. 418 2.4. Wnioski | str. 421 Metropolie we Francji a związek metropolitalny w Polsce – ujęcie funkcjonalne | str. 423 3.1. Uwagi ogólne | str. 423 3.2. Rodzaje zadań oraz ich charakter prawny | str. 424 3.3. Wnioski | str. 432 Zakończenie | str. 435 Bibliografia  | str. 439