Oblicza Wojny. Tom 5

Piąty tom serii wydawniczej Oblicza Wojny ma tak jak poprzednie charakter interdyscyplinarny, plasując się na styku badań historycznych, archeologicznych, antropologicznych, architektonicznych i muzealniczych. Znajdziemy w nim różne ujęcia metodologiczne dotyczące szerokiego spektrum zagadnień wynikających z kontekstu tematu – Miasto i wojna. Począwszy od najdawniejszych czasów, miasta wielokrotnie odgrywały kluczową rolę w aspekcie działań zbrojnych. W całym okresie dziejowym można wskazać na niejeden moment, kiedy spory o nie stawały się przyczynami poważnych lokalnych konfliktów i długotrwałych wojen. Ważne ośrodki miejskie z punktu widzenia politycznego, wojskowego czy gospodarczego stawały się celami strategicznymi podejmowanych operacji, a wielokrotnie bywały terenem orężnych zmagań. Należy także podkreślić, iż nie mniej istotną rolę odgrywały one jako miejsca stacjonowania jednostek i działalności instytucji wojskowych bądź jako ośrodki produkcyjne i zaopatrzeniowe dla armii. Na przestrzeni wieków to właśnie mieszkańcy miast w znaczącym stopniu dźwigali na swoich barkach ciężar wojen, a infrastruktura miejska nieraz dotkliwie doświadczała skutków konfliktów zbrojnych. Różnorodność metod i ujęć kluczowej roli miast na przestrzeni wieków w kontekście działań wojennych daje w efekcie publikację pogłębiającą dotychczasową wiedzę w zakresie badań nad wojskowością polską i powszechną od czasów wczesnośredniowiecznych po współczesne . Redaktorzy monografii liczą więc na to, iż stanie się ona przyczynkiem do dalszych analiz, nowatorskich prób odczytania znanych źródeł i poszukiwania nowych materiałów, a przede wszystkim okaże się wartościową i inspirującą lekturą. Witold Jarno Jarosław Kita

Witold Jarno, Jarosław Kita— Słowo wstępne 9 Introduction 18 Maciej Gdaniec — Konstantynopol jako „ἱπποδρόμιοσ” zmagań armii z fakcjonistami, buntownikami i mieszkańcami w czasie powstania Nika w 532 roku 19 Constantinople as the “ἱπποδρόμιοσ” of the army’s struggle against factionists, rebels and citizens during the Nika uprising of 532 33 Jarosław Sochacki — Rola i znaczenie miast w buntach przeciw Ottonowi I 35 The role and importance of towns in rebellions against Otto I 56 Myroslav Voloshchuk (Мирослав Волощук) — Города Руси в военных операциях Пястов против Рюриковичей (XI – середина XIV вв ) Часть 2 57 Cities of Rus’ in the military operations of the Piasts against the Rurikids (11 – mid- of the 14 centuries). Part 2 74 Izabela Śliwińska-Słomska — Sytuacja wewnętrzna w Kamieńcu Podolskim w lecie 1648 roku w korespondencji sędziego ziemskiego podolskiego Łukasza Miaskowskiego 75 The internal situation of Kamianets-Podilskyi in the summer of 1648 in the correspon- dence of Łukasz Miaskowski, the Podolia district judge 87 Konstantin Kupchenko (Константин Купченко), Natalya Nikitina (Наталья Никитина) — Управление Смоленском в период осады 1609–1611 гг. 89 Administration of Smolensk during the siege in years 1609–1611 106 Jolanta A. Daszyńska — Fakty i legendy wokół spalenia Waszyngtonu w 1814 roku 107 Facts and legends about the burning of Washington, D.C. in 1814 128 Piotr Opaliński — Noyau krakowskiej twierdzy w drugiej połowie XIX wieku 129 Noyau of the Krakow fortress in the second half of the 19th century 154 Kamil Śmiechowski — Problematyka odbudowy miast w polskim dyskursie prasowym lat pierwszej wojny światowej i wojny polsko-bolszewickiej 155 The issue of the rebuilding of cities in the Polish press discourse during the First World War and Polish-Soviet war 170 Anna Jakimowicz — W cieniu wojny… Kultura i czas wolny wojskowych i ludności cywilnej w Lublinie w okresie okupacji austro-węgierskiej (1915–1918) 171 In the shadow of war… Culture and free time of the military and civilian population in Lublin during the Austro-Hungarian occupation (1915–1918) 188 Marcin Michnicki — Zamość w okresie inwazji bolszewickiej w 1920 roku 189 Zamosc during the Bolshevik invasion in August 1920 205 Halina Łach — Doświadczenia Suwałk z pierwszej i drugiej wojny światowej 207 Suwałki city experiences from the First and Second World War 222 Leontiy Voitovych (Леонтій Войтович) — Czołgowy bój na rynku w Mikołajowie nad Dniestrem 1 lipca 1941 roku 225 Tanks fi t on the town square in Mykolaiv on the Dniester river on the fi st day of July 1941 242 Sergey Stelnikovich (Сергей Стельникович) — Городское население и нацистская пропаганда в годы Второй мировой войны (на примере городов житомирской области) 243 The urban population and Nazi propaganda during the World War II (on the example of the cities of Zhytomyr region) 256 Mateusz Drozdowski — Kraków jako stolica Generalnego Gubernatorstwa. Wpływ stołeczności na życie miasta 259 Krakow as the capital of the General Government. Consequences of hosting the Nazi-German authorities for a life of the city 317 Marta Frączkiewicz — Miasto i wojna. Zabytki archeologiczne w zbiorach muzeum POLIN 277 The city and the war. Archaeological objects in the collection of the POLIN museum 294 Dariusz Złotkowski — Żołnierz Andersa – Wacław Gdesz wojennym „turystą” w miastach ZSRR, Bliskiego Wschodu i Europy 295 Wacław Gdesz, a war “tourist” in the towns of the USSR, Middle East and Europe 317 Anna Polańska — „Miasto–ruina”. Obraz powojennego Gdańska w fotografiach Kazimierza Lelewicza 319 “City–ruin”. The image of the post-war Gdańsk in the photographs of Kazimierz Lelewicz 339 Hanna Grzeszczuk-Brendel — Architektura okupacyjna – projekty nazistowskie w Poznaniu 341 Occupational architecture – Nazi projects in Poznań 353 Andrzej Wojcieszak — Organizacja zabezpieczenia tyłowego 1. Frontu Białoruskiego w operacji berlińskiej 355 Organization of rear protection of the 1st Belorussian Front in the Berlin operation 374 Joanna Nikel — Berlin 1945. Obraz pokonanego miasta w świetle wspomnień i raportów aliantów 375 Berlin 1945. The image of the defeated city in the light of Allied memoirs and reports 391 Jan Salm — Zniszczenia wojenne jako czynnik determinujący krajobraz miejski na przykładzie ośrodków Polski północno-wschodniej. I co z tego wynika 393 War damage as a factor determining the urban landscape on the example of the towns of north-eastern Poland and what is the result of it 411 O Autorach 413 Information about Authors 413