Podatek od towarów i usług - kierunki zmian

Oddajemy do rąk Czytelników monografię „Ewolucja podatku od towarów i usług i kierunki rozwoju”. Niniejsza książka, będąca owocem współpracy ze specjalistami z zakresu prawa podatkowego ma na celu przybliżyć czytelnikom skomplikowaną materię podatku od towarów i usług w Polsce z uwzględnieniem dorobku judykatury oraz interpretacji organów podatkowych, a także przybliżenie wybranych kierunków rozwoju tego podatku. Tematyka niniejszej monografii obejmuje m.in. ewolucję systemu podatku od towarów i usług w Polsce przed i po akcesji do Unii Europejskiej, wprowadzenie mechanizmu podzielonej płatności, wdrożenie Krajowego Systemu e-Faktur, zasady przeciwdziałania oszustwom podatkowym, szczególne regulacje dotyczące zwolnień w wybranych sektorach gospodarki oraz stawki podatkowe oraz problematyka podmiotowości podatkowej. Książka dotyczy zarówno kwestii teoretycznych jak i praktycznych odwołując się do analizy przepisów prawa, interpretacji podatkowych, orzecznictwa sądowego oraz literatury przedmiotu. Książka adresowana jest do osób zainteresowanych problematyką podatku od towarów i usług, a zwłaszcza: studentów kierunków prawno-podatkowych, ekonomicznych i finansowych, księgowych, ekonomistów oraz osoby prowadzące biura rachunkowe.

Wykaz skrótów ...................................... 6 Rozdział 1 Zagadnienia wstępne 1.1. Wstęp ................................................... 9 1.2. Wprowadzenie do problematyki podatku od towarów i usług ............................................ 10 1.3. Geneza i rozwój podatku od towarów i usług w polskim systemie podatkowym ...................... 11 1.4. Kluczowe cechy systemu podatku od towarów i usług .................................................. 11 1.5. Cel i zakres monografii ..................... 12 1.6. Metodologia badań ........................... 12 1.7. Znaczenie badań nad ewolucją podatku od towarów i usług............................................. 13 1.8. Uchwały NSA w przedmiocie podatku od towarów i usług wydane w latach 2004-2025 ................. 13 1.8.1. Uchwała NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 24 czerwca 2024 r. w sprawie dostawy posiłków i dań w systemach drive in, walk through, in-store oraz food court ........................................... 13 1.8.2. Uchwała NSA z dnia 23 października 2023 r. w sprawie trybu wykreślenia podatników z rejestru podatników VAT .................................. 14 1.8.3. Uchwała NSA z dnia 29 maja 2023 r. w sprawie przedmiotu decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego ..................................... 14 1.8.4. Uchwała NSA z dnia 21 września 2020 r. w sprawie warunku skutecznego przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku na podstawie art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r..................................... 15 1.8.5. Uchwała NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 24 października 2016 r. w sprawie żądania od kontrahentów podatnika przedstawienia dokumentów w celu sprawdzenia ich prawidłowości w ramach czynności sprawdzających w przypadku przedłużenia terminu zwrotu VAT........ 16 1.8.6. Uchwała NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 26 października 2015 r. w sprawie prawa do odliczenia VAT wykazanego na fakturach zakupowych związanych z realizacją inwestycji gminnej ................... 16 1.8.7. Uchwała NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 16 listopada 2015 r. w sprawie przekazania wspólnikowi nieruchomości w zamian za umorzenie udziałów .... 17 1.8.8. Uchwała NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 12 października 2015 r. w sprawie przeniesienia na gminę prawa własności nieruchomości z nakazu władzy publicznej....................................... 17 1.8.9. Uchwała NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 24 czerwca 2013 r. w sprawie uznania gminnych jednostek budżetowych za podatników podatku od towarów i usług ................................................. 18 1.8.10. Uchwała NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 24 października 2011 r. w sprawie prawa do odliczenia podatku naliczonego ............................. 19 1.8.11. Uchwała NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 12 stycznia 2009 r. w sprawie opodatkowania czynności wykonywanych przez biegłego w postępowaniu sądowym ................................................. 20 1.8.12. Uchwała NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 12 września 2005 r. w sprawie dodatkowego zobowiązania podatkowego .................................... 20 Rozdział 2 Granice podmiotowości w podatku od towarów i usług – w poszukiwaniu racjonalnego modelu 2.1. Czy zbiór przepisów można nazwać systemem (racjonalnym systemem)? ....................... 21 2.1.1. Pojęcie systemu i systemu podatkowego .. 21 2.1.2. Systemy podatkowe – historyczny a racjonalny ............................................... 21 2.1.3. Zmienność przepisów prawa podatkowego .. 23 2.1.4. Podatki dochodowe a podatki obrotowe ... 24 2.1.5. Funkcja fiskalna a funkcja redystrybucyjna ............................................... 25 2.1.6. Równość i sprawiedliwość podatkowa ..... 25 2.1.7. Podsumowan.............................. 27 2.2. Podmiotowość podatników czynnych – zagadnienia podstawowe. ....................................27 2.3. Wymagalność podatku w rozumieniu prawa UE a jego wcześniejsza zapłata na przykładzie polskiego podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego....... 29 2.3.1. Problem badawc......................... 