Dzieje polskiej placówki dyplomatycznej w Bukareszcie (1919–1940)

Po upadku Austro-Węgier Rumunia stała się potencjalnym sprzymierzeńcem Polski w kontekście polityki wschodniej. W tym czasie stosunek obu krajów do Rosji mógł stanowić wspólny mianownik ewentualnego porozumienia. Rumuni obawiali się o przyszłość Besarabii, Polska mogła się z kolei obawiać kontestowania przez Rosję ambicji do objęcia w posiadanie dużej części kresów wschodnich. W związku z tym poszukiwanie wzajemnego porozumienia było zjawiskiem naturalnym. Dodatkowym elementem wzmacniającym współpracę był brak wzajemnych pretensji terytorialnych, co było pewnego rodzaju ewenementem w odniesieniu do innych sąsiadów odradzającej się Rzeczypospolitej. W 1938 r. Poselstwo w Bukareszcie zostało podniesione do rangi ambasady. Zasadnicze ramy czasowe książki zamykają się w latach 1918–1940, czyli od pierwszych prób utworzenia placówki do momentu likwidacji Ambasady pod naciskiem rumuńskim w listopadzie 1940 r. Rozprawa w dużej mierze opiera się na materiale źródłowym: archiwaliach oraz źródłach drukowanych. Przede wszystkim zostały uwzględnione materiały znajdujące się w Archiwum Akt Nowych oraz w jego rumuńskim odpowiedniku, czyli Arhive Istorice Centrale Bucureşti. Zgromadzone tam materiały pozwoliły na odtworzenie działalności polskich dyplomatów w Bukareszcie. Odtworzenie dziejów politycznych było możliwe dzięki wykorzystaniu mikrofilmów znajdujących się w posiadaniu strony rumuńskiej, a będących syntezą materiałów znajdujących się w polskich archiwach.

Spis skrótów 7 Wstęp 9 Rozdział I. Dzieje przedstawicielstwa polskiego w Bukareszcie 1919–1940 15 1. Kwestia akredytacji polskiego przedstawicielstwa dyplomatycznego w Bukareszcie 15 2. Misja Aleksandra Skrzyńskiego (1919–1922) 27 2.1. Początki wojskowo-politycznej współpracy między Polską a Rumunią 34 2.2. Poselstwo RP w Bukareszcie wobec zagadnień polityki wewnętrznej i zagranicznej Rumunii. Dokończenie misji posła Aleksandra Skrzyńskiego. Misja posła Pawła Jurjewicza (1923) 42 3. Misja Józefa Wielowieyskiego (1923–1927) 45 4. Misja Jana Szembeka (1927–1932) 52 5. Misja Mirosława Arciszewskiego (1932–1938) 63 5.1. Kryzys w stosunkach polsko-rumuńskich jako konsekwencja polityki Nicolae Titulescu. Rola posła Arciszewskiego w doprowadzeniu do dymisji ministra Titulescu 64 5.2. Odbudowa polsko-rumuńskich relacji politycznych 84 6. Misja Rogera Raczyńskiego (1938–1940) 99 6.1. Stosunki polsko-rumuńskie do września 1939 r. 99 6.2. Rola Ambasady RP w Bukareszcie od września 1939 r. 112 6.3. Okoliczności towarzyszące likwidacji Ambasady RP w Bukareszcie 129 Rozdział II. Sprawy organizacyjno-lokalowe 139 Rozdział III. Misja dyplomatyczna Rzeczypospolitej Polskiej w Bukareszcie a sprawy ekonomiczne 147 Rozdział IV. Ambasada – sprawy personalno-bytowe 167 Rozdział V. Wybrane aspekty działalności attachatu wojskowego przy Poselstwie/Ambasadzie RP w Rumunii 181 Zakończenie 205 Bibliografia 209 Zdjęcia 213 Aneks 227 Indeks osób 235