Polska w dyplomacji czechosłowackiej 1926-1932

Wyłaniający się z akt resortu spraw zagranicznych ČSR konterfekt życia społecznego i politycznego II Rzeczypospolitej nie jest obiektywny. Sporządzenie takiego wymagałoby zawieszenia własnych norm, osądów i nałogów mentalnych, moralnych i estetycznych, aby przeniknąć tak daleko, jak to możliwe, w pole widzenia innego człowieka i przyswoić sobie jego sposób percepcji. Tymczasem nawet najbardziej biegli w swym rzemiośle dyplomaci I Republiki postrzegali nadwiślańskie realia przez pryzmat własnej (jakże odmiennej od polskiej) kultury. Pisane przez nich raporty, instrukcje i analizy odzwierciedlają nie tylko geopolityczne kalkulacje. Są również świadectwem uwikłania ich autorów w zależności: etniczne, klasowe, światopoglądowe lub historyczne. Dowodzą także, jak trudno im było powściągnąć emocje, gdy pisali, konwersowali i rozmyślali o Polsce. Poszukując w XIX w. odpowiedzi na pytania: kim jesteśmy, skąd pochodzimy, dokąd zmierzamy, czeskie elity nie mogły przejść do porządku dziennego nad kwestią polską. Stanowiła ona element strategii wobec monarchii habsburskiej, a nade wszystko wyznacznik stosunku do Rosji. Przedmiotem studiów są także metody, za pomocą których realizowano cele polityki zagranicznej Pragi. Dokonano rekonstrukcji obrazu II Rzeczypospolitej, jaki powstał w wyniku rutynowych działań personelu wybranych placówek dyplomatycznych i konsularnych ČSR oraz analiz przeprowadzonych nad Wełtawą przez kadrę kierowniczą MZV. Określono też występujące między nimi współzależności.

WSTĘP 9 ROZDZIAŁ I. Dyplomacja ČSR wobec przejęcia władzy w Polsce przez obóz polityczny Józefa Piłsudskiego 25 1. Reakcje na przewrót majowy 25 2. Prognozy rozwoju stosunków wewnętrznych w Polsce 34 3. Perspektywy zmian w polityce zagranicznej II Rzeczypospolitej 39 ROZDZIAŁ II. Konsekwencje ugruntowania się régime’u sanacyjnego w ocenie dyplomatów ČSR 67 1. Sytuacja międzynarodowa Polski i Czechosłowacji (styczeń – czerwiec 1927 r.) 67 2. Zmiana na stanowisku posła ČSR w Warszawie 83 3. Polityka zagraniczna II Rzeczypospolitej (czerwiec – grudzień 1927 r.) 94 4. Spór o model polskiego parlamentaryzmu 110 ROZDZIAŁ III. I Republika i II Rzeczpospolita w poszukiwaniu nowych gwarancji bezpieczeństwa 117 1. Ofensywa dyplomacji ČSR (styczeń – wrzesień 1928 r.) 117 2. Zmierzch polskiej demokracji 132 3. Europa Środkowo-Wschodnia w dyplomacji II Rzeczypospolitej (1928 r.) 138 ROZDZIAŁ IV. Zwiększanie dystansu pomiędzy Czechosłowacją a Polską 159 1. Polska wobec inicjatywy Związku Sowieckiego (styczeń – luty 1929 r.) 159 2. Warszawa i Praga w obliczu eskalacji żądań niemieckich (luty – sierpień 1929 r.) 167 3. Kontrowersje w stosunkach polsko-czechosłowackich (kwiecień–grudzień 1929 r.) 177 4. Quo vadis Polonia? 192 5. Pomiędzy Moskwą a Berlinem (styczeń – listopad 1930 r.) 205 6. Spadek aktywności dyplomacji RP w Europie Środkowej i Południowej (1930 r.) 221 ROZDZIAŁ V. Zmiany sytuacji międzynarodowej I Republiki i II Rzeczypospolitej 229 1. Priorytety niemieckiego rewizjonizmu (1931 r.) 229 2. Perturbacje w relacjach ze Związkiem Sowieckim (1931 r.) 247 3. Polityka Polski wobec państw Małej Ententy w oczach dyplomatów ČSR (1931 r.) 257 4. Rządy „pułkowników” 268 5. Dyplomacja ČSR podczas Konferencji Rozbrojeniowej (luty – grudzień 1932 r.) 281 6. Perspektywy normalizacji stosunków z Niemcami i Związkiem Sowieckim (1932 r.) 291 7. Płaszczyzny konfliktu i współpracy w relacjach polsko-czechosłowackich (1932 r.) 306 8. Zmiana na stanowisku szefa dyplomacji RP 316 ZAKOŃCZENIE 321 BIBLIOGRAFIA 327 WYKAZ SKRÓTÓW 355 INDEKS NAZWISK 357