29 2.3.2. Analizowane konstrukcje prawne ........ 30 2.3.2.1. „Pakiet paliwowy” w podatku od towarów i usług .............................................. 31 2.3.2.2. Przedpłata w podatku akcyzowym ...... 33 2.3.3. Pojęcia ogólne prawa podatkowego – teoretycznoprawne rozbieżności................ 35 2.3.3.1. Obowiązek podatkowy «sensu stricto» . 36 2.3.3.2. Obowiązek podatkowy «sensu largo» ... 39 2.3.3.3. Podatkowy stan faktyczny a zdarzenie opodatkowane ................................. 42 2.3.3.4. Wymagalność podatku ................. 44 2.3.3.5. Zapłata niewymagalnego podatku ...... 48 2.3.4. Wnioski................................ 50 2.4. Interpretacja ogólna nr DTS2.8012.5.2025 Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 29 sierpnia 2025 r. w sprawie stosowania art. 116 ustawy – Ordynacja podatkowa w związku z wyrokami Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 27 lutego 2025 r. w sprawie C-277/24 (Adjak) oraz z dnia 30 kwietnia 2025 r. w sprawie C-278/24 (Genzyński).......................... 51 2.5. Warunki nieuznania pracodawcy za podmiot wykazujący na fakturze podatek w rozumieniu art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r., w sytuacji gdy pracownik spółki wystawił w jej imieniu faktury bez wiedzy i zgody zarządu..................................... 53 2.6. Przegląd orzecznictwa na temat art. 108 ustawy z dnia 11 marca 2004 r........................ 60 Rozdział 3 Zwolnienia i stawki podatku od towarów i usług 3.1. Stawka podatku dla świadczenia usługi transportowej przez podatnika na rzecz innego podatnika z terytorium Polski do kraju trzeciego – wybrane zagadnienia................................. 62 3.2. Usługi w zakresie opieki medycznej a zwolnienie z podatku od towarów i usług...................66 3.3. Zakres stosowania zwolnień z podatku od towarów i usług do usług z zakresu opieki medycznej w świetle praktyki orzeczniczej...................... 72 3.3.1. Zakres przedmiotowy i podmiotowy zwolnień w ustawie z dnia 11 marca 2004 r ............ 72 3.3.2. Orzecznictwo TSUE .................. 73 3.3.3. Stanowisko NSA i krajowych organów podatkowych ........................................... 74 3.3.4. Konkluzje .......................... 76 3.4. Zbycie akcji a opodatkowanie podatkiem od towarów i usług...................................... 76 3.5. Zastosowanie nieprawidłowej stawki podatku od towarów i usług a możliwość uzyskania zwrotu nadpłaty (wyrok TSUE z dnia 7 września 2023 r.) ........................................... 79 Rozdział 4 Nietypowe czynności podlegające opodatkowaniu 4.1. Aport gruntu inwestycyjnego przez gminę do spółki akcyjnej na gruncie podatku od towarów i usług...................................... 82 4.2. Prowadzenie magazynu typu call-off stock w świetle dyrektywy 2018/1910........................ 89 4.3. Dostawa gruntu, na którym znajduje się obiekt przeznaczony do rozbiórki.................. 94 4.4. Opodatkowanie podatkiem od towarów i usług imprez integracyjnych............................ 100 4.5. Zmiany w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. dotyczące podmiotów posiadających status upoważnionego przedsiębiorcy oraz pozwolenie na stosowanie zgłoszenia uproszczonego............................. 102 Rozdział 5 Podatek naliczony i zwrot podatku 5.1. Odliczenie podatku naliczonego z faktury wystawionej z błędną stawką podatku w świetle interpretacji indywidualnych i stanowiska judykatury ......................................... 105 5.2. Prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu budowy farmy fotowoltaicznej na cudzym gruncie.................................. 109 5.3. Wartość prewspółczynnika dla jednostek organizacyjnych gminy.................... 113 5.4. Wybrane zagadnienia z zakresu korekty kwoty podatku naliczonego ............................. 117 5.5. Korekta kwoty podatku naliczonego w przypadku zbycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych................................. 121 5.6. Korekta podatku naliczonego a zawiniony niedobór towaru w świetle wyroku NSA z dnia 14 października 2022 r........................................ 123 Rozdział 6 Zwalczanie oszustw podatkowych w podatku od towarów i usług 6.1. Wystawienie przez pracownika faktur bez wiedzy i zgody spółki.................... 126 6.2. Korygowanie a anulowanie faktury VAT...................................... 133 6.3. Przyczyny powstawania karuzel podatkowych oraz metody przeciwdziałania.................. 136 6.4. Dostawa towarów na rzecz oszusta jako nieobjęta podatkiem od towarów i usług w świetle wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 19 września 2023 r. .... 144 Bibliografia ............................ 149 Literatura .............................. 149 Źródła internetowe....................... 154 Akty prawne ............................. 155 Prawo RP ................................ 155 Prawo UE ................................ 156 Inne akty prawne......................... 157 Orzecznictwo ............................ 157 Orzecznictwo SN (kolejność chronologiczna)158 Orzecznictwo WSA......................... 160 Orzecznictwo sądów apelacyjnych, okręgowych i rejonowych.............................. 160 Orzecznictwo TSUE (kolejność chronologiczna)..........................161 Interpretacje ogólne (kolejność chronologiczna) .........................................163 Interpretacje indywidualne (kolejność chronologiczna) .........................................163 Inne źródła ............................ 